BỘ TRƯỞNG BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI NGUYỄN THỊ KIM NGÂN: Một số thôi...
Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Nguyễn Thị Kim Ngân vẫn nền nã, sắc sảo và nắm rất chắc lĩnh vực mình quản lý như lần trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Tư vừa qua. Trước những chất vấn dồn dập và có sức nặng của các ĐBQH, Bộ trưởng Ngân vẫn giữ được thái độ bình tĩnh, tự tin hiếm có.
Chưa đầy 80 phút, Bộ trưởng đã giải trình khá đầy đủ về 3 vấn đề được dư luận xã hội quan tâm nhất hiện nay, trong lĩnh vực quản lý của Bộ trưởng là: Những sai phạm trong việc triển khai chính sách hỗ trợ người nghèo dịp Tết Nguyên đán Kỷ Sửu và việc xử lý các địa phương, cá nhân sai phạm; Chính sách đối với người lao động bị mất việc làm trong bão suy thoái, lao động Việt Nam ở nước ngoài và chính sách cho người có công.
Không chỉ giải trình đầy đủ tất cả những vấn đề mà ĐBQH chất vấn, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân cũng không quá sa đà vào những biểu hiện thường thấy của các thành viên Chính phủ khác khi xuất hiện ở vị trí nóng tại diễn đàn cơ quan quyền lực Nhà nước tối cao như diễn giải vòng vo, câu giờ, miên man giải thích chính sách pháp luật, né tránh câu hỏi, né tránh thực tiễn... Khá trực diện, tương đối thẳng thắn, sắc sảo và sẵn sàng đối thoại, tranh luận với ĐBQH nếu câu trả lời chưa làm ĐBQH hài lòng là tính cách nổi bật, rất cần phải ghi nhận từ nữ Bộ trưởng này.
Tuy vậy, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân vẫn chưa thể tạo dựng một hình ảnh hoàn toàn khác biệt của một tư lệnh ngành, một chính khách hành pháp ở tầm quản lý vĩ mô. Đó là khi Bộ trưởng trả lời về trách nhiệm của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội trong việc để xảy ra tình trạng xà xẻo, bớt xén tiền hỗ trợ hộ nghèo dịp Tết nguyên đán. Ai cũng biết đây là chủ trương lớn, đúng đắn và thể hiện rõ bản chất ưu việt của Nhà nước ta luôn coi trọng bảo đảm an sinh xã hội. Thế nhưng, điều đáng tiếc là: một số địa phương xảy ra sai phạm, chia bình quân, cấp cả cho hộ cận nghèo và không nghèo; Một số nơi cấp không đúng tiêu chuẩn; Một số chính quyền địa phương truy thu thay vì phát cho người nghèo hoặc ứng nộp cho các khoản thu năm sau; Và chủ yếu là sai phạm chỉ xảy ra ở cấp xã, thôn và cũng chỉ ở một số huyện, mỗi huyện thì cũng chỉ ở một số xã, từng xã chỉ sai phạm ở một số thôn... - Quá nhiều một số thôi với đôi chút bình thản trong phần trả lời của Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân đã khiến cho những ĐBQH có mặt trong Phiên chất vấn tại UBTVQH không cảm thấy bất ngờ khi ngay sau đó, Bộ trưởng cho rằng: trách nhiệm là do khâu tổ chức thực hiện, do Chủ tịch UBND các cấp và trách nhiệm giám sát của Đoàn ĐBQH, HĐND các cấp ở địa phương. Tất nhiên, Bộ trưởng nói không hoàn toàn sai, chủ trương, chính sách dù đúng đắn đến mấy mà khâu tổ chức thực hiện không tốt thì cũng khó trọn vẹn - nhưng Bộ tham mưu cho Chính phủ không có trách nhiệm gì có thỏa đáng không? Và, số tiền sai phạm không lớn, có địa phương chỉ chiếm khoảng 4%... - 4% tiền từ ngân sách nhà nước, lại là tiền hỗ trợ cho người nghèo ăn Tết - không biết, Bộ trưởng hớ hay với Bộ trưởng điều đó không lớn thật?...
