|
|
PV: Đến thời điểm này, UBTVQH đã gửi công văn cho các ĐBQH thông báo về việc tổ chức chất vấn và trả lời chất vấn tại Phiên họp của UBTVQH. Theo đại biểu hoạt động này sẽ có ý nghĩa như thế nào?
ĐB NGUYỄN VĂN PHÚC: Trong điều kiện tổ chức và hoạt động của QH nước ta, việc chất vấn và trả lời chất vấn tại Phiên họp của UBTVQH là cần thiết, bảo đảm hoạt động giám sát thường xuyên của ĐBQH. Luật cũng đã quy định hình thức chất vấn này. Chất vấn và trả lời chất vấn có ý nghĩa tác động trực tiếp và kịp thời đối với những người được chất vấn. Qua việc Bộ trưởng trả lời chất vấn, nhân dân, QH và Thủ tướng Chính phủ sẽ hiểu rõ hơn thực trạng quản lý tại các Bộ, ngành và có thêm cơ sở để đánh giá Bộ trưởng đó năng lực đến đâu, tinh thần trách nhiệm như thế nào... Thực tế, tại các kỳ họp QH, số lượng chất vấn của ĐBQH rất nhiều nhưng do thời gian có hạn nên không phải tất cả chất vấn đều được trả lời trực tiếp tại Hội trường. Nhiều chất vấn được trả lời bằng văn bản. Nhưng, trả lời bằng văn bản thì rõ ràng tính hiệu quả không cao, không tạo được sự đối thoại giữa ĐBQH với người được chất vấn để tiếp tục làm sáng tỏ vấn đề và cũng không đưa ra được những thông tin tác động trực tiếp đến cử tri.
Chính vì thế, việc triển khai chất vấn và trả lời chất vấn tại một phiên họp của UBTVQH, giữa hai kỳ họp của QH và nếu có thể thì tại các phiên họp hàng tháng của UBTVQH sẽ tạo ra tác động liên tục đối với các cơ quan nhà nước và những người có trách nhiệm. Thay vì như hiện nay là cứ 6 tháng một lần chất vấn tại kỳ họp QH, nhưng sau đó không ít vấn đề rơi vào im lặng hoặc không được xử lý thấu đáo rồi 6 tháng sau, ĐBQH phải quay lại chất vấn những vấn đề cũ thì nay, QH sẽ giám sát thường xuyên và chặt chẽ hơn để kịp thời đánh giá, có ý kiến khắc phục những hạn chế, thiếu sót và vướng mắc trong công tác điều hành, quản lý kinh tế xã hội.
PV: 6 tháng một lần, các thành viên của Chính phủ đăng đàn trả lời chất vấn tại kỳ họp QH cũng đã có ý kiến phàn nàn về sức ép của QH đối với Chính phủ. Nếu bây giờ triển khai thực hiện chất vấn và trả lời chất vấn tại Phiên họp của UBTVQH, sức ép đó có phải là quá lớn hay không?
ĐB NGUYỄN VĂN PHÚC: Vấn đề không phải là gây sức ép. Nếu nói sự giám sát của QH, chất vấn của ĐBQH là gây sức ép đối với Chính phủ là không đúng với mục tiêu của hoạt động này. QH giám sát, luôn luôn để mắt là để bảo đảm công việc của Chính phủ, các bộ ngành hiệu quả hơn, theo đúng luật và Nghị quyết của QH, không những không gây cản trở hoặc làm thay công việc của Chính phủ mà còn có tác động hỗ trợ. Tại Kỳ họp thứ Hai của QH vừa rồi, tôi được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho biết một số Bộ trưởng không những không e ngại mà còn muốn được trả lời chất vấn tại Hội trường. Chất vấn tại phiên họp của UBTVQH, tức là QH thực hiện giám sát thường xuyên hơn, và như vậy sẽ giảm bớt áp lực tại kỳ họp của QH. Những vấn đề bức xúc mà không được xử lý ngay, càng tồn đọng lâu, trở thành vấn đề lớn càng khó giải quyết thì sẽ càng phức tạp hơn.
