- Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về công tác xây dựng luật và chất lượng các dự luật nói chung?
- Xây dựng luật là một vấn đề không đơn giản, hiện nay chúng ta đang có một mâu thuẫn lớn là để hội nhập quốc tế thì chúng ta phải làm rất nhiều luật, nhưng QH bây giờ cũng có cái khó chưa làm được. QH các nước họp quanh năm trong khi chúng ta chỉ họp 1 năm 2 kỳ và mỗi kỳ dành cho xây dựng luật chỉ được nửa thời gian là cùng.
ĐBQH của ta hiện nay phần lớn là không chuyên trách, và họp 1 năm 2 kỳ, trong thời gian họp này 8 tiếng ngồi ở hội trường, ngồi ở tổ thời gian nghiên cứu rất ít. Chẳng hạn như trong kỳ họp thứ 3 vừa qua, vừa cho ý kiến vừa thông qua 12 văn bản luật thì đó là 12 lĩnh vực, ngành chuyên môn khác nhau. Một đại biểu tầm cỡ nào thì cũng không thể nắm bắt hết được điều đấy. Với một khối lượng lớn tài liệu chỉ đọc thôi, để rồi có ý kiến phản biện lại thì thử hỏi đại biểu nào có thể làm được tất cả những việc đó không? Đó là vấn đề lớn và cũng là vấn đề nan giải của đại biểu chúng ta.
- Nhưng thưa ông, có ý kiến cho rằng do Chính phủ chạy theo các chương trình xây dựng luật nên mới xảy ra chuyện làm gấp gáp như vậy?
- Trước đây cả một nhiệm kỳ QH kéo dài 5 năm chỉ thông qua được khoảng 1đến 2 luật thôi. Bây giờ tại một kỳ họp thông qua tới 8 luật, 2 nghị quyết là quá lớn. Đó là một thành quả, dám làm mà làm rất lớn. Nhưng liệu các đại biểu có thể nắm được hết các vấn đề trong từng đạo luật không? Tôi đã từng đến thăm nơi nghỉ của ĐBQH thấy rằng trong phòng ở đầy tài liệu. Với đống tài liệu đó, hầu như ĐBQH có rất ít thời gian để nghiên cứu và phân tích các nội dung liên quan.
Vậy mà khi biểu quyết thông qua luật toàn đạt tỷ lệ 91 - 92%, nhưng với con số như vậy có phải là do ý chí Quốc hội đều nắm được vấn đề và quyết không? Không phải! Chúng ta thường tin tưởng vào phương án mà các cơ quan trình lên. ĐBQH là những người bấm nút thông qua luật, nhưng ai đề nghị điều đó để QH thông qua thì chính là Chính phủ.
Chất lượng luật thấp - người thì cho rằng là lỗi của QH; người thì nói là lỗi do Chính phủ đề nghị... dẫn đến tình trạng đá bóng cho nhau. Đó là một bệnh nan y chưa có thuốc điều trị.
- Vậy thì thay vì đưa nhiều, mỗi kỳ họp chỉ đưa ít luật để bàn thôi, như vậy sẽ đảm bảo chất lượng hơn?
- Bởi vì nhu cầu lớn.
- Vậy nên chúng ta cần tạo cơ hội cho đại biểu QH trình dự án luật để phát huy được khả năng sáng tạo và trí tuệ của đại biểu?
- Trong lịch sử QH của chúng ta đã có một vị chủ nhiệm HTX ở TP Hồ Chí Minh trình dự án luật, nhưng khi đưa ra đoàn thì không được chấp nhận.
Tuy nhiên, để xây dựng được một dự án luật là không hề đơn giản. Có khi chỉ một điều luật thôi nhưng để sửa nó là cả một vấn đề, vì nó động chạm đến một chính sách. Mà muốn phán quyết một chính sách đó thì mình phải có thông tin, có trình độ, có bộ máy giúp việc... Ở ta bây giờ chúng ta trừ những đại biểu kiêm nhiệm, đại biểu làm các ngành, các cấp thì có thư ký giúp việc, chứ từng đại biểu chưa ai có thư ký giúp việc. Ngồi viết một bản phát biểu tham luận đã là mệt rồi, thế thì làm sao mà có thể xây dựng cả một bộ luật.
Một lý do nữa khiến chúng ta chưa khuyến khích được điều này là vì phụ cấp của ĐBQH hiện nay chỉ bằng mức lương tối thiểu. Với đồng tiền đó mua giấy để viết ra dự án còn đã khó chứ chưa nói đến chuyên gia, bộ máy giúp việc.
- Xin cám ơn ông!
