|
Phải có một kế hoạch tài chính nói chung và kế hoạch chi NSNN nói riêng, ít nhất là trung hạn. Trên cơ sở đó, mới có thể đưa ra các dự báo để bố trí chi NSNN mang tính hệ thống, liên tục theo hướng chi NSNN của năm này liên kết với năm kia.
Phó chủ tịch QH Nguyễn Đức Kiên |
PV: Thưa Phó chủ tịch, Báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện NSNN năm 2007, phương hướng dự toán NSNN năm 2008, phương án phân bổ ngân sách Trung ương và bổ sung ngân sách địa phương năm 2008 trình QH cho thấy một bức tranh khá sáng sủa về kết quả thực hiện nhiệm vụ NSNN trong năm 2007. Tuy nhiên, phải xem xét vấn đề này từ nhiều góc độ khác nhau thì mới có nhìn nhận khách quan, chính xác, thưa Phó chủ tịch?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Để đánh giá về kết quả thực hiện nhiệm vụ NSNN năm 2007 phải nhìn từ 2 góc độ. Góc độ thứ nhất là NSNN gắn chặt chẽ với các mục tiêu về kinh tế. Ở góc độ thứ hai, NSNN gắn với khả năng tổ chức triển khai các chính sách, pháp luật liên quan đến NSNN.
Đối với mối quan hệ giữa NSNN và kinh tế, do kinh tế năm 2007 duy trì ở mức tăng cao- cao nhất trong 10 năm qua, thì đương nhiên việc thực hiện nhiệm vụ NSNN phải tăng cao. Đây là nhân tố quan trọng quyết định đến việc thực hiện những nhiệm vụ dự toán thu NSNN.
Đối với việc tổ chức triển khai các chính sách, pháp luật liên quan đến NSNN, những năm qua trên cơ sở sự cố gắng của Chính phủ, các cấp, các ngành, đặc biệt là các doanh nghiệp... trong việc cải tiến cách thức quản lý và hoạt động liên quan đến các khoản thu của NSNN nên, năm 2007, công tác quản lý, thực hiện nhiệm vụ thu và chi NSNN có tiến bộ rõ rệt. Đương nhiên, NSNN là lĩnh vực phức tạp, nằm ở nhiều chủ thể, nhiều lĩnh vực khác nhau... nên việc thu đúng, thu đủ còn là mục tiêu phấn đấu lâu dài.
PV: Năm 2007, theo đánh giá nêu trong Báo cáo của Chính phủ thì cơ cấu thu NSNN thay đổi theo hướng tích cực. Tuy nhiên, theo Báo cáo thẩm tra của UB Tài chính, Ngân sách về nội dung nêu trên, trong số 3 khoản thu không đạt dự toán ảnh hưởng đến kết quả thu của cả năm vẫn có tên khoản thu từ dầu thô, từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Điều đó để nói lên rằng, trong kết quả thu NSNN vẫn chịu sự chi phối từ những yếu tố bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thị trường thế giới, thưa Phó chủ tịch?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Xem xét chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng như cơ cấu thu NSNN trong 1 năm thì cũng chỉ xem xét được ở chừng mực nhất định. Thông thường, phải xem xét trong một giai đoạn cụ thể, nếu không được dài hạn thì cũng phải ở tầm trung hạn là vài ba năm. Với cách tiếp cận như vậy thì rõ ràng trong năm 2007 đã có chuyển dịch trong cơ cấu thu. Tỷ trọng các khoản thu nội địa tăng lên. Tỷ trọng các khoản thu bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thị trường thế giới như thu từ dầu thô, từ xuất nhập khẩu đã giảm xuống. Dẫu vậy, trong thời gian tới, về mặt chủ trương, chính sách cũng như công tác chỉ đạo, điều hành, tôi cho rằng, Chính phủ dứt khoát phải đẩy nhanh tốc độ thu, bảo đảm nâng tỷ lệ các khoản thu nội địa cao hơn trong thu NSNN, kéo dần tỷ trọng các khoản thu có ảnh hưởng các nhân tố từ nước ngoài xuống.
