Cho đến nay, các xã, thị trấn của huyện Lục Nam đã tổ chức xong kỳ họp giữa năm. Nhìn chung, nghị quyết HĐND các cấp đã được triển khai thực hiện khá tốt. Mặc dù tình hình thời tiết và giá cả thị trường diễn biến phức tạp, nhưng đời sống nhân dân cơ bản vẫn ổn định, các sản phẩm nông, lâm, ngư nghiệp tăng và có giá trị, góp phần cải thiện đời sống nhân dân. Tỷ lệ hộ nghèo tiếp tục giảm, những vấn đề búc xúc trong nhân dân đã được quan tâm giải quyết...
Việc tổ chức kỳ họp HĐND ở các xã, thị trấn đã thực hiện khá nghiêm túc. Trước kỳ họp, HĐND đã tiến hành tiếp xúc cử tri tại các cụm dân cư, thôn xóm, những vấn đề cử tri quan tâm đã được tập hợp yêu cầu UBND xem xét, giải quyết và trả lời tại kỳ họp. Tại một số địa phương, những vấn đề lớn như: quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Thu chi ngân sách; Chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cơ cấu cây trồng, vật nuôi được HĐND bàn thảo sôi nổi. Những bức xúc trong nhân dân về môi trường, an ninh nông thôn, giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khoẻ nhân dân... đều được đặt lên bàn nghị sự, yêu cầu ngành chức năng và UBND làm rõ nguyên nhân và đưa ra giải pháp thực hiện tốt hơn trong thời gian tới... Tuy nhiên, bên cạnh những kỳ họp có nhiều đổi mới trong tổ chức, điều hành có hiệu quả thực sự vẫn còn không ít kỳ họp HĐND mang tính hình thức, chưa thể hiện được đầy đủ chức năng, quyền hạn của cơ quan quyền lực ở địa phương.
Dự thảo nghị quyết chưa chuẩn bị kỹ
Ở một số địa phương, việc gửi báo cáo đến đại biểu chậm, kỳ họp sắp khai mạc đại biểu mới có tài liệu nên không có thời gian nghiên cứu để đóng góp ý kiến. Nội dung báo cáo, nhất là báo cáo tình hình KT - XH còn sơ sài, thiếu số liệu, một số báo cáo rập khuôn theo báo cáo của UBND huyện, nên có những nội dung mà địa phương không có vẫn đưa vào báo cáo (!?). Có địa phương, nội dung dự thảo nghị quyết không được chuẩn bị trước, hoặc chuẩn bị không chu đáo nên sai trình tự thủ tục, thể thức. Một số địa phương, việc tổng hợp và trả lời ý kiến cử tri chưa được thể hiện bằng văn bản.
Nội dung kỳ họp ít được quan tâm
Tại kỳ họp HĐND nhiều địa phương, việc điều hành của chủ tọa đã có những chuyển biến tích cực. Chủ tọa đã linh hoạt, chủ động điều tiết thời gian hợp lý để bảo đảm nội dung đặt ra. Tuy nhiên, có không ít chủ tọa lúng túng, nhất là điều hành thảo luận tại hội trường. Do thiếu định hướng nội dung trọng tâm cần đi sâu bàn bạc, và do đại biểu chưa phát huy tinh thần trách nhiện nên việc quyết định và giám sát của HĐND tại kỳ họp chưa đạt yêu cầu: thảo luận qua loa, đại khái, chất vấn để biết thông tin... Một số đại biểu dự họp với tư cách của cử tri, quan sát là chính. Rất ít ý kiến tham gia đóng góp vào báo cáo, dự thảo nghị quyết, càng ít ý kiến đánh giá sự chỉ đạo, điều hành của chính quyền trong việc tổ chức thực hiện nghị quyết HĐND. Tại một số kỳ họp, phiên thảo luận giống như một buổi tiếp xúc cử tri. Nội dung chính của kỳ họp ít được quan tâm.
Do chưa xác định được tầm quan trọng của những quyết sách đối với sự phát triển KT – XH của địa phương, do hạn chế về thông tin, kiến thức và một phần do ý thức trách nhiệm chưa cao, nhiều đại biểu bỏ qua cả việc xem xét dự thảo nghị quyết. Chính vì vậy, nhiều nghị quyết được thông qua một cách chiếu lệ, hình thức, có những nghị quyết sai thể thức, trái thẩm quyền; Trình tự thông qua nghị quyết cũng không đúng.
Năng lực và trách nhiệm đại biểu chưa cao
Khá nhiều đại biểu có năng lực, trình độ và tâm huyết với hoạt động dân cử, song cũng có không ít đại biểu chưa hiểu rõ, chưa thể hiện hết trách nhiệm của mình tại kỳ họp không nghiên cứu tài liệu, phát biểu ý kiến, chỉ biểu quyết theo “phong trào”. Ngay sau kỳ họp, có đại biểu không nhớ là đã thông qua bao nhiêu nghị quyết, HĐND đã quyết định những vấn đề gì, nên khó có thể tuyên truyền cho cử tri thực hiện nghị quyết HĐND. Vì thế, có tình trạng kỳ họp cuối năm có đại biểu đã phê bình HĐND quyết định những chỉ tiêu không thực tế, những giải pháp không khả thi... Với đội ngũ đại biểu HĐND cấp xã ở một số địa phương như hiện nay, rõ ràng HĐND cấp xã khó có thể tổ chức một kỳ họp có chất lượng, hiệu quả.
Kinh nghiệm rút ra từ thực tế, đặc biệt là từ các kỳ họp của HĐND cấp xã cho thấy, để HĐND cấp xã thực hiện được vai trò, nhiệm vụ của mình không thể đôn đáo ngày một ngày hai, không thể chỉ dựa vào một vài buổi bồi dưỡng kỹ năng hoạt động trong suốt cả nhiệm kỳ... mà phải nhìn xa trông rộng từ việc lựa chọn cơ cấu và chất lượng đại biểu.