PV: Nếu phiên chất vấn đầu tiên tại Phiên họp của UBTVQH thành công sẽ tác động rất lớn đến các cơ quan nhà nước và những người có trách nhiệm, đến ĐBQH và cử tri. Vậy, nên triển khai như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất, thưa đại biểu?
ĐB NGUYỄN VĂN PHÚC: Tôi được biết, UBTVQH sẽ trực tiếp làm việc với Thường trực HĐDT và các UB của QH, Ban Công tác đại biểu, Ban Dân nguyện và VPQH để trao đổi, bàn bạc kỹ về cách thức tiến hành và xác định những vấn đề cần trả lời chất vấn ngay tại Phiên họp tháng 3 và những vấn đề nào có thể trả lời chất vấn tại các phiên họp sau của UBTVQH. Tôi cũng xin đề nghị: Khi nhận được các chất vấn của ĐBQH, UBTVQH nên gửi cho tất cả các ĐBQH vì ĐBQH chất vấn không phải với tư cách cá nhân mà với tư cách là người đại diện cho cử tri chất vấn về những vấn đề mà cử tri quan tâm - dù vấn đề đó xuất phát từ một đơn vị bầu cử nhưng không chỉ là vấn đề của một đơn vị bầu cử và khi được đưa ra chất vấn tại diễn đàn của QH thì nó đã trở thành vấn đề chung. Chắc rằng, UBTVQH sẽ mời các ĐBQH có chất vấn và đại biểu chuyên trách ở Trung ương tham dự. Và nếu có thể thì mời cả ĐBQH chuyên trách ở địa phương (thường là Phó Đoàn ĐBQH), đại diện Đoàn ĐBQH địa phương, nếu được tham dự phiên chất vấn, liên hệ với các vấn đề địa phương mình, sẽ góp thêm những tiếng nói thực tiễn sinh động do đó sẽ có sức nặng và tác động mạnh mẽ hơn.
Để chất vấn sâu hơn, vấn đề sáng tỏ hơn, khi nhận được chất vấn của ĐBQH thì UBTVQH có thể gửi ngay cho người được chất vấn để chuẩn bị văn bản trả lời gửi trước cho các ĐBQH. Ở đây không có gì là chiến thuật với nhau cả, không có gì để nói rằng tôi không trả lời ngay mà chờ đến lúc chất vấn trực tiếp mới trả lời để ĐBQH không hỏi tiếp được, không đi đến cùng được. Mặt khác, các ĐBQH cũng cần gửi chất vấn sớm, không phải cứ đến sát phiên họp của UBTVQH mới gửi chất vấn sẽ gây khó cho người trả lời chất vấn. UBTVQH sau khi nhận được chất vấn cần ấn định thời gian yêu cầu người được chất vấn trả lời bằng văn bản cho đại biểu để các ĐBQH có thể tìm hiểu thêm thông tin, tiếp tục đặt ra những vấn đề cần giải quyết thì chất vấn và trả lời chất vấn sẽ trở thành một cuộc đối thoại có tính xây dựng, hiệu quả và sẽ thu hút được sự quan tâm của cử tri. Chứ ĐBQH cứ gửi chất vấn rồi đến phiên họp mới được mời đến để nghe trả lời chất vấn thì cũng khó có thể chất vấn sâu hơn. Nếu chuẩn bị tốt, tôi tin rằng, chất vấn và trả lời chất vấn tại Phiên họp của UBTVQH sẽ thành công.
PV: Theo đại biểu, chất vấn và trả lời chất vấn tại phiên họp của UBTVQH sẽ tác động như thế nào đến hoạt động chuyên môn của HĐDT và các UB của QH?
