Sắc màu ngày hội trên đường phố đã gần mười ngày và chắc sẽ tiếp tục được duy trì để bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông. Thành công của chủ trương bắt buộc đội mũ bảo hiểm có thể xem như một trong những “sự kiện” ấn tượng nhất trong năm 2007.
Sự thành công này có nhiều lý do. Trước hết là sự tuyên truyền về hiểm hoạ tai nạn giao thông và lợi ích của đội mũ bảo hiểm đã tác động đến nhận thức ngưòi dân. Việc này, từ năm 1995 chúng ta đã làm, nhưng lần này sâu rộng, liên tục hơn, có sự tham gia của các hội đoàn thể, sự gương mẫu của cán bộ, công chức. Ý thức tự giác của người tham gia giao thông về việc tự bảo vệ mình và tôn trọng pháp luật giao thông đã chuyển biến mạnh mẽ.
Chủ trương bắt buộc đội mũ bảo hiểm lần này thực hiện đồng loạt trên mọi tuyến đường, từ nông thôn đến đô thị. Năm 1995 đã có quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm nhưng chỉ đối với một số tuyến quốc lộ, đường liên tỉnh. Vì vậy, việc chấp hành cũng có cớ để không nghiêm. Mặc dù lực lượng cảnh sát giao thông kiểm tra, xử phạt, nhưng người dân có nhiều cách đối phó để không đội mũ bảo hiểm. Chủ trương lần này quyết liệt hơn, đã ngồi lên xe là phải đội mũ bảo hiểm. Bây giờ, người đi xe máy không đội mũ bảo hiểm thấy lạc lõng trước những cái nhìn không thiện cảm. Chiếc mũ bảo hiểm bây giờ cũng đa dạng và gọn gàng và tiện lợi hơn, không hạn chế tầm nhìn và khả năng nghe như những chiếc “nồi cơm điện” trước đây. Mặc dù có lúng túng về nơi cất giữ mũ khi gửi xe, nhưng không còn là trở ngại lớn. Sắp tới, với sự cạnh tranh của những cơ sở sản xuất, chiếc mũ bảo hiểm có thể rất thời trang.
Lần này ra quân đồng loạt trên cả nước và trên tất cả tuyến đường, lực lượng cảnh sát giao thông nghiêm phạt, không còn nhắc nhở. Mức phạt mỗi lần không đội mũ dù không lớn nhưng cũng tương đương với giá trị một chiếc mũ bảo đảm chất lượng nên đã có tác dụng. Vì vậy, số người vi phạm bị phạt ngày càng giảm.
Trong khối ASEAN, nước ta đứng thứ 4 về phương tiện cơ giới đường bộ, nhưng xếp thứ 2 về số người chết và bị thương do tai nạn giao thông, sau Thái Lan. Những năm gần đây, mỗi năm nước ta có trên dưới 12.000 người chết do tai nạn giao thông, hàng vạn ngưòi bị thương và thiệt hại tài sản, để lại hậu quả xã hội lâu dài do bị tàn phế suốt đời, do mất một lực lượng lao động nhất định. Theo thống kê của cơ quan chức năng, mỗi ngày có khoảng 35 người, mỗi tháng cả ngàn người chết vì tai nạn giao thông, tương đương với 3 vụ rơi máy bay lớn trên thế giới. Một vụ rơi máy bay với trên 300 hành khách tử vong đã là sự kiện chấn động thế giới, nhưng ở nước ta mỗi tháng có tương đương 3 “vụ” như thế nhưng vẫn lặng lẽ, âm thầm diễn ra. Một thống kê của Ngân hàng thế giới cũng cho biết, đội mũ bảo hiểm sẽ giảm 72% chấn thương vùng đầu và giảm gần 40% tử vong. Tính riêng năm 2006, tai nạn giao thông đường bộ cả nước làm 12.373 người chết và 11.097 người bị thương, nếu so với thống kê trên của Ngân hàng thế giới có thể suy ra, đội mũ bảo hiểm mỗi năm sẽ cứu được nhiều người thoát chết, bị thương hay tàn phế do chấn thương vùng đầu. Chúng ta phải đợi tổng kết một năm về thực hiện chủ trương bắt buộc đội mũ bảo hiểm trên tất cả tuyến đường mới có số liệu cụ thể, nhưng qua thống kê ở các bệnh viện lớn trên cả nước cho thấy tử vong do chấn thương sọ não đã giảm hẳn so với trước ngày 15.12.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2005 chi phí cứu chữa tai nạn giao thông ở nước ta gần 900 triệu USD, tương đương với tổng chi phí cho y tế của cả nước trong năm, chiếm 5,5% so với tổng thu ngân sách. Giá trị thiệt hại một phần do ngân sách nhà nước, một phần do xã hội gánh vác. Người tham gia giao thông và gia đình phải chịu nhiều nhất, chưa kể những hậu quả lâu dài chưa tính được. Vì vậy, nếu tính về giá trị của việc đội mũ bảo hiểm để giảm thiệt hại thì con số giảm đi thật sự có ý nghĩa quan trọng. Giảm thiệt hại về tại nạn giao thông cũng có nghĩa là ngân sách và xã hội tiết kiệm một khoản chi lớn hàng năm ngoài ý muốn, để đầu tư cho lợi ích chung và cho các gia đình, nghĩa là vừa ích nước vừa lợi nhà, và vì vậy cũng có quyền suy ra rằng sẽ góp phần làm cho dân giàu, nước mạnh.
Vũ Hùng
Phó Trưởng ban Văn hoá – Xã hội HĐND TP Đà Nẵng