PV: Khi thảo luận về tình hình thực hiện các nhiệm vụ thu- chi NSNN, phân bổ NSNN, có ĐBQH cho rằng, cần xem lại phương pháp phân bổ NSNN. Bởi, với cách tính như hiện nay- ngân sách năm nay bằng ngân sách năm trước nhân với một tỷ lệ nhất định-, QH mới dừng ở mức “chia” ngân sách chứ chưa phải là “phân bổ” NSNN. Xin Phó chủ tịch cho biết ý kiến về vấn đề này?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Việc phân bổ chi NSNN phải căn cứ vào kết quả thu NSNN. Hơn thế, thực tế giữa thu và chi NSNN bao giờ cũng có sự đối nghịch nhau. Chẳng hạn, đối nghịch giữa nhu cầu chi lớn, trong khi nguồn thu còn có hạn; Giữa đầu tư cho những vùng thuận lợi, có động lực phát triển với những vùng còn khó khăn, nguồn thu còn đang thấp; Giữa yêu cầu phát triển kinh tế và giải quyết hài hòa các lợi ích xã hội, môi trường. Tất cả những yếu tố đó đang giằng co lẫn nhau trong một nguồn thu NSNN còn hạn hẹp của đất nước thì đương nhiên phải chọn một phương án được coi là hợp lý hơn cả. Với điều kiện nguồn thu như hiện nay mà đòi hỏi một phương án phân bổ tối ưu tuyệt đối là khó khả thi, thậm chí những nước phát triển cũng chưa dám khẳng định về một phương án như vậy.
PV: Có nghĩa là tình trạng vượt thu và vượt chi NSNN so với dự toán là bình thường trong câu chuyện xây dựng dự toán NSNN, thưa Phó chủ tịch?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Nếu cố gắng số vượt thu và vượt chi NSNN sát với con số mà QH đã quyết định là tốt nhất. Còn việc có biên độ chênh lệch rộng hay hẹp giữa dự toán và kết quả thực hiện thu- chi NSNN phản ánh 2 mặt. Thứ nhất, do công tác dự báo, đánh giá về tài chính, ngân sách chưa tốt. Thứ hai, trong bối cảnh nền kinh tế đất nước đang ở giai đoạn chuyển đổi như hiện nay thì khó có thể dự báo chuẩn xác các yếu tố liên quan đến thu- chi NSNN. Do đó, đòi hỏi trong chỉ đạo, thực hiện nhiệm vụ NSNN, tùy theo khả năng thu và nguồn thu để bổ sung chi và điều chỉnh các cơ cấu chi NSNN.
PV: Vậy, theo Phó chủ tịch làm như thế nào để việc lập dự toán NSNN sát thực tiễn nền kinh tế nhất?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Phải có một kế hoạch tài chính nói chung và kế hoạch chi NSNN nói riêng, ít nhất là trung hạn. Trên cơ sở đó, mới có thể đưa ra các dự báo để bố trí chi NSNN mang tính hệ thống, liên tục theo hướng chi NSNN của năm này liên kết với năm kia. Không cắt khúc ra từng năm như hiện nay. Nếu không việc thực hiện nhiệm vụ thu hay chi NSNN đều có những điểm không hợp lý. Ví dụ, trong đầu tư xây dựng cơ bản, ít có công trình nào chỉ thực hiện trong 1 năm, thường là vài ba năm. Nếu năm nào cũng bố trí vốn cho công trình một cách biệt lập thì khó có thể có đánh giá chuẩn xác. Nếu có tầm nhìn thu- chi NSNN trung hạn thì chúng ta sẽ xác định được một dự toán chi cho công trình trong 3 năm. Từ đó, tạo cho Chính phủ sự chủ động trong chỉ đạo, điều hành, thúc đẩy bảo đảm đúng tiến độ các dự án.
