|
|
PV: Thưa Ông, trong quy trình sản xuất ra một đạo luật thì soạn thảo là khâu quan trọng, là khâu đầu tiên quyết định đến chất lượng của đạo luật ấy. Song đây lại là khâu có quá nhiều vấn đề chưa ổn?
TB TRẦN THẾ VƯỢNG: Đúng là khâu soạn thảo luật có vị trí rất quan trọng và đây là khâu quyết định toàn bộ chất lượng các chính sách trong dự án luật được đưa ra trình tại QH. QH là cơ quan lập pháp không thể làm thay việc này được. Thực tế thì khâu soạn thảo luật còn nhiều vấn đề quan tâm. Điển hình là một số dự án luật chưa bảo đảm được tiến độ và chất lượng.
PV: Vấn đề chưa ổn đầu tiên trong khâu soạn thảo luật, có lẽ chúng ta nên nói tới là tính cục bộ trong các dự án luật, có phải thế không, thưa Ông?
TB TRẦN THẾ VƯỢNG: Tính cục bộ trong việc xây dựng các dự án luật, pháp lệnh là rất rõ ràng vì các Bộ, ngành chịu trách nhiệm thường xây dựng theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều hành của Bộ chủ quản, mà nhiều khi quên đi lợi ích chung. Vì sao có tình hình này? Vì Ban soạn thảo thường gồm ông Bộ trưởng chịu trách nhiệm chủ trì soạn thảo dự án luật- Làm trưởng ban; Các thành viên của Ban soạn thảo gồm đại diện các bộ, ngành hữu quan. Nhưng trên thực tế, các thành viên của Ban soạn thảo đều rất bận rộn với những công việc về quản lý điều hành của bộ mình hay vì nhiều công việc, nhiệm vụ khác. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, việc xây dựng và hoàn thiện dự án luật chủ yếu là do cơ quan chủ trì soạn thảo đảm đương là chính. Đó là lý do các dự án luật hay mang tính cục bộ vì lợi ích riêng.
PV: Cũng còn một điều chưa ổn nữa ở khâu soạn thảo: Trong nhiều trường hợp, các dự án luật khi trình ra QH mà nội bộ Ban soạn thảo vẫn chưa có sự thống nhất. Thậm chí, trước QH, các nội bộ Ban soạn thảo cứ va chạm và phản đối nhau...?
TB TRẦN THẾ VƯỢNG: Nếu đúng quy trình, Ban soạn thảo phải chịu trách nhiệm hoàn thành dự thảo luật để trình ra phiên họp Chính phủ cho ý kiến, sau đó sẽ hoàn thiện để Chính phủ trình ra UBTVQH. Tuy nhiên, nhiều khi trong dự thảo tờ trình của Ban soạn thảo ra Chính phủ cũng chưa nêu hết các ý kiến mà nội bộ ban soạn thảo còn có ý kiến khác nhau, nhất là các vấn đề liên quan đến nhiều Bộ, ngành. Nên Chính phủ không thể cho ý kiến một cách đầy đủ và toàn diện về các vấn đề liên quan. Cũng phải thấy thực tế, khối lượng công việc đưa ra tại các phiên họp của Chính phủ là rất lớn, thời gian họp chỉ vài ba ngày và phải tập trung giải quyết nhiều công việc quan trọng của đất nước nên quỹ thời gian dành cho việc thảo luận, xem xét các dự án luật không thể làm như QH mong muốn.
PV: Đành rằng sự không thống nhất này là từ phía nội bộ Ban soạn thảo, nhưng lại ảnh hưởng không nhỏ tới tiến độ và chất lượng lập pháp của QH. Phải giải quyết việc này như thế nào chứ, thưa Ông?
TB TRẦN THẾ VƯỢNG: Sở dĩ để xảy ra tình trạng này là do tính kỷ luật không nghiêm. Tập thể Ban soạn thảo chưa phải làm việc theo nguyên tắc tập thể và chưa bàn kỹ về những vấn đề còn ý kiến khác nhau. Nếu những nội dung còn có ý kiến khác nhau được trình bày một cách đầy đủ thì phải được giải quyết ngay tại Chính phủ và phải khẳng định đây là quyết định của tập thể Chính phủ. Chính phủ phải thể hiện rõ ý chí của mình đối với những dự án luật, pháp lệnh trình ra QH.
PV: Dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi) đã giải quyết vấn đề này như thế nào?
