|
|
PV: Phó chủ tịch đánh giá như thế nào về công tác lập pháp của QH thời gian qua?
PCT UÔNG CHU LƯU: Trong những năm vừa qua, công tác lập pháp của QH không ngừng được đổi mới và đạt được những kết quả nổi bật. Về mặt số lượng, nếu nhiệm kỳ QH Khóa X chỉ ban hành được hơn 100 văn bản, đạt tỷ lệ gần 70% so với chương trình đề ra thì trong nhiệm kỳ Khóa XI, Quốc hội đã thông qua được 135 văn bản trên tổng số 170 dự án được đưa vào chương trình, đạt gần 80%. Quan trọng hơn, về mặt nội dung, hoạt động lập pháp của QH đã kịp thời thể chế hoá các nghị quyết của Đảng, tạo lập được khung pháp luật đáp ứng yêu cầu cấp thiết trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội, phát triển KT-XH, củng cố quốc phòng, an ninh, bảo đảm an sinh xã hội, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đặc biệt đã góp phần quan trọng đưa đất nước hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, trong công tác này vẫn còn những hạn chế nhất định như việc lập chương trình xây dựng luật, pháp lệnh cả nhiệm kỳ và hàng năm vẫn chưa sát thực tế nên phải điều chỉnh nhiều lần; chất lượng chuẩn bị một số dự án luật, pháp lệnh chưa cao; quy trình xem xét, thông qua luật tại kỳ họp QH tuy có cải tiến nhưng vẫn còn những điểm chưa hợp lý; một số luật, pháp lệnh đã thông qua vẫn còn nhiều quy định chưa cụ thể, còn chồng chéo, mâu thuẫn ...
PV: Tại Kỳ họp này, QH sẽ xem xét, thông qua chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội năm 2008 và cả nhiệm kỳ Khóa XII. Các nội dung này đã được chuẩn bị như thế nào, thưa Phó chủ tịch?
PCT UÔNG CHU LƯU: Nhu cầu ban hành luật được các cơ quan, tổ chức đề xuất rất lớn, riêng Chính phủ đề nghị đưa vào Chương trình 150 dự án, chưa kể kiến nghị của các cơ quan, tổ chức khác. Nhưng nhiệm kỳ QH Khóa XII chỉ có 4 năm, thực chất chỉ còn 3 năm với 7 kỳ họp và thời gian dành cho mỗi kỳ họp không thể kéo dài thêm. Do đó, việc lựa chọn các dự án luật để đưa vào Chương trình phải được tính toán rất kỹ, căn cứ vào các tiêu chí như: Chỉ đưa vào Chương trình các dự án cơ bản, cấp bách, đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH, được thuyết minh đầy đủ, rõ ràng về sự cần thiết, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và các nội dung chính; các dự án luật được đề xuất nâng lên từ pháp lệnh phải có nội dung mới, tránh việc sửa đổi chỉ để nâng cao hiệu lực pháp lý; khả năng soạn thảo, thẩm tra... Với tinh thần đó, UBTVQH dự kiến trình QH xem xét, thông qua Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ Khóa XII với trên 90 dự án trong chương trình chính thức và hơn 30 dự án thuộc chương trình chuẩn bị, trong đó riêng năm 2008 dự kiến trình QH thông qua 34 dự án Luật và cho ý kiến 14 dự án với định hướng chung là tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.
Để thực hiện được Chương trình nêu trên, bên cạnh việc tiếp tục đổi mới quy trình soạn thảo, thẩm tra, cho ý kiến và thông qua luật tại các kỳ họp của QH thì việc đề cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia vào quy trình xây dựng và ban hành luật có ý nghĩa hết sức quan trọng.
PV: Thực tế thì đã có những dự án luật phải đưa ra khỏi Chương trình vì cơ quan soạn thảo chưa chuẩn bị kịp. Thưa Phó chủ tịch, nếu tình trạng này tiếp diễn, chất lượng công tác lập pháp của QH chắc chắn cũng sẽ bị ảnh hưởng?
