PV: Thưa đại biểu, qua các cuộc tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp, đại biểu thấy cử tri đánh giá về kết quả Kỳ họp thứ Năm như thế nào?
|
|
ĐB Lê Như Tiến: Nhìn chung, cử tri đánh giá cao Kỳ họp thứ Năm, QH Khóa XII. Các nội dung cơ bản trong Chương trình Nghị sự của QH tại Kỳ họp này đã được giải quyết khá trọn vẹn. Các dự án Luật trình QH thông qua cũng như trình QH cho ý kiến lần đầu đều đã được các ĐBQH thảo luận kỹ càng, tranh luận khá quyết liệt để đi đến sự thống nhất. Thảo luận về KT-XH thì các ĐBQH đã mang được tiếng nói của người dân đến nghị trường, trên cơ sở đó quyết định các chỉ tiêu, giải pháp ở tầm vĩ mô. QH cũng đã làm đúng vai trò của mình trong việc cân bằng lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và nhà nước. Nhiều vấn đề bức xúc trong đời sống như vệ sinh an toàn thực phẩm, xuất khẩu lúa gạo ở đồng bằng sông Cửu Long, chuyện học hành của con em... cũng đã được giải đáp tại Kỳ họp. Tất nhiên, còn có vấn đề chưa tìm được lời giải thỏa đáng khiến cử tri băn khoăn như việc quản lý và sử dụng đất đai công sản, hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước, nhất là các tập đoàn, tổng công ty... Các Bộ trưởng cũng đã giải trình nhưng cái mà cử tri cần không phải là lời hứa của Bộ trưởng sẽ thực hiện, sẽ giải quyết mà là bao giờ sẽ thực hiện, bao giờ sẽ giải quyết. Đích đến của các lời hứa phải là hữu hạn chứ không phải là vô hạn. Khi đi tiếp xúc cử tri tôi cũng giải thích để cử tri hiểu và thông cảm nhưng quả thực là khó. Hay như công tác lập pháp cũng vẫn còn những điều luật, thậm chí là cả dự luật trình QH còn khiên cưỡng, chưa giải quyết thấu đáo những vấn đề đặt ra trong thực tiễn cuộc sống. Cử tri cũng cho rằng việc có những dự luật mà đại biểu thông qua với tỷ lệ không cao là điều bình thường trong sinh hoạt của QH.
PV: Những cuộc tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp, dường như được các ĐBQH và cử tri trông đợi nhiều hơn và cũng hứng thú hơn các cuộc tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp QH. Theo đại biểu, vì sao lại có sự khác biệt như vậy?
ĐB Lê Như Tiến: Trước hết là do mục đích và ý nghĩa của TXCT trước và sau Kỳ họp là khác nhau. Các cuộc tiếp xúc trước Kỳ họp là để đại biểu lắng nghe và tiếp thu ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của cử tri để mang đến diễn đàn của QH, thảo luận và giải quyết cho cử tri. Còn tiếp xúc sau Kỳ họp chủ yếu là báo cáo kết quả Kỳ họp thôi mà Kỳ họp cũng đã diễn ra rồi, những thông tin, quyết đáp quan trọng nhất của Kỳ họp thì cử tri hầu như đã biết qua các phương tiện truyền thông đại chúng nên có thể sự chờ đợi, hứng thú sẽ không được như ở các cuộc tiếp xúc trước Kỳ họp. Tuy nhiên, Đoàn ĐBQH Quảng Trị luôn có ý thức đổi mới cách thức tiếp xúc cử tri, kể cả tiếp xúc trước hay sau Kỳ họp cũng cố gắng thu nhận nhiều nhất ý kiến, kiến nghị của cử tri, không chỉ là về những vấn đề vĩ mô mà còn tạo không gian, không khí cởi mở nhất để người dân nói lên những bức xúc ngay tại địa phương, liên quan trực tiếp đến đời sống của họ. Nếu ĐBQH chỉ quan tâm giải quyết những vấn đề ở tầm vĩ mô mà những vấn đề thiết thân trong cuộc sống của người dân ở địa phương lại chưa được giải quyết thì tôi nghĩ cử tri cũng chưa thấy yên lòng được. Kỳ họp này, bên cạnh Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thì lần đầu tiên, Báo cáo giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri của Ban Dân nguyện đã được trình bày tại Kỳ họp nhưng xem ra người dân cũng vẫn chưa thỏa lòng lắm. Vì phần lớn những báo cáo này mới chỉ phản ánh chung chung, những vụ việc gay cấn, nóng bỏng đã được xử lý cụ thể và có hiệu quả như thế nào thì lại chưa thấy...
