PV: Xin Phó chủ nhiệm cho biết mục đích, ý nghĩa của việc phân giới cắm mốc trên bộ giữa Việt Nam- Campuchia theo tinh thần các Hiệp định, Hiệp ước mà hai nước đã ký kết?
PCN Ngô Đức Mạnh: Việc phân giới cắm mốc không chỉ giúp xác định chủ quyền quốc gia của mỗi nước mà còn mở đường cho sự hợp tác kinh tế giữa hai quốc gia láng giềng, góp phần bảo vệ đường biên giới chung hòa bình, hữu nghị, hợp tác và cùng phát triển.
PV: Với ý nghĩa chính trị và kinh tế to lớn như vậy, công tác phân giới cắm mốc Việt Nam- Campuchia ở 2 tỉnh An Giang và Đồng Tháp đã được triển khai như thế nào?
PCN Ngô Đức Mạnh: Với sự nỗ lực của Lãnh đạo các cấp của Việt Nam và Campuchia, hai bên đã định kỳ tổ chức các cuộc họp giữa Ủy ban Liên Chính phủ Việt Nam- Campuchia để cùng trao đổi, thảo luận về những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện phân giới cắm mốc. Các địa phương có chung đường biên giới giữa hai bên đều đã thành lập Ban chỉ đạo phân giới cắm mốc với sự tham gia của Lãnh đạo chính quyền các cấp. Bên cạnh đó, các Đội phân giới cắm mốc, gồm những người am hiểu về công tác phân giới cắm mốc đã được thành lập... Nhìn chung, hai bên đều đã và đang cố gắng phấn đấu để hoàn thành việc phân giới cắm mốc đúng tiến độ đã đề ra. Tuy nhiên, qua các đợt khảo sát có thể thấy, từ bản đồ chuyển sang thực địa triển khai phân giới cắm mốc có sự chênh lệch nhất định, cụ thể liên quan đến việc xác định vị trí cắm mốc trên thực địa cần thêm thời gian để hai bên tiến hành đo đạc và thống nhất hơn về cách hiểu và định vị các vị trí này trên thực địa. Do vậy, hai bên đã thống nhất điều chỉnh thời gian hoàn thành phân giới cắm mốc là năm 2012. Phân giới cắm mốc là một việc không đơn giản và luôn đòi hỏi sự cẩn trọng vì nó liên quan đến chủ quyền quốc gia. Hơn nữa, một yêu cầu đặt ra đối với công tác phân giới cắm mốc là không gây xáo trộn đối với cuộc sống sinh hoạt và sản xuất của bà con vùng biên giới.
PV: Chắc hẳn có khá nhiều vấn đề đặt ra đối với công tác phân giới cắm mốc giữa Việt Nam và Campuchia ở 2 tỉnh An Giang và Đồng Tháp?
PCN Ngô Đức Mạnh: Trước tiên là công tác phối hợp giữa các Bộ, ngành hữu quan và chính quyền các địa phương trong thực hiện phân giới cắm mốc chưa chặt chẽ. Nhiều vấn đề nảy sinh trong quá trình triển khai phân giới cắm mốc, mặc dù đã được chính quyền địa phương báo cáo với các Bộ, ngành hữu quan, nhưng đôi khi chưa được các cơ quan này tập trung xử lý dẫn đến tiến độ công tác phân giới cắm mốc bị chậm. Vấn đề đặt ra là hai bên cần đẩy mạnh hơn nữa việc phân giới cắm mốc trên đất liền giữa Việt Nam- Campuchia. Điều này đòi hỏi trước hết cần có sự tập trung chỉ đạo của các Bộ, ngành hữu quan. Thực tế, việc phân giới cắm mốc diễn ra ở địa phương, nhưng các cơ quan hữu quan ở Trung ương mới là người quyết định. Thứ hai là những khó khăn về cơ chế, chính sách. Qua đợt khảo sát có thể nhận thấy, cần có thêm cơ chế, chính sách để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các đội phân giới cắm mốc triển khai công việc. Hiện nay, nếu theo đúng quy chế đấu thầu thì việc mua sắm trang thiết bị phục vụ việc phân giới cắm mốc mất khá nhiều thời gian. Vậy nên, cần thiết phải sửa đổi quy định theo hướng rút gọn các khâu trong quy trình mua sắm trang thiết bị. Rồi, cũng phải chú trọng tới công tác đào tạo cán bộ về lĩnh vực Hiệp ước, Hiệp định. Thực tế các đợt khảo sát vừa qua cũng chỉ ra rằng, hai bên cần thông báo kịp thời cho nhau hơn khi có vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện phân giới cắm mốc. Từ đó có những định hướng chỉ đạo đối với công tác quan trọng này.