PCT UÔNG CHU LƯU: Đây là vấn đề cần phải nghiêm túc xem xét để rút kinh nghiệm, có biện pháp chấn chỉnh, vì quy trình xây dựng pháp luật đã được quy định rất chặt chẽ, từng công đoạn đều liên quan mật thiết với nhau. Nếu một công đoạn có trục trặc thì sẽ ảnh hưởng ngay đến các công đoạn sau và quan trọng hơn là các lĩnh vực, các quan hệ xã hội cần thiết có pháp luật điều chỉnh lại chưa có luật, chương trình lập pháp bị xáo trộn, không hoàn thành. Theo tôi, để khắc phục tình trạng bắc nước chờ gạo người này, các cơ quan, tổ chức được giao trách nhiệm trình dự án luật cần chú trọng hơn nữa đến việc chỉ đạo công tác soạn thảo, có biện pháp thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, bảo đảm các dự án được soạn thảo đúng tiến độ, có chất lượng. Từng bộ, ngành ngoài đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan chịu trách nhiệm chính thì cũng nên phân công một đồng chí cấp phó chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác xây dựng pháp luật của bộ, ngành mình. Các giải pháp như hội nghị cấp thứ trưởng, hội nghị chuyên đề của Chính phủ để xem xét, cho ý kiến về các dự án luật, pháp lệnh đã được đề xuất từ lâu nhưng cho đến nay vẫn chưa thực hiện được. HĐDT và các Uỷ ban của QH cũng phải chủ động hơn trong việc phối hợp với các cơ quan chủ trì soạn thảo, cử cán bộ tham gia, theo dõi ngay từ đầu để nắm bắt được nội dung văn bản, các vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra, những khó khăn vướng mắc và tiến độ soạn thảo để vừa phục vụ cho công tác thẩm tra, vừa có thể chủ động báo cáo, kiến nghị UBTVQH sớm quyết định việc điều chỉnh, bổ sung chương trình khi cần thiết. Chế độ thông tin, báo cáo định kỳ về tiến độ soạn thảo các dự án theo tôi cũng là một giải pháp cần được thiết lập và duy trì nhằm khắc phục tình trạng trên.
PV: Thưa Phó chủ tịch, một số dự án luật dự kiến sẽ được QH thông qua trong kỳ họp này nhưng qua các phiên thảo luận vẫn có khá nhiều ĐBQH không hài lòng về chất lượng các dự án Luật?
PCT UÔNG CHU LƯU: Trước kỳ họp, UBTVQH đã xem xét và thấy rằng về cơ bản 7 dự án luật dự kiến thông qua đều đã đáp ứng yêu cầu, đủ điều kiện để trình QH. Tuy nhiên, chất lượng của một vài dự án luật chưa thật tốt, đang còn có vấn đề về nội dung và kỹ thuật lập pháp. Trong những ngày vừa qua khi thảo luận về các dự án luật này, các vị ĐBQH tiếp tục có rất nhiều ý kiến tham gia, không khí thảo luận ở hội trường và các tổ ĐBQH rất sôi nổi, nhiều ý kiến sắc sảo, phong phú. Có nhiều ý kiến rất xác đáng về nội dung thuộc chính sách của dự án luật nhưng cũng còn nhiều ý kiến góp ý về câu chữ, bố cục. Đây cũng là điều bình thường, thể hiện không khí làm việc dân chủ, trách nhiệm của các vị ĐBQH. Hiện nay, UBTVQH đang chỉ đạo các Uỷ ban chủ trì thẩm tra và cơ quan, tổ chức hữu quan phối hợp tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các vị ĐBQH, chỉnh lý các dự án luật để trình QH xem xét, thông qua.
PV: Từ Khóa XI, nhiều ĐB đã kiến nghị: QH chỉ nên thảo luận về những vấn đề lớn còn những vấn đề thuộc về kỹ thuật lập pháp thì giao cho cơ quan chuyên môn để tránh tình trạng làm văn tập thể và rút ngắn thời gian làm Luật. Nhưng tại các phiên thảo luận vừa qua, tình trạng ĐBQH đi sâu vào kỹ thuật lập pháp, thay đổi vị trí của điều này, điều kia hoặc sửa cách diễn đạt … vẫn khá phổ biến, thưa Phó chủ tịch?
PCT UÔNG CHU LƯU: Đúng là vấn đề này đã được nêu ra từ lâu. Đổi mới công tác lập pháp, bao gồm cả việc không ngừng cải tiến phương thức thảo luận, điều hành tại các kỳ họp khi xem xét cho ý kiến và thông qua các dự án luật là một yêu cầu khách quan và cấp thiết. QH là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, quyết định các chính sách ở tầm vĩ mô, những vấn đề trọng đại của đất nước. Điều đó cũng cần được thể hiện khi QH thực hiện quyền lập pháp, tức là QH nên tập trung dành thời gian để xem xét, thảo luận, cho ý kiến về những vấn đề lớn thuộc nội dung, chính sách pháp lý của dự án luật, những vấn đề có tính chất quan điểm hoặc đang còn có ý kiến khác nhau mà không nên thảo luận nhiều về kỹ thuật lập pháp. Từ khoá trước, UBTVQH đã chỉ đạo và có nhiều giải pháp để thực hiện tinh thần đổi mới này và thực tế các kỳ họp của QH Khoá XI đã từng bước đi theo hướng này.