Ở tầm vĩ mô, những sai phạm trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ người nghèo ăn Tết nói lên điều gì? Thống kê hộ nghèo không chuẩn, tiêu chí xác định hộ nghèo không thống nhất trong cả nước thuộc trách nhiệm của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội. Tính dự báo, khả năng tham mưu cho Chính phủ của Bộ không kịp thời, nếu không muốn nói là quá chậm trễ trong việc thực hiện những chính sách lớn với phạm vi tác động rộng lớn như vậy đã dẫn đến những hệ lụy không đáng có... - Điểm mấu chốt, đích đến của phiên chất vấn dành cho Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân đã được các ĐBQH chỉ rõ. Một điểm nổi trội nữa từ Phiên chất vấn là sự vào cuộc tích cực của Chủ nhiệm UB Về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai, các Phó chủ nhiệm Bùi Sỹ Lợi, Đặng Như Lợi, Nguyễn Văn Tiên, Ủy viên Thường trực Nguyễn Thị Khá... (lẽ ra, theo dự kiến, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân sẽ là Bộ trưởng đầu tiên phải điều trần trước UB này hồi giữa tháng Ba). Rõ ràng, sự chuẩn bị kỹ càng cho phiên điều trần có thể diễn ra tại UB đã giúp các thành viên của UB Về các vấn đề xã hội có ý kiến phản biện sâu sắc hơn trước những câu trả lời của Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân và nhờ thế, những vấn đề về chính sách cho người lao động thất nghiệp, lao động ngoài khu vực doanh nghiệp trong bão suy thoái, lao động Việt Nam ở nước ngoài, người có công, các đối tượng chính sách... đã sáng rõ hơn.
Chỉ đáng tiếc, nếu có nhiều thời gian hơn một chút nữa, nếu các ĐBQH có thêm những thông tin xác đáng và giàu sức thuyết phục hơn nữa thì rất có thể phần chất vấn dành cho Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân đã đạt đến tầm mức mà chúng ta mong muốn đối với một cuộc đối thoại giữa chính khách hành pháp và chính khách lập pháp. Bởi lẽ, trong Phiên chất vấn, khi Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận, Phó chủ nhiệm UB Văn hóa Giáo dục Thanh niên Thiếu niên và Nhi đồng Nguyễn Minh Thuyết, Ủy viên Thường trực UB Tài chính và Ngân sách Bùi Đặng Dũng hỏi dấn: Cụ thể những địa phương nào đã sai phạm trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ người nghèo ăn Tết? - Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân, khác với trước đó, đã phải cung cấp địa chỉ rõ ràng...
|
Làm cho đúng luật
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc: Có phải báo cáo QH về gói giải pháp kích cầu 17.000 tỷ đồng không? Báo cáo các ĐBQH, trong các biện pháp xử lý thì phải có những xử lý thích ứng đối với điều kiện cụ thể. Đây là giải pháp đột xuất thì phải xử lý trong tình cảnh đột xuất.
Tôi có nhận được câu hỏi của Thủ tướng chuyển đến, các ĐBQH hỏi Thủ tướng tại sao ở Mỹ xin Tổng thống, xin QH khi đưa ra các giải pháp xử lý còn ở Việt Nam thì không trình ra Quốc hội để xử lý? Tôi đã chỉ đạo anh em trả lời: Khi nêu câu hỏi này các ĐBQH cũng nghĩ kỹ, ta học tập kinh nghiệm của QH các nước khác là được, nhưng QH mỗi một nước lại có tổ chức thích ứng với điều kiện của nước đó, phù hợp với thể chế chính trị của nước đó.
Chúng ta là Đảng lãnh đạo cho nên khi bàn về một chủ trương thì xin thưa QH chủ trương này đã được Chính phủ bàn trong tập thể Chính phủ, sau đó trình ra UBTVQH cho ý kiến. Sau đó Chính phủ lại trình Bộ Chính trị và các đồng chí nên nhớ trong Điều 4 Hiến pháp của chúng ta quy định Đảng lãnh đạo, tức là chúng ta đã qua mấy lần tập thể bàn.
Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận: Tôi xin phép trao đổi lại với Bộ trưởng Võ Hồng Phúc về cách giải thích của Bộ trưởng về quyết định gói kích cầu 17 ngàn tỷ đồng. Ở đây, các ĐBQH chất vấn không ai phủ nhận tính tích cực của quyết định của Chính phủ. Cái mà ĐBQH muốn hỏi là cách làm của chúng ta như thế nào cho đúng pháp luật hơn?
Chúng ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đảng là lực lượng lãnh đạo xã hội, nhưng Đảng cũng khẳng định Đảng hoạt động theo khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Bộ trưởng giải thích như thế là không được. Ở đây rõ ràng là lỗi và trách nhiệm của chúng ta, kể cả của Chính phủ và Quốc hội. Nếu Kỳ họp thứ Tư, cuối năm 2008, chúng ta lường trước sự việc như hiện nay thì chắc chắn trong Nghị quyết thường niên của QH sẽ phải "giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ phối hợp với nhau để giải quyết những vấn đề khắc phục tình trạng lạm phát và chống giảm phát". Như thế sẽ tốt hơn. Cho nên vấn đề này cần phải rút kinh nghiệm. Khi Chính phủ họp bàn về gói kích cầu và sang báo cáo UBTVQH tại Phiên họp cuối năm 2008 của UBTVQH, chúng tôi đã phát biểu rằng: Trong cơn suy thoái này, trách nhiệm không riêng của Chính phủ, mà có trách nhiệm của Quốc hội; Quốc hội không thể đứng ngoài cuộc nên nếu cần chúng ta có thể triệu tập Kỳ họp bất thường, xem xét, quyết định về giải pháp ngăn chặn suy giảm kinh tế để thuận cho Chính phủ điều hành. Nhưng thôi, chuyện đã qua, chúng ta phải rút kinh nghiệm. Còn cách trả lời của Bộ trưởng Võ Hồng Phúc như thế là không đúng bản chất vấn đề. |
BỘ TRƯỞNG BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VÕ HỒNG PHÚC: Chỉ còn vang bóng
Có lẽ trong 3 Bộ trưởng tham gia trả lời chất vấn tại Phiên họp của UBTVQH lần này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc có kinh nghiệm nghị trường nhiều hơn cả. Cũng giống như các lần đăng đàn trước đó, ngoài kỹ năng trả lời chuyên nghiệp, đôi khi lấn át cả phần hỏi của các ĐBQH, phần trả lời của Bộ trưởng Võ Hồng Phúc chưa đem lại cảm giác giải tỏa.
Tiếp tục thực hiện chủ trương chất vấn theo nhóm vấn đề, chất vấn dành cho Bộ trưởng Võ Hồng Phúc lần này tập trung vào 3 nhóm vấn đề là hướng đơn giản hóa thủ tục đầu tư ở địa phương, việc tổ chức thực hiện phân bổ vốn đầu tư cho các địa phương và giải pháp kích cầu nền kinh tế. Hầu hết chất vấn của ĐBQH tập trung về giải pháp kích cầu nền kinh tế- nội dung đang được cử tri và dư luận xã hội đặc biệt quan tâm khi mà cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế trên thế giới đang tiếp tục tác động xấu tới nền kinh tế trong nước. Theo Nghị quyết 30/ 2008/ NQ- CP của Chính phủ, đây là một trong năm nhóm giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội trong thời điểm hiện nay. Vì thời gian triển khai thực hiện gói giải pháp kích cầu chưa dài, mới hơn 1 tháng, nên điều mà ĐBQH quan tâm, chất vấn Bộ trưởng Võ Hồng Phúc xoay quanh hiệu quả sử dụng gói kích cầu. Việc Chính phủ quyết định và triển khai gói kích cầu nền kinh tế mà chưa thông qua QH có đúng luật hay không? Nội dung hỏi ngắn gọn, nhẹ nhàng, không quá chi li... Nói như Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận là: Ở đây, các đại biểu chất vấn Bộ trưởng không nhằm phủ nhận tính tích cực của quyết định của Chính phủ, mà đại biểu muốn hỏi để rút kinh nghiệm và làm cách nào để việc ban hành các quyết định của Chính phủ đúng pháp luật hơn. Có vẻ Bộ trưởng đã không nắm bắt được mong muốn của ĐBQH. Thay vào đó, thông qua việc dẫn chứng về quy trình mấy tập thể bàn (là tập thể Chính phủ, tập thể Đảng và tập thể UBTVQH- PV) khi quyết định và triển khai gói kích cầu mà không thông qua QH, cộng với tính chất khẩn cấp của nhóm giải pháp, Bộ trưởng khẳng định gói kích cầu đã được thực hiện đúng quy trình, đúng luật. Bộ trưởng cho rằng, nếu chủ trương 17 ngàn tỷ đồng mà đợi đến Kỳ họp QH mới trình thì làm gì còn tính chất nhạy bén của chính sách, lúc đó các doanh nghiệp chết hết rồi.
