|
|
Pháp luật trao quyền cho cơ quan dân cử địa phương là lớn, nhưng nếu thật công bằng thì HĐND các cấp chưa sử dụng hết công năng và thực quyền của mình. “Trên thế gian làm gì có đường, đi mãi thành đường”- Triết lý uyên thâm của Đại văn hào Trung Quốc Lỗ Tấn như đang rất đúng với những bước đi của HĐND Thủ đô Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Hoàn toàn không có ý so sánh hoạt động của cơ quan dân cử địa phương là hoang vu nhưng sự tìm tòi của HĐND Thủ đô Hà Nội và TP Hồ Chí Minh trong năm qua đã thực sự là những bước đi mở đường, bước đi đổi mới cho hoạt động của HĐND, các Ban của HĐND và đại biểu HĐND. Bước đi trên miền hoang vắng, như chưa từng có dấu chân, bước đi đầu tiên để tạo thành đường ấy- là việc tổ chức các phiên chất vấn và trả lời chất vấn giữa hai kỳ họp HĐND. Trong khi với cơ quan quyền lực Nhà nước tối cao- hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn giữa hai kỳ họp QH vẫn còn đang là ý tưởng hứa hẹn sẽ đem đến cho cơ quan quyền lực nhà nước tối cao luồng gió mới, thì với HĐND Hà Nội và HĐND TP Hồ Chí Minh luồng gió ấy đã là hiện thực. Mặc dù Phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn giữa Kỳ họp thứ 10 và Kỳ họp thứ 11 của HĐND Thủ đô được tổ chức hồi tháng 9 vừa qua có tiêu đề hơi hiền lành “Giám sát thực hiện Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội và một số vấn đề cử tri quan tâm” nhưng sự phản biện và vào cuộc của cơ quan dân cử và các đại biểu dân cử thì không. Có 8 nội dung được đưa ra chất vấn, trong đó nhiều vấn đề nổi cộm liên quan đến tiến độ chậm trễ của các công trình trọng điểm phục vụ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long- Hà Nội, các vấn đề thời sự từ các dự án lớn, từ việc cải tạo chung cư cũ, chung cư xuống cấp... Thành công không dừng lại ở việc HĐND đã cập nhật trên diễn dàn phiên châæt vấn những nội dung nóng bỏng của đời sống, mà điểm nhấn của thành công chính là ở chỗ: HĐND Hà Nội, các đại biểu HĐND Hà Nội đã cho cử tri thấy hệ thống chính trị của Thủ đô không vô cảm trước những vấn đề nóng bỏng của Thủ đô và những bức xúc chính đáng của cử tri. Đó là ở phiên chất vấn giữa hai kỳ họp có sự hiện diện của Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị; Là lần đầu tiên Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thế Thảo trả lời chất vấn làm rõ các nội dung mà đại biểu HĐND TP yêu cầu; Là cả 4 Phó chủ tịch UBND TP trực tiếp trả bài trước đại biểu và cử tri. Sự hiện diện và vào cuộc của nhân sự cấp cao của TP trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn giữa hai kỳ họp HĐND- chắc chắn không dừng lại ở sự khéo léo của Thường trực HĐND để nhận được sự đồng tình, sự ủng hộ, chia sẻ - mà là vị trí, vị thế của cơ quan dân cử ở địa phương đã và đang được nâng lên đúng tầm, đúng giá trị thực, tịnh tiến đến quyền lực thực. Và cũng cho thấy hệ thống chính trị nhận thức ngày càng đúng nghĩa và sâu sắc hơn đối với hoạt động giám sát mang đậm màu sắc phản biện của cơ quan dân cử ở địa phương, để chất vấn và trả lời chất vấn giữa hai kỳ họp (dẫu mới mẻ), rồi sẽ trở thành một sinh hoạt thường xuyên trong hoạt động của cơ quan dân cử, trong hoạt động của hệ thống chính trị.