PV: Thực ra, những băn khoăn, bức xúc của cử tri trong các cuộc tiếp xúc sẽ mang tính chất địa phương nhiều hơn. Nhưng trong những hoàn cảnh cụ thể và do giới hạn về thời gian, QH sẽ buộc phải lựa chọn những ưu tiên lớn của đất nước, giải quyết các vấn đề quốc kế dân sinh trước. ĐBQH làm thế nào để cử tri biết rằng, cơ quan quyền lực nhà nước tối cao và những người đại diện của dân không bao giờ lãng quên những kiến nghị “mang tầm địa phương” của họ?
ĐB Lê Như Tiến: Ý kiến nào của người dân cũng đều chính đáng, đều phải được xem xét, giải quyết. Nhưng không phải ý kiến nào cũng có thể giải quyết tại cơ quan quyền lực nhà nước tối cao. Thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết những ý kiến, kiến nghị của người dân đã được phân cấp rất rõ theo tổ chức bộ máy nhà nước từ Trung ương xuống địa phương. Khi tiếp xúc cử tri, bao giờ Đoàn ĐBQH Quảng Trị cũng cố gắng giải thích để cử tri hiểu những ý kiến, kiến nghị nào của cử tri đã được ĐBQH đưa ra thảo luận tại QH, còn những ý kiến, kiến nghị nào sẽ được tiếp tục giải quyết tại chính quyền địa phương, tại HĐND tỉnh, huyện, xã... Thực tế, qua các cuộc tiếp xúc cử tri, tôi thấy có đến 80% ý kiến, kiến nghị của cử tri nên gửi đến HĐND địa phương mới đúng. Những nội dung như đường điện qua xóm, qua xã; những tranh chấp, đòi hỏi về ruộng đất; giá điện ở hợp tác xã này cao hơn hợp tác xã kia; cây cầu này vì sao chưa xây dựng; sự nhũng nhiễu của một bộ phận cán bộ cơ sở... thì cơ quan Trung ương khó có thể với tay xuống từng địa phương mà xử lý được. Vì thế, trong các cuộc tiếp xúc cử tri, Đoàn ĐBQH thường mời lãnh đạo chính quyền địa phương cùng tham dự và giải đáp ngay cho người dân. Cách làm này trên thực tế đã phát huy hiệu quả tích cực và được cử tri rất hoan nghênh. Những cuộc tiếp xúc mà không có lãnh đạo chính quyền địa phương đi cùng thì Đoàn ĐBQH tổng hợp, phân loại ý kiến, kiến nghị của cử tri, xác định rõ cơ quan có thẩm quyền giải quyết và làm công văn yêu cầu, đôn đốc và giám sát thường xuyên...
PV: Một số ý kiến cho rằng, chỉ khi nào những băn khoăn, bức xúc của cử tri được xử lý triệt để thì các cuộc tiếp xúc cử tri mới thú vị và hứng khởi... Đại biểu không phải là người trực tiếp giải quyết những băn khoăn, bức xúc đó nhưng đã được trao khá nhiều quyền để giám sát, đốc thúc các cơ quan chức năng giải quyết cho người dân. Vậy theo cá nhân đại biểu, các ĐBQH đã tận dụng hết các quyền của mình để các cuộc TXCT trở nên hấp dẫn và được cử tri trông đợi chưa?
ĐB Lê Như Tiến: Nói thực là chưa. Cá nhân tôi cũng không hài lòng với việc thực hiện quyền giám sát của ĐBQH tại địa phương mình ứng cử. Cũng có thể là do các cơ chế, điều kiện cụ thể để bảo đảm cho ĐBQH thực hiện quyền này chưa thật rõ ràng và đầy đủ. Các ĐBQH ở Trung ương thực hiện quyền giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật ở địa phương mình ứng cử cũng không thường xuyên và không hiệu quả bằng các ĐBQH ở địa phương.