QH Khoá XII có nhiều vị đại biểu mới, là kỳ họp thứ Hai nên nhiều vị ĐBQH có thể chưa quen với phương thức làm việc đó. Khi điều hành các phiên họp, Đoàn chủ tịch đã và sẽ tiếp tục lưu ý các vị ĐBQH về vấn đề này. Đoàn thư ký kỳ họp cần phối hợp chặt chẽ với Thường trực HĐDT và các UB của QH chuẩn bị các bản gợi ý thảo luận chi tiết hơn, tập trung vào những vấn đề lớn, những vấn đề đang còn ý kiến khác nhau của dự án luật. Việc tiếp tục bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng cho ĐBQH; tăng cường năng lực kỹ thuật lập pháp cho cán bộ chuyên môn của các bộ, ngành, các đơn vị giúp việc ở VPQH; gửi dự thảo văn bản sớm cho các vị ĐBQH để có thời gian nghiên cứu, tham gia ý kiến trực tiếp vào dự thảo để hoàn thiện trước khi trình ra QH; tăng thời gian thảo luận tổ đối với các dự án luật… cũng cần được quan tâm hơn nữa.
PV: Một số ý kiến cho rằng, để đủ điều kiện gia nhập WTO, QH đã phải tăng tốc làm luật, xét về số lượng thì tương đối đủ nhưng về chất lượng thì cũng còn hạn chế. Sau một năm thực hiện các cam kết với WTO, theo Phó chủ tịch, có những vấn đề gì về công tác lập pháp mà QH, các cơ quan soạn thảo luật cần phải lưu ý?
PCT UÔNG CHU LƯU: Việt Nam là một trong số ít những quốc gia đã cơ bản hoàn thành việc sửa đổi và ban hành mới hệ thống pháp luật phù hợp với thông lệ quốc tế ngay khi trở thành thành viên của WTO. Điều đó đã giúp môi trường kinh doanh tại Việt Nam được cải thiện, bình đẳng và minh bạch hơn giữa các thành phần kinh tế, tăng sức cạnh tranh và hấp dẫn đầu tư hơn.
Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu của WTO, QH, Chính phủ còn rất nhiều việc phải làm như: sửa đổi một số luật về thuế, Luật sở hữu trí tuệ, Luật ban hành văn bản QPPL, các luật xuất bản, điện ảnh, báo chí, ban hành Luật trọng tài thương mại… Những dự án luật này đã được đưa vào dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh để sắp tới báo cáo QH xem xét. Về chất lượng các luật đã thông qua theo tôi cơ bản là đáp ứng yêu cầu, xét dưới góc độ tính kịp thời và mức độ tương thích với các quy định của WTO. Đây không phải đánh giá chủ quan của phía chúng ta mà ngay cả cộng đồng quốc tế cũng phải thừa nhận và việc chúng ta đang từng bước hội nhập thành công vào nền kinh tế thế giới là một minh chứng. Nói như vậy không có nghĩa là chất lượng các luật đã hoàn hảo. Một số đạo luật vẫn có những quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, tính khả thi kém hoặc chưa cụ thể, cần ban hành nhiều văn bản dưới luật để hướng dẫn đã làm giảm tính minh bạch của luật và luật chậm đi vào cuộc sống. Quy trình xây dựng và thông qua luật cần được tiếp tục cải tiến sao cho khẩn trương hơn nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ. Việc áp dụng quy trình ban hành luật rút gọn; sử dụng hình thức một luật sửa nhiều luật; đa dạng hoá hình thức và tổ chức nghiêm túc việc lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến nhân dân, cơ quan, tổ chức, nhất là các đối tượng chịu sự tác động của luật trong quá trình soạn thảo… là những vấn đề đang được khẩn trương nghiên cứu để nâng cao hơn nữa chất lượng lập pháp nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ phát triển KT-XH và hội nhập kinh tế quốc tế.
PV: Xin cám ơn Phó chủ tịch!
Phạm Thúy thực hiện
