Ví dụ, chuẩn bị thẩm tra, ban có thể cử thành viên tham gia nghiên cứu dự thảo nghị quyết, báo cáo, đề án; Yêu cầu cơ quan soạn thảo, các cơ quan hữu quan cung cấp tài liệu..., tổ chức họp lấy ý kiến của những người am hiểu, khảo sát thực tế tại địa phương. Thành lập Đoàn giám sát phải thông báo nội dung, kế hoạch, thành phần, thời gian giám sát cho cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát chậm nhất là 7 ngày trước ngày tiến hành giám sát; Yêu cầu báo cáo bằng văn bản, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung giám sát; Xem xét, xác minh tại chỗ những vấn đề Đoàn thấy cần thiết. Tức là, Thường trực, các ban HĐND có quyền về cơ sở, địa phương để xem xét, xác minh tại chỗ nội dung giám sát. Mặt khác, chương trình giám sát hàng quý, năm của Thường trực, các Ban phải căn cứ vào chương trình giám sát của HĐND, ý kiến của thành viên Thường trực, các ban, đại biểu HĐND, Uỷ Ban MTTQ cùng cấp và ý kiến, kiến nghị của cử tri địa phương. Vì vậy, chọn đối tượng chịu sự giám sát phải căn cứ vào ý kiến, kiến nghị về nội dung và địa chỉ cụ thể. Tức là, phải chọn cơ quan, đơn vị mà cử tri, đại biểu... phản ánh và cơ quan quản lý nhà nước về nội dung đó ở địa phương để tổ chức giám sát.
Tuy nhiên có ý kiến cho rằng, căn cứ quy định "Đoàn giám sát xem xét, xác minh những vấn đề mà Đoàn thấy cần thiết" để khẳng định không cần đi nhiều cơ sở và chỉ đi khi cần thiết. Như vậy là bó hẹp chức năng giám sát, bởi vì quyền của HĐND giám sát việc thực hiện các nghị quyết của HĐND, việc tuân theo pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, xã hội, đơn vị và công dân ở địa phương. Do đó, giám sát phải về tại địa bàn thực hiện chính sách pháp luật và nghe cơ quan quản lý báo cáo.
Thực tế ở Vĩnh Phúc, chương trình giám sát năm của Thường trực HĐND tỉnh không nhiều, bình quân mỗi quý một đợt. Nhưng quy trình giám sát cải tiến theo hướng thành lập 2 Đoàn đi cơ sở (cấp xã và huyện). Kết quả giám sát của 2 Đoàn được tổng hợp. Trên cơ sở đó, Thường trực HĐND tổ chức hội nghị giám sát tại cơ quan quản lý nhà nước; Yêu cầu cơ quan chịu sự giám sát cung cấp văn bản trước; Thành phần tham gia, mời đại diện cơ quan, đơn vị Đoàn đã đến giám sát và cơ quan liên quan. Quy trình giám sát: nghe cơ quan quản lý nhà nước trình bày tóm tắt báo cáo; Đại biểu tham dự phát biểu, thành viên Đoàn giám sát yêu cầu giải trình vấn đề quan tâm; Đại diện cơ quan liên quan giải trình, tiếp thu; Chủ toạ cuộc họp kết luận. Cách làm này, đã giảm bớt được quy trình Thường trực HĐND phải tổ chức hội nghị xem xét báo cáo kết quả của Đoàn giám sát (theo quy định tại Điều 59 Quy chế hoạt động của HĐND); Đồng thời phạm vi giám sát được mở rộng tới cấp xã - đơn vị trực tiếp triển khai cơ chế, chính sách pháp luật đến cơ quan trung gian là cấp huyện và cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương là các sở, ban, ngành. Và, kết luận giám sát xác định rõ được cơ quan, đơn vị, cá nhân vi phạm hoặc hoạt động có tồn tại vướng mắc để yêu cầu, kiến nghị cụ thể, có chứng lý.
Ví dụ, quý II.2008 Thường trực HĐND tỉnh Vĩnh Phúc giám sát công tác xét duyệt, chi trả chế độ cho nạn nhân chất độc hoá học, đã xác định rõ những tồn tại và vi phạm như: công tác tập huấn, hướng dẫn cán bộ công chức ở cơ sở thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế; Xét duyệt thiếu sự thống nhất giữa các địa phương; Cấp xã xét, đề nghị nhiều hồ sơ, chất lượng không bảo đảm; Cấp huyện phân loại kiểm tra hồ sơ chậm, nhiều trường hợp rà soát không kỹ; Cấp trên trả lại hồ sơ không giải thích rõ và kịp thời gây bức xúc trong nhân dân. Thường trực HĐND yêu cầu Sở LĐ, TB và XH rà soát, kiểm tra để khắc phục. Đến nay, toàn bộ hồ sơ chuyển lên tỉnh đã trả về cấp xã, huyện rà soát lại và đang được xét duyệt lại nên cử tri rất đồng tình.
Thực tế trên cho thấy, Thường trực, các ban HĐND tổ chức giám sát tận cơ sở là đúng pháp luật và đem lại hiệu quả thiết thực. Qua xem xét cụ thể tình hình thực tế, Đoàn giám sát mới có chứng lý rõ ràng trước khi kết luận và kiến nghị về nội dung giám sát.