PV: Điều này đồng nghĩa với việc QH cũng phải thay đổi cách xem xét tình hình thực hiện NSNN, quyết định phương án dự toán NSNN, phân bổ NSNN hàng năm…?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Đúng như vậy. Ủy ban Kinh tế và Ngân sách trước đây cũng như Ủy ban Tài chính, Ngân sách bây giờ đều thống nhất với các cơ quan khác của QH, kiến nghị với QH sẽ phấn đấu để có được một kế hoạch tài chính, ngân sách ở tầm trung hạn. Tuy nhiên, bước được sang bước chuyển này cũng không dễ dàng. Các nước phát triển ở châu Âu cũng mấy năm gần đây mới có được kế hoạch tài chính ở tầm nhìn trung hạn và dài hạn.
PV: Hay nói một cách cụ thể, QH sẽ thay đổi việc cứ đến kỳ họp QH cuối năm là xem xét Báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện NSNN của năm đó, quyết định phương án dự toán NSNN cho năm sau…, thưa Phó chủ tịch?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: QH vẫn thông qua kế hoạch NSNN hàng năm, nhưng phải đặt kế hoạch này trong tầm dự báo của vài ba năm.
PV: Hiện nay, có thực tế, mặc dù là những người trực tiếp xem xét, phê chuẩn phương án dự toán NSNN, phân bổ NSNN Trung ương và địa phương, nhưng không nhiều ĐBQH am hiểu sâu về lĩnh vực ngân sách. Vậy, làm như thế nào để ĐBQH có thể tự tin hơn trong việc tham gia ý kiến và quyết định lĩnh vực được xem là thực quyền trong hoạt động của QH này, thưa Phó chủ tịch?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Khi còn là Chủ nhiệm UB Kinh tế và Ngân sách, chúng tôi triển khai dự án VIE/ 02/ 008, chủ yếu nhằm trang bị những kiến thức về tài chính, ngân sách và quy trình liên quan đến xem xét, quyết định NSNN cho ĐBQH. Trong nhiệm kỳ QH Khóa XI, dự án này đã được UB Kinh tế và Ngân sách triển khai có hiệu quả. Nhiệm kỳ này, được biết dự án sẽ tiếp tục được triển khai theo hướng mở rộng phạm vi, đi vào chiều sâu hơn của những nội dung liên quan đến tài chính, ngân sách. Chúng tôi cũng đã chỉ đạo và chuẩn bị phát hành cuốn Sổ tay liên quan đến NSNN cung cấp cho ĐBQH tự nghiên cứu. Đồng thời, cũng chủ trương tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo liên quan với mục đích ngày càng nâng cao khả năng, trình độ quyết định NSNN.
PV: Cuối cùng, thưa Phó chủ tịch là một câu hỏi không mới, nhưng vẫn mang tính thời sự, đó là làm như thế nào để QH, ĐBQH phát huy được tính thực quyền trong xem xét quyết định, phân bổ NSNN?
PCT NGUYỄN ĐỨC KIÊN: Trước hết, mỗi ĐBQH phải tự nghiên cứu, tìm hiểu về lĩnh vực tài chính, ngân sách để có thể thực hiện đúng quyền năng của mình theo quy định của Hiến pháp. Nếu QH, ĐBQH nhận thức chưa đúng về tầm quan trọng của nhiệm vụ xem xét, quyết định dự toán NSNN, phương án phân bổ ngân sách Trung ương và bổ sung ngân sách địa phương thì chắc là khó đạt tới tính thực quyền.
PV: Xin cám ơn Phó chủ tịch!
Thanh Tâm thực hiện
|
ĐB Danh Út (Kiên Giang): Chưa quan tâm thích đáng việc lập và phê chuẩn ngân sách nhà nước tại địa phương
Tôi đề nghị, sắp tới nên phân cấp quản lý thực hiện Ngân sách Nhà nước rõ ràng hơn cho từng cấp địa phương. Trung ương nên giao một khoản kinh phí cho địa phương để địa phương tự chủ trong lập dự toán thu chi. Hiện nay, UBND tỉnh khi lập dự toán ngân sách ở địa phương phải thông qua Bộ Tài chính phê chuẩn mới trình ra HĐND biểu quyết. Như vậy việc biểu quyết của HĐND chỉ mang tính hình thức vì nếu dự toán này không được Bộ Tài chính phê chuẩn thì cũng chưa được mang ra HĐND biểu quyết, phê duyệt.