PV: Thế còn về phía QH, các cơ quan của QH với tư cách là cơ quan có chức năng giám sát việc thực hiện các Hiệp định, Hiệp ước quốc tế mà nước ta đã ký kết?
PCN Ngô Đức Mạnh: Một trong những điều có thể thấy rõ qua mấy đợt khảo sát vừa qua là QH, các cơ quan của QH- UB Đối ngoại- cần tăng cường giám sát việc triển khai công tác phân giới cắm mốc cũng như nội dung khác của các Hiệp định, Hiệp ước mà Việt Nam đã ký kết với các nước láng giềng. Thực tế, phân giới cắm mốc không đơn giản chỉ là vạch ra đường biên giới mà còn góp phần quan trọng thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam với các nước láng giềng, cụ thể trong trường hợp này là giữa Việt Nam và Campuchia. Để thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ được giao, các ĐBQH cần được cung cấp những thông tin liên quan đến việc phân giới cắm mốc hay thực hiện những Hiệp định, Hiệp ước mà Việt Nam đã ký kết với các nước láng giềng. Trên cơ sở đó, hỗ trợ Chính phủ trong việc chỉ đạo các Bộ, ngành hữu quan và chính quyền địa phương tập trung xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh, góp phần đẩy nhanh tiến độ phân giới cắm mốc cũng như thực hiện các nội dung khác của Hiệp định, Hiệp ước quốc tế đã ký kết.
PV: Một trong những nội dung khác của đợt giám sát tại hai tỉnh An Giang và Đồng Tháp vừa qua liên quan đến quy hoạch, phát triển hệ thống cửa khẩu và tình hình phát triển kinh tế cửa khẩu. Có một thực tế có lẽ không riêng ở An Giang và Đồng Tháp, là chưa phải địa phương nào cũng tận dụng được lợi thế có chung đường biên giới với các nước láng giềng để phát triển kinh tế. Hay nói cách khác, ở nhiều địa phương phát triển kinh tế cửa khẩu vẫn là một “vùng lõm”. Ý kiến của Phó chủ nhiệm về vấn đề này như thế nào?
PCN Ngô Đức Mạnh: Phát triển kinh tế cửa khẩu phải gắn liền với chuyển dịch cơ cấu sản xuất, kinh doanh và hình thành các vùng kinh tế, nhất là có sự liên kết giữa các địa phương để tạo thành thế mạnh trong sản xuất và kinh doanh. Quan trọng hơn cả là cần có vốn từ ngân sách Nhà nước để đầu tư cơ sở hạ tầng cho các các khu kinh tế cửa khẩu. 2 địa phương có chung biên giới với nước bạn Campuchia mà Đoàn có các đợt giám sát đều bày tỏ mong muốn được đầu tư để phát triển các khu kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, hiện nay, do chưa được quy hoạch tốt nên hầu hết các khu kinh tế cửa khẩu ở 2 tỉnh này còn manh mún, sơ khai và chưa tạo được “điểm nhấn” để phát triển thành các trung tâm kinh tế nhằm thu hút vốn đầu tư, góp phần vào phát triển kinh tế của địa phương.
Cũng qua các đợt giám sát có thể thấy, An Giang và Đồng Tháp là hai tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế cửa khẩu như có đường biên giới khá dài với nước bạn Campuchia, có nguồn nguyên liệu và sản phẩm nông nghiệp dồi dào. Đồng bào sinh sống ở đường biên giới Việt Nam- Campuchia có mối quan hệ thân thiết, gắn bó, thường xuyên qua lại thăm viếng, giao thương với nhau. Nhưng, vấn đề trong phát triển kinh tế cửa khẩu là phải biến tiềm năng thành hiện thực. Không chỉ là phác họa quy hoạch mà cần có sự đầu tư cụ thể.
PV: Qua đợt giám sát, theo Phó chủ nhiệm có cần thêm cơ chế, chính sách gì để khai thác hiệu quả tiềm năng phát triển kinh tế cửa khẩu ở những địa phương vùng biên?
PCN Ngô Đức Mạnh: Cần có quy hoạch tổng thể, ban hành các cơ chế, chính sách có tính đến đặc thù của việc vừa phát triển kinh tế vừa gắn với bảo vệ an ninh chủ quyền quốc gia. Chính phủ hai nước cần phối hợp với nhau để đầu tư cơ sở hạ tầng đồng bộ, tạo khả năng kết nối và thông tuyến giữa hai nước. Tiếp tục đầu tư và có ngân sách dành cho khu vực kinh tế cửa khẩu. Hỗ trợ xây dựng đường giao thông, nâng cấp chợ đường biên...
PV: Xin cám ơn Phó chủ nhiệm!