TB TRẦN THẾ VƯỢNG: Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành quy định: Cơ quan trình dự án luật, dự án pháp lệnh sẽ có trách nhiệm thành lập Ban soạn thảo. Đối với các dự án luật, pháp lệnh liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực thì UBTVQH thành lập Ban soạn thảo. Tuy nhiên, Điều 30 của dự thảo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật lần này, thì quy định các dự án luật do UBTVQH thành lập Ban soạn thảo về cơ bản vẫn giữ thế. Nhưng có thay đổi tại Khoản 2, Điều 30: Những dự án luật, pháp lệnh do Chính phủ trình thì Chính phủ giao cho 1 bộ hoặc cơ quan ngang bộ chủ trì soạn thảo, rồi cơ quan chủ trì mới thành lập Ban soạn thảo. Đây là vấn đề cần hết sức cân nhắc, bởi có sự không tương xứng. Vấn đề thứ hai là trong thành phần Ban soạn thảo, Bộ trưởng là Trưởng ban soạn thảo, nhưng thành viên của Ban soạn thảo gồm đại điện lãnh đạo của các bộ, ngành khác. Vậy Bộ trưởng của Bộ này, mà quyết định một thứ trưởng của Bộ khác vào Ban soạn thảo dự án luật là không hợp lý về mặt hành chính.
PV: Vâng, về cá nhân ông Trưởng ban soạn thảo là thế, còn tập thể Ban soạn thảo thì như thế nào? Thưa Ông, lâu nay vẫn có không ít lời phàn nàn rằng có thành viên của Ban soạn thảo chỉ “đánh trống ghi tên”, ghi danh cho đủ thủ tục, cho đẹp đội hình?
TB TRẦN THẾ VƯỢNG: Chúng ta cần phải nhấn mạnh về nhiệm vụ, trách nhiệm của tập thể Ban soạn thảo thì mới khắc phục tính hình thức mà thực tế vừa qua đặt ra. Phải làm rõ cơ quan chủ trì soạn thảo có mối quan hệ như thế nào với Ban soạn thảo? Ngoài việc bảo đảm cho ban soạn thảo làm việc được đều tay, thì một vấn đề cần làm rõ là tổ chức giúp cho Chính phủ trình dự án luật là ban soạn thảo hay cơ quan chủ trì soạn thảo- dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi) chưa làm rõ vấn đề này. Nếu Chính phủ chỉ định thủ trưởng cơ quan chủ trì thành lập Ban soạn thảo thì vô hình chung Bộ trưởng của cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ là người giúp và chịu trách nhiệm trước Chính phủ về dự án luật đó. Như thế có hợp lý và có nên như vậy không? Quan điểm của tôi vẫn là cần đề cao trách nhiệm tập thể Ban soạn thảo và cần khẳng định ban soạn thảo là tổ chức giúp Chính phủ xây dựng các dự án luật, pháp lệnh. Tập thể Ban soạn thảo phải chịu trách nhiệm về vấn đề này. Dự thảo tờ trình của Chính phủ về dự án luật- phải phản ánh đầy đủ ý kiến của Ban soạn thảo về dự án luật ấy. Những vấn đề đã thống nhất hay có ý kiến khác nhau, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến nhiều Bộ phải cần làm rõ. Lúc đó Chính phủ mới xem xét đến chất lượng dự án luật, và xem xét xem dự án luật ấy đã chín muồi để trình ra QH hay chưa. Có như vậy mới bảo đảm tiến độ và tránh hiện tượng cục bộ khi xây dựng luật.
PV: Xin cám ơn sự chia sẻ của Ông!
|
Có nhiều điểm gò bó hơn quy trình cũ
Đến thời điểm này, dự án Luật Ban hành văn bản QPPL (sửa đổi) đã được chỉnh sửa khá nhiều nhưng tôi thấy không tiến bộ hơn được bao nhiêu. Quy trình làm luật không cải tiến được bao nhiêu và cũng chưa tạo ra được tính ưu việt trong quá trình soạn thảo. Thậm chí dự luật sửa đổi còn có nhiều điểm gò bó hơn quy trình cũ, hướng nhiều đến vai trò của các Ban soạn thảo và cơ quan chuyên trách mà chưa chú ý đến vai trò, trách nhiệm của các ĐBQH và việc lấy ý kiến nhân dân. Điều này không chỉ hạn chế tính dân chủ, không phát huy được trí tuệ của nhân dân mà còn hạn chế cả việc quảng bá, tuyên truyền về dự án luật.
Ban soạn thảo hiện nay vẫn là do các bộ, ngành soạn thảo thì đương nhiên bộ, ngành nào cũng mong muốn phải có một chút lợi ích cục bộ của mình đan cài vào đó. Như vậy, điều quan trọng là phải tạo ra được tính khách quan của chính Ban soạn thảo nhưng vấn đề này cũng chưa được làm rõ trong dự luật. Thêm nữa, QH đang hướng tới việc ban hành những đạo luật cụ thể nhưng cứ theo dự luật trình ra QH lần này thì có lẽ sẽ không biết bao nhiêu văn bản dưới luật sẽ phải được ban hành để bảo đảm luật ấy có thể thực thi trong cuộc sống. Luật Ban hành văn bản QPPL (sửa đổi) là Luật có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với quy trình lập pháp nhưng cứ theo những nội dung sửa đổi được trình ra QH thì rõ ràng, quy trình lập pháp của chúng ta sẽ còn nhiều vấn đề phải tranh luận.
ĐBQH Hoàng Văn Toàn (Vĩnh Phúc) |
Ngọc Tuấn thực hiện