Hiện nay, chúng ta mới chỉ chú ý đến việc lập và phê chuẩn dự toán ngân sách Trung ương mà chưa quan tâm thích đáng tới việc này tại các địa phương. Theo Luật Ngân sách Nhà nước, HĐND các cấp phê duyệt ngân sách địa phương phải dựa trên cơ sở báo cáo kiểm toán niên độ ngân sách năm trước của địa phương mình. Nhưng lực lượng kiểm toán còn thiếu nên kiểm toán sử dụng ngân sách nhà nước tại địa phương chưa thực hiện được nhiều. Báo cáo thẩm tra của UB Tài chính- Ngân sách cũng đã chỉ rõ. Việc bội chi hay lập dự toán ngân sách không sát với thực tế nghiêm trọng nhất là ở các địa phương. Một biện pháp nằm trong tầm tay của QH và nhất thiết phải làm ngay là tăng cường đội ngũ kiểm toán Nhà nước để có thể tiến hành kiểm toán rộng hơn hiện nay.
ĐB Trịnh Huy Quách (Bắc Kạn): Khả năng dự toán ngân sách của QH đã sát với nền kinh tế
Theo báo cáo của Chính phủ, ngân sách nhà nước năm 2007 tăng thu so với dự toán là 2,1%, mức tăng thu so với dự toán thấp nhất trong 4 năm trở lại đây. Tình trạng này có thể được lý giải bằng 2 nguyên nhân chính. Thứ nhất, khả năng dự toán ngân sách của QH đã tốt hơn, sát với sự phát triển của nền kinh tế. QH đã nắm bắt có trọng điểm sự phát triển của nền kinh tế và đưa ra những quyết định đúng đắn. Thứ hai, nền kinh tế có những khó khăn nhất định. Một số nguồn thu không đạt. Năm nay, nguồn thu từ dầu thô, một trong những nguồn thu chủ yếu của ngân sách, thấp hơn nhiều so với trước đây vì sản lượng khai thác giảm nhiều so với dự kiến. Liên quan đến vấn đề này, nhiều người băn khoăn là trong bối cảnh hiện nay khi giá dầu thế giới tăng khá cao, giá bình quân tại thời điểm tháng 8 năm nay lên tới hơn 67 USD/thùng, tại sao ta chỉ xác định mức giá bình quân cho năm nay là 64 USD/thùng mà không kích giá dự toán lên sát giá thế giới? Quyết định này xuất phát từ sự thận trọng nhằm đảm bảo cân đối ngân sách chắc chắn. Mức chúng ta đưa ra là 64USD/thùng. Trong trường hợp giá dầu tăng thì khoản thu có được do chênh lệch sẽ được đưa vào nguồn dự phòng chi cho các nhiệm vụ cấp bách như thiên tai, lũ lụt...nhằm đảm bảo an toàn ngân sách. Nếu nâng mức giá lên sát mức giá thế giới, trong trường hợp thị trường biến động, giá dầu giảm, ngân sách sẽ mất an toàn do chịu một khoản hụt rất lớn của nguồn thu từ dầu thô.
Nhìn tổng quan có thể thấy dự toán chi ngân sách năm 2008 của Chính phủ trình QH sát thực tế hơn, được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, phân tích kỹ lưỡng các yếu tố kinh tế vĩ mô. Điểm mới trong dự toán chi ngân sách năm 2008 là mức chi cho thực hiện các mục tiêu xã hội được tăng cường. Trong khi đó, mức chi cho xây dựng cơ bản thấp hơn và phấn đấu nhiều nhất chỉ bằng mức năm 2007. Có thể nói điểm mới mẻ này thể hiện bước tiến mới về mặt nhận thức. Trước đây chúng ta yêu cầu tăng chi đầu tư phải lớn hơn tăng chi thường xuyên.
Phương Thủy- Huyền Nga ghi |