ĐB NGUYỄN VĂN PHÚC: Sau kỳ họp và trong thời gian giữa hai kỳ họp QH, việc tiếp tục thực hiện chất vấn và trả lời chất vấn tại các phiên họp của UBTVQH sẽ gắn kết được hoạt động chất vấn với hoạt động giám sát thường xuyên của HĐDT và các UB. Hiện nay các hoạt động này chưa thật sự gắn kết với nhau. Hoạt động chất vấn của ĐBQH mới chỉ mang tính chất riêng lẻ, do đó hiệu quả khó đạt được như mong muốn. Nếu các vấn đề mà ĐBQH chất vấn được chuyển đến cho HĐDT và các UB của QH nghiên cứu và phối hợp, chắc chắn sẽ hiệu quả hơn. ĐBQH khi nhận được thông tin từ cử tri và chất vấn thì đó là quyền của ĐBQH nhưng cần phải có sự hỗ trợ từ các cơ quan chuyên môn của QH, thậm chí ĐBQH cũng có quyền yêu cầu các cơ quan chuyên môn của QH hỗ trợ về mặt thông tin để chất vấn vì thực tế ĐQBH của ta không có bộ máy giúp việc mạnh và chuyên nghiệp như nghị sỹ các nước.
Hiện nay, cơ sở để chất vấn của nhiều ĐBQH, nhất là ĐBQH kiêm nhiệm chủ yếu căn cứ vào phản ánh của cử tri và của công luận. Sẽ rất khó khăn đối với ĐBQH nếu phải đi đến tận cùng những bức xúc mà cử tri gửi gắm, họ chỉ có thể đặt vấn đề là: Tại sao lại có chuyện như thế này, thế kia hoặc một vụ việc cụ thể nào đó, nếu trả lời chưa ổn thì ĐBQH lại tiếp tục hỏi nhưng căn cứ để chỉ ra những thiếu sót, khuyết điểm của các cơ quan nhà nước và những người có trách nhiệm và để cùng tìm hướng giải quyết thì không phải ĐBQH nào cũng làm được. Mặc dù chất vấn là quyền của đại biểu nhưng các cơ quan chuyên môn của QH không thể để ĐBQH đơn độc thu thập thông tin, thận chí một mình đối thoại với Tư lệnh một ngành hùng hậu được. Phải gắn kết được quyền chất vấn và giám sát của ĐBQH với hoạt động chuyên môn của HĐDT và các UB. Mặt khác, HĐDT và các UB cũng không thể đứng ngoài chất vấn của ĐBQH được vì thường khi đại biểu chất vấn nghĩa là lĩnh vực đó, ngành đó Chính phủ, các Bộ, ngành điều hành chưa tốt - Như vậy cũng có phần trách nhiệm của các cơ quan của QH trong việc giám sát lĩnh vực, ngành có liên quan. Thậm chí, ĐBQH còn có quyền chất vấn chính các cơ quan của QH tại sao có bộ máy hoạt động thường xuyên như vậy mà không phát hiện ra những vấn đề mà ĐBQH nêu hoặc giám sát mà không đưa ra được những kiến nghị xác đáng. Chính vì thế, khi ĐBQH chất vấn một cá nhân có trách nhiệm nào đó, cần đồng thời gửi cho HĐDT và các UB có liên quan, hoặc Ban Công tác đại biểu khi gửi chất vấn của đại biểu cho người được chất vấn thì cũng nên gửi cho các cơ quan của QH để các cơ quan này có thể sử dụng bộ máy của mình, phân tích, đánh giá sâu sắc hơn những vấn đề mà đại biểu đã nêu và sau đó trao đổi lại với đại biểu, cung cấp thêm thông tin cho đại biểu... Phối hợp chặt chẽ được như vậy, đặc biệt là phối hợp tốt ở giai đoạn hậu trả lời chất vấn sẽ nâng cao được hiệu lực, hiệu quả giám sát của ĐBQH và các cơ quan của QH.
PV: Xin cám ơn đại biểu!
Phạm Thúy thực hiện
