Với sức mạnh chất vấn của các đại biểu và sức ép của truyền hình trực tiếp, phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Quốc hội là nơi thể hiện bản lĩnh chính khách rõ nhất. Trước “lửa” cử tri và các đại biểu, ai vàng, ai thau sẽ phải lộ ra. Nhưng, chuyện gì xảy ra sau khi vàng- thau đã rõ?

Diễn đàn QH không phải nơi báo cáo thành tích. Mỗi câu trả lời của Bộ trưởng phải là một thông điệp. Hỏi không đơn thuần chỉ là hỏi mà hỏi để xem Bộ trưởng có “bật ra” được hay không? Chất vấn không phải để bắt bí Bộ trưởng. Hay, không phải hễ có việc gì vừa xảy ra là đại biểu lại hỏi Bộ trưởng...

Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, hoạt động giám sát tại kỳ họp HĐND các cấp đã có những chuyển biến tích cực. Đặc biệt, tại kỳ họp HĐND cấp tỉnh, các đại biểu đã phát huy trách nhiệm, thực hiện quyền chất vấn để làm rõ nhiều vấn đề cử tri và đại biểu quan tâm, bức xúc.

Luật Tổ chức HĐND và UBND quy định, phiên chất vấn tại kỳ họp, đại biểu HĐND không đồng ý nội dung trả lời có quyền đề nghị HĐND thảo luận tiếp hoặc xem xét trách nhiệm người trả lời, khi cần thiết HĐND ra nghị quyết về việc trả lời chất vấn và trách nhiệm của người bị chất vấn...

Tại các cuộc họp rút kinh nghiệm, Thường trực HĐND các xã có dịp bàn thảo về việc phân bổ thời gian hợp lý cho việc trình bày báo cáo và thảo luận, chất vấn; Những vấn đề cần chất vấn trực tiếp tại kỳ họp, trách nhiệm của người trả lời chất vấn phải đáp ứng những yêu cầu gì và đại biểu phải truy vấn thế nào để người trả lời không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm...

Trong cuộc trò chuyện chừng nửa giờ đồng hồ với NĐBND Thứ Bảy, PHÓ CHỦ TỊCH HĐND TỈNH HÀ TĨNH NGUYỄN NGỌC BẢO nói nhiều về hoạt động chất vấn. Theo ông, HĐND cần có sự đổi mới về hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn, đặc biệt là cần tăng cường chất vấn trực tiếp để phiên chất vấn sôi động và hiệu quả hơn...

Pháp luật đã giành cho đại biểu HĐND quyền chất vấn - một thứ quyền quan trọng và mang tính đặc thù, chỉ đại biểu dân cử thuộc cơ quan quyền lực Nhà nước mới có. Tuy nhiên, để thực hiện quyền lực này hiệu quả, từ lý luận đến thực tiễn còn có nhiều điều cần trao đổi.

Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao Trương Hòa Bình là người cuối cùng trả lời chất vấn tại phiên họp thứ Bảy của UBTVQH. Đây cũng là lần ra mắt đầu tiên của Chánh án kể từ sau khi được giao trọng trách Tư lệnh lĩnh vực Tòa án thay thế cho người tiền nhiệm- Nguyên Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao Nguyễn Văn Hiện.

“Về hai vấn đề Chủ tịch QH nêu, tôi xin báo cáo như sau...”. Vẫn với phong thái điềm đạm (đến độ đôi khi có cảm giác hơi buồn buồn), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát đã bắt đầu phần trả lời chất vấn của mình như vậy tại Phiên họp thứ Bảy của UBTVQH vừa qua.

Hôm qua, 28.3, lần đầu tiên hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn đã được tiến hành tại Phiên họp của UBTVQH. Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh là người mở đầu cho phiên chất vấn. Trước những vấn đề nóng bỏng về giá cả thị trường, lạm phát... 

Khi chưa là đại biểu HĐND tỉnh Bắc Giang, tôi thường xuyên theo dõi các phiên chất vấn của Quốc hội được truyền hình trực tiếp. Những vấn đề bức xúc, nóng bỏng của xã hội được các đại biểu thẳng thắn nêu trên diễn đàn khiến tôi cảm phục. Nhiệm kỳ 2004 – 2009, tôi được bầu làm đại biểu HĐND tỉnh, mong muốn ngày nào vẫn cháy bỏng nhưng thực hiện thấy thật khó!

Năm 2007, hoạt động của HĐND bắt đầu có những nét mới mà trước đó một năm và cả những nhiệm kỳ gần đây chưa hề có. Trước tiên là hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn giữa hai kỳ họp. HĐND TP Hồ Chí Minh lần đầu tổ chức một phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn giữa hai kỳ họp, tâm điểm là cải cách hành chính – vấn đề được HĐND ra nghị quyết hai năm trước, nhưng chậm chuyển biến.