Thực ra, vào thời điểm cuối năm 2007, đầu năm 2008, thuế nhà, đất đã được bàn luận sôi nổi ở cả trong nghị trường Quốc hội và dư luận bên ngoài khi “cơn điên mang tên Vista” là bằng chứng rõ rành cho thấy thị trường nhà đất đang “sốt” đến cao độ. Một trong những nguyên nhân được nêu nhiều nhất là do giới đầu cơ thao túng trong bối cảnh thuế sử dụng đất hiện đã quá lạc hậu, không điều tiết được các trường hợp đầu cơ đất, thuế đất “áp” cho người có cả trăm căn nhà cũng như người chỉ có một căn hộ nhỏ bé. Đó là chưa kể, khi bán đi thì lãi rất nhiều so với mức thuế không đáng kể phải đóng. Nhiều ĐBQH đã lên tiếng đòi hỏi một chính sách thuế nhà đất hợp lý để chống đầu cơ nhà đất, và cần thiết phải thu thuế sở hữu nhà song song với việc tăng thuế sử dụng đất đã được đặt ra như một liệu pháp cấp bách để chống đầu cơ nhà đất nhằm bình ổn thị trường. Và, kiến nghị Quốc hội đưa vấn đề thuế đất vào chương trình kỳ họp đã được cụ thể hóa bằng dự thảo Luật Thuế nhà, đất Bộ Tài chính đang xin ý kiến.
Một người từng làm trong ngành địa chính lâu năm cho rằng, với biểu thuế quy định trong dự thảo Luật Thuế, nhà đất sẽ khó đạt được mục đích chống đầu cơ. Theo ý kiến này, người kinh doanh nhà đất nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận lớn, về lý thuyết, sẵn sàng xem thuế nhà đất như là thêm một khoản chi phí đầu vào, nhất là thuế suất của bậc thuế cao nhất đối với nhà ở chỉ ở mức 0,1% - là mức chấp nhận được, nhất là đối với những bất động sản giá trị lớn, có sức hấp dẫn cao. Trong khi đó, mục tiêu tăng thu ngân sách cũng sẽ gặp khó khăn do nhiều trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà, việc thu thuế vẫn phải phụ thuộc vào sự khai báo của đối tượng chịu thuế.
Tại các diễn đàn trên Internet, không ít mối lo ngại được đặt ra. Có người nêu câu hỏi: “Nếu một người có 10 căn nhà, mỗi căn trị giá 590 triệu đồng thì người đó có phải đóng thuế nhà ở hay không”? rồi tự trả lời: “Căn cứ theo dự thảo, thì là không. Người giàu, đầu cơ nhà đất, đa phần là để cho thuê lại. Người đi thuê chủ yếu là thành phần thu nhập thấp, không có khả năng mua nhà. Do vậy, sẽ có hiện tượng gánh nặng thuế sẽ được đẩy sang cho tầng lớp người thu nhập thấp chứ không phải giới đầu cơ giàu có”. “Hãy thử lấy ví dụ một gia đình có thu nhập thấp mà được hưởng nhà của bố mẹ, nếu phải đóng thuế thì họ lấy gì ăn khi mà vật giá leo thang, thuế má ngày một nhiều thế này?”- một ý kiến khác. “Mỗi người nên được miễn thuế nhà đất cho duy nhất 1 căn nhà bất kể diện tích lớn nhỏ, vì nhà để ở là nhu cầu thiết thực nhất của mỗi người, ngoài số lượng 1 căn nhà này, ai có sở hữu thêm thì phải đóng thuế để tránh tình trạng đầu cơ nhà”- có người đề xuất.
Không phải không có ý kiến cho rằng Nhà nước chưa nên thu thuế nhà vào thời điểm này. Thời báo Kinh tế Sài Gòn trích ý kiến của các chuyên gia cho rằng, tốt nhất là Nhà nước chỉ nên duy trì thuế đất vì bản thân nhà đất đã có nhiều sắc thuế cũ và mới như thuế trước bạ, thuế chuyển nhượng bất động sản. Hãy để những sắc thuế này điều chỉnh một thời gian và tỏ ra phát huy tác dụng trước khi áp dụng thêm sắc thuế mới, nhất là trong thời buổi kinh tế khó khăn như hiện nay.
Những băn khoăn trên rồi sẽ được phân tích kỹ lưỡng trên diễn đàn Quốc hội trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Là cơ quan quyết định ngân sách, đại diện cho lợi ích của cử tri, Quốc hội chắc chắn thấu hiểu mục tiêu chính của thuế nhà ở không thể là tăng nguồn thu cho ngân sách mà nhằm điều tiết thu nhập, tạo công bằng xã hội, hạn chế việc đầu cơ vào nhà đất, ngăn cản những quả bong bóng địa ốc từng gây xáo động lớn cho nền kinh tế. Một khi đã xác định rõ mục tiêu như vậy, việc thiết kế các chính sách và quyết định chúng sẽ dễ dàng hơn nhiều.