|
|
Dấn thân! Trong lúc hoạt động giám sát tại Kỳ họp là chất vấn, trả lời chất vấn được coi là khâu yếu; Và việc chất vấn giữa hai kỳ họp lại hoàn toàn mới mẻ, chưa có kinh nghiệm nào từ hệ thống cơ quan dân cử thì việc chọn để cọ xát giữa cơ quan dân cử và chính quyền để tự đổi mới mình- là sự dấn thân. Và về lý thuyết thì ai cũng thông suốt rằng phản biện không phải là đạp đổ nhưng vượt qua được lý thuyết, bước qua được hiện thực đã ăn thành rãnh thành nếp để lấy phản biện làm điểm nhấn cho sự tự làm mới mình-là sự dấn thân. Thậm chí phải dấn bước qua cả những điều ra tiếng vào, rằng tại sao không chọn hoạt động khác để đổi mới, phản biện thì hay ho gì khi cứ mang nhau ra, bêu nhau ra, vạch áo cho người xem lưng giữa bàn dân thiên hạ. Phải có thực lực và không ngại va chạm, TP Hồ Chí Minh và Hà Nội mới dấn thân và cùng dấn thân. Dấn thân để minh bạch chức năng, nhiệm vụ, vai trò, vị trí của cơ quan dân cử, để “tìm tiếng nói chung trong hành động”, là để tạo thêm nguồn lực vì sự phát triển của địa phương, của đất nước.
Tấm lòng! Đằng sau sự dấn thân ấy là tấm lòng. Hơn một lần, Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Phạm Phương Thảo đã nói tới hai chữ “tấm lòng”. Không có gì là bí quyết, và cũng không có gì cao siêu, chỉ có thể là tấm lòng và cũng chỉ có thể cảm nhận được khi thực sự có tấm lòng. Nặng lòng về nghiệp dân cử, Thường trực HĐND, các đại biểu HĐND mới tạo được cá tính, bản sắc của HĐND TP Hồ Chí Minh. Tất nhiên cá tính ấy, bản sắc ấy không làm nên bởi những cải tiến đầy nghệ thuật (dẫu cho những cải tiến ấy chỉ có ở TP Hồ Chí Minh) như: Những video clip đưa hơi thở cuộc sống vào nghị trường; Những người giàu lên từ việc nuôi heo máy lạnh, trồng phong lan... xuất hiện bằng da bằng thịt trước khi Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trả lời chất vấn- là để cơ quan dân cử thực mục sở thị chân dung năng động của người nông dân thành thị thời hội nhập; Và những ý kiến, kiến nghị đầy bức xúc của cử tri qua đường dây điện thoại nóng- làm cho nghị trường đủ âm thanh, màu sắc và hình ảnh của đời thường, làm cho cuộc sống thật gần gũi, cuộc sống như ở ngay trong Kỳ họp thứ 9 gần đây của HĐND TP Hồ Chí Minh. Không làm nhiệm vụ của các nhà thiết kế, các nhà tổ chức Kỳ họp, Thường trực HĐND TP Hồ Chí Minh ở vị trí trung tâm của sự kiện, định liệu rõ nội dung, tình huống mà các đại biểu HĐND sẽ tiếp cận nên đã làm nên kịch bản Kỳ họp và kịch bản phiên chất vấn và trả lời chất vấn uyển chuyển và tự nhiên. Khi ĐB đang bám sát tình trạng ùn tắc giao thông và chậm trễ tiến độ của các công trình giao thông trọng điểm của TP, thì đây, có ngay video clip về sự lỗi hẹn gói thầu thi công công trình cầu chữ Y. Lúc ĐB đang bức xúc về tình trạng ô nhiễm môi trường, thì đây, có ngay video clip về một vài hình ảnh vui của Nhà máy Đa Phước- nơi xử lý 6.000 tấn rác thải/ngày. Rất ngắn, rất đúng lúc, các video clip đem chất liệu sống vào nghị trường, tạo hứng khởi cho ĐB. Hứng khởi thành nóng bỏng, thành cao trào, thì có ngay biện pháp tiết chế. Mềm mại, duyên dáng mà dứt khoát, Chủ tọa kỳ họp- Chủ tịch HĐND TP hạ nhiệt bằng phương pháp tiết chế của người trong cuộc sâu sát vấn đề mà đại biểu HĐND và Giám đốc Sở đang đối thoại: Số liệu về giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường sao cứ như là đứng im? Sở Y tế phải cùng giải trình với Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường về vấn đề này. Hay, khi diễn đàn Kỳ họp mới chỉ chạm mà chưa đi đến cùng vấn đề, Chủ tịch HĐND giúp sức ĐB bằng câu hỏi và hỗ trợ luôn người trả lời chất vấn bằng giải pháp: Ùn tắc giao thông là vấn đề lớn, các nước lớn có điều kiện cũng phải có thời gian mới giải quyết được. Vấn đề nổi lên hàng đầu là ý thức chấp hành giao thông là cách ứng xử văn hóa khi tham gia giao thông. Để tránh ùn tắc giao thông sẽ phải tăng cường giám sát hay tăng cường lắp đặt camera? Kỹ thuật phân luồng tuyến giao thông như thế nào? Đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình giao thông ra sao? Cần phải tránh những biện pháp hành chính và không nên xem những biện pháp hành chính là biện pháp tối ưu... Lúc khác, khi đã thành kịch tính hoặc kịch tính đã đẩy lên cao, nút đã thắt rồi, Chủ tịch HĐND TP xuất hiện đúng lúc để mở nút: Cuộc sống có phức tạp và có khó khăn, nhưng đôi khi bộ máy của chúng ta lại chưa khớp nhau. Khi đẩy cao trào lên cao, khi hạ nhiệt sức nóng thái quá, những lần thắt nút mở nút, cũng là lúc Chủ tọa Kỳ họp HĐND TP Hồ Chí Minh bày tỏ quan điểm, chính kiến của cá nhân, của Thường trực HĐND TP. Không phải trên trông xuống, ngoài nhìn vào, là chính kiến của người trong cuộc. Là trước những vấn đề nóng, vấn đề lớn đang đặt ra, rất cần thái độ bình tĩnh, cần một cách xử lý khoa học, dám quyết nhưng phải lắng nghe và có căn cứ thực tiễn, căn cứ khoa học để có những quyết định đúng, quyết định hợp lòng dân, qua đó để tạo thêm niềm tin, tạo thêm sức mạnh lớn- như một lần Chủ tịch HĐND Phạm Phương Thảo bày tỏ - Như là thuộc tính, hoạt động của cơ quan dân cử luôn luôn vận động và đổi mới không ngừng. Hôm qua là mới, nhưng ngày mai đã lại cũ rồi. Và một thông điệp từ TP Hồ Chí Minh: ĐBQH, đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh sẵn sàng tham dự những phiên chất vấn của UBTVQH, của các cơ quan của QH tổ chức có liên quan đến những vấn đề của TP Hồ Chí Minh. HĐND TP Hồ Chí Minh có thể sẽ xin tổ chức các cuộc đối thoại, mời lãnh đạo Trung ương tham gia để cùng tháo gỡ những vấn đề của TP. Đổi mới là vậy, là không có điểm bằng lòng. Đó là cách HĐND TP Hồ Chí Minh nâng tầm lên để giải quyết có hiệu quả những vấn đề lớn của TP và những vấn đề của cả nước, vì sự phát triển nhanh và bền vững.
Cá tính và bản sắc đã làm nên một HĐND TP Hồ Chí Minh riêng biệt. Và sự dấn thân, dám đổi mới của HĐND TP Hồ Chí Minh không chỉ là dấn thân, là đổi mới cho riêng mình. Trong lúc hoạt động của HĐND các cấp còn công chức và công thức, thì HĐND TP Hồ Chí Minh là hình mẫu của sự dấn thân, là hình mẫu của sự đổi mới trong hoạt động của hệ thống cơ quan dân cử. Ở đó, có nhiều bài học sâu sắc, nhiều cải tiến lý thú, không những chỉ dành riêng cho HĐND cùng cấp mà cho cả QH- cơ quan dân cử cấp trên tham khảo, học tập. Có lẽ, cần phải nhìn nhận đó mới là đóng góp đáng kể hơn cả của cơ quan dân cử của TP Hồ Chí Minh.
Và dấu son của HĐND TP Hồ Chí Minh làm cho HĐND TP Hồ Chí Minh vốn năng động sẽ năng động hơn, thực sự là đầu tàu của đổi mới. Dấu son của HĐND Hà Nội là một minh chứng rằng Hà Nội không quá thận trọng, không thận trọng đến mức ngại đổi mới.
Dấu son của TP Hồ Chí Minh, dấu son của Hà Nội. Hai dấu son rực sáng trên bản đồ hoạt động của cơ quan dân cử. Rồi đây có thể sẽ thêm dấu son của Đà Nẵng, có thể thêm dấu son của Hậu Giang, Vĩnh Phúc, Cần Thơ... Có thể là cả 64 dấu son, tất cả cùng rực sáng, tại sao không?
Yên Khánh