Hoàn toàn có thể chia sẻ với Bộ trưởng về tính chất khẩn cấp của nhóm giải pháp, (dẫn tới việc phải bỏ qua cả công đoạn thông qua QH). Nhưng, Bộ trưởng giải trình như thế nào đây khi xác định tính chất của gói kích cầu là giải pháp khẩn cấp, nhưng thực tế hiện nay, phần lớn tiền của gói cứu trợ này vẫn đang quanh quẩn trong ngân hàng mà chưa tới được với các doanh nghiệp... Và, có hay không tình trạng đảo nợ, hay, làm tăng dư nợ cho Việt Nam trong khi thâm hụt ngân sách lớn? Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan được giao xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện các nhóm giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế. Tuy nhiên, khi hỏi đến hiệu quả sử dụng và tính công khai của các nhóm giải pháp, cụ thể là gói kích cầu đầu tư và tiêu dùng, thì trách nhiệm lại được Bộ trưởng đẩy sang Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Chịu khó chất vấn thêm chút nữa, các ĐBQH có thêm thông tin: Có chứng minh được hiệu quả hay không thì cần phải kiểm nghiệm thêm, chắc phải chờ sau một thời gian thi hành sẽ có báo cáo đầy đủ.
Còn nhớ, tại nhiệm kỳ QH Khóa XI, khi bị truy vấn gắt gao về trách nhiệm, một Bộ trưởng đã lấy các văn bản của các cơ quan Đảng ra làm chứng thay cho cơ quan Nhà nước. Ngay tại thời điểm đó, Nguyên Chủ tịch QH Nguyễn Văn An đã thẳng thắn: Bộ trưởng làm như thế là oan cho Đảng. Đảng lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương, chính sách..., chứ Đảng không làm thay... Nhà nước pháp quyền XHCN quản lý đất nước bằng pháp luật, không quản lý bằng Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng.
Những tưởng như thế đã là rõ... Vậy mà, thật đáng tiếc, ngày 20.3 vừa qua, Đảng... lại được Bộ trưởng Võ Hồng Phúc viện dẫn như một lý lẽ để giải thích cho sự đúng quy trình của một quyết định của cơ quan Nhà nước (?). Tất nhiên, cách giải thích của Bộ trưởng không nhận được sự đồng tình của các ĐBQH tham dự phiên chất vấn. Bởi, thật dễ hiểu, Đảng là lực lượng lãnh đạo xã hội, nhưng Đảng hoạt động theo khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.
Chọn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBTVQH đã đi vào nội dung nóng nhất và cũng là những nhóm giải pháp cấp bách hiện nay nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế- biện pháp kích cầu đầu tư và tiêu dùng. Tuy nhiên, ấn tượng về phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Võ Hồng Phúc chỉ là hình ảnh còn lại nào đó của một siêu cầu thủ. Lúc thì tôi chỉ trả lời đến đây thôi, còn cụ thể chi tiêu gói kích cầu thế nào, đồng chí Giàu (Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu- PV) sẽ trả lời. Khi lại, đồng chí Bộ Công thương sẽ trả lời rõ hơn (về tại sao đang phải hỗ trợ kích cầu lại tăng giá điện).
Trước một vấn đề nóng, rất thời sự, can hệ tới không chỉ sự sống còn của nhiều doanh nghiệp, đã "tròn vai" hay chưa khi Tư lệnh lĩnh vực cho rằng, có chứng minh được hiệu quả hay không... phải chờ thời gian...
Lợi khẩu, tự phụ..., nhưng, sự minh bạch chắc còn phải chờ?
BỘ TRƯỞNG BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH HOÀNG TUẤN ANH: Lối chơi cũ
Lần đầu tiên trả lời chất vấn tại Phiên họp của UBTVQH, cũng là lần đầu tiên trả lời chất vấn trực tiếp của các ĐBQH kể từ khi được bổ nhiệm đến nay, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh đã không để lại nhiều ấn tượng đặc biệt. Có chăng, chỉ là cảm giác quen thuộc của các ĐBQH và cử tri khi gặp lại một lối chơi cũ - nhàn nhạt và thiếu bản sắc.
Lối chơi cũ của người mới thể hiện rõ nét nhất trong việc lan man thuyết trình với các ĐBQH về vai trò quan trọng của di tích lịch sử, di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh... đối với đời sống xã hội, đời sống tinh thần của mỗi con người; Chính sách của Đảng và Nhà nước về việc gìn giữ và bảo vệ di tích lịch sử, di sản văn hóa; Các quy định cụ thể, tỷ mỷ về thủ tục ma chay cưới hỏi... Rồi cứ như là sợ các ĐBQH không ai biết thế nào là lễ hội, có bao nhiêu loại hình lễ hội nên Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh có đôi chút cao giọng giảng giải rằng thì là mà lễ hội gồm có lễ hội tâm linh, lễ hội lịch sử cách mạng, lễ hội tín ngưỡng tôn giáo, lễ hội văn hóa thể thao du lịch và lễ hội mới du nhập từ nước ngoài. Nhưng đến khi ĐBQH chất vấn vì sao lễ hội lại tràn lan như hiện nay, kịch bản lễ hội của địa phương nào cũng na ná giống nhau, không có chút bản sắc văn hóa vùng miền hay quốc hồn, quốc túy nào; Không chỉ lễ hội mà các lễ kỷ niệm chào mừng vẫn được tổ chức hoành tráng, tốn kém, lãng phí trong bối cảnh kinh tế suy thoái, đời sống của nhân dân đang rất khó khăn... thì Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh lại khá hồn nhiên cho rằng đó là nhu cầu quảng bá hình ảnh, quảng bá thương hiệu của địa phương, còn kịch bản giống nhau là vì có khi các địa phương này cùng đặt hàng một đơn vị dàn dựng chương trình; rằng thì địa phương nào cũng muốn tìm ra điểm khác nhau cả. Và, có lẽ các ĐBQH không tinh mắt lắm, nói oan cho địa phương, oan cho Bộ chủ quản vì Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh khẳng định rằng: kịch bản lễ hội thì giống nhau nhưng nhìn kỹ thì có thấy bản sắc khác nhau đấy... Rồi Bộ trưởng lại tranh thủ diễn đàn của UBTVQH nhắc các địa phương tổ chức lễ hội lãng phí rằng: Không hay ho gì, các địa phương cũng phải tính toán rất cụ thể. Hay khi ĐBQH chất vấn về cơ chế, chính sách khuyến khích người dân, doanh nghiệp cùng tham gia bảo vệ, trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử, di sản văn hóa thì Bộ trưởng cũng chỉ mỗi một cách: tuyên truyền, tuyên truyền và tuyên truyền.
Không kém cạnh về thời gian trả lời chất vấn của ĐBQH so với các thành viên Chính phủ khác, lại là Tư lệnh của một trong những lĩnh vực khá nhạy cảm và có sức lan tỏa, ảnh hưởng sâu rộng đến nền tảng tư tưởng tinh thần của xã hội là văn hóa nhưng sự xuất hiện của Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh trong phiên chất vấn tại UBTVQH chiều 20.3 chắc hẳn đã khiến không ít cử tri thất vọng.
Tầm vóc của một Bộ trưởng cần nhiều hơn thế.