PV: Các đại biểu Trung ương khó có thể nắm vững thực tế ở cơ sở bằng các đại biểu của địa phương. Ngược lại, đại biểu ở địa phương cũng sẽ gặp khó khăn hơn đại biểu Trung ương trong việc tác động đến các cơ quan Trung ương. Khi xác định cơ cấu đại biểu Trung ương và đại biểu địa phương, có lẽ QH cũng nhằm tạo ra sự “liên thông” giữa các ĐBQH ở Trung ương với ĐBQH ở địa phương để giải quyết tốt nhất mong muốn, nguyện vọng của cử tri ở phạm vi hẹp và phạm vi rộng. Nhưng trên thực tế, theo đại biểu, sự “liên thông” này đã được thiết lập chưa?
ĐB Lê Như Tiến: Như tôi đã nói, 80% ý kiến, kiến nghị của cử tri thuộc về những vấn đề của địa phương thì các đại biểu ở địa phương trực tiếp tác động đến các cơ quan chức năng ở đó sẽ tốt hơn là các đại biểu ở Trung ương vì họ hiểu rõ sự vận hành của tổ chức bộ máy ở cơ sở hơn. Những vấn đề địa phương không xử lý được thì các ĐBQH ở Trung ương phải có trách nhiệm yêu cầu, đôn đốc các cơ quan Trung ương giải quyết. Việc tạo ra sự liên thông giữa ĐBQH ở Trung ương với ĐBQH ở địa phương theo tôi là rất hay. Nhưng trên thực tế, sự liên thông này chưa rõ ràng, chưa thường xuyên và cũng chưa có quy định nào về việc đại biểu ở Trung ương và địa phương phải phối hợp chặt chẽ với nhau để giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri. Mới là do cá nhân đại biểu thấy cần phải phối hợp với nhau để thực hiện tốt hơn trách nhiệm của người đại diện cho dân thì chủ động ngồi lại với nhau thôi.
PV: Trở lại với các cuộc tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp, theo đại biểu, cách thức tổ chức tiếp xúc cử tri như hiện nay có tạo lực cản nào trong việc củng cố mối quan hệ, lòng tin giữa đại biểu với cử tri không?
ĐB Lê Như Tiến: ĐBQH trước khi rời Kỳ họp về với cử tri bao giờ cũng nhận được một Đề cương báo cáo kết quả Kỳ họp do VPQH chuẩn bị. Tuy nhiên, để củng cố mối quan hệ, lòng tin giữa đại biểu với cử tri thì chỉ dựa vào công cụ sẵn có đó thôi là không đủ. ĐBQH phải luôn đặt câu hỏi cử tri cần gì ở mình ở mỗi cuộc tiếp xúc khác nhau với những đối tượng cử tri khác nhau. Và phải giải đáp cho cử tri biết vì sao đại biểu lại biểu quyết theo phương án này mà không phải là phương án khác hay quyết như vậy thì lợi ích của cử tri nằm ở đâu?... Băng cờ, khẩu hiệu, loa đài rầm rộ mà chỉ nói những điều cử tri đã biết rồi thì dần dần cử tri cũng sẽ không còn thiết tha nữa. Cần phải đổi mới công tác tiếp xúc cử tri, không chỉ là tiếp xúc tại các Hội nghị như hiện nay mà nên mở rộng tiếp xúc theo chuyên đề, theo giới, theo ngành cũng không nên bó buộc thời gian, địa điểm và đối tượng...
PV: Sự cải tiến, sáng tạo đó có lẽ trước hết nên được bắt nguồn từ chính các đại biểu chăng?
ĐB Lê Như Tiến: Trong bất cứ hoạt động nào của cơ quan dân cử thì đại biểu cũng phải là trung tâm của sự đổi mới. Tất nhiên, cơ chế, phương thức tổ chức tiếp xúc cử tri cũng cần phải thay đổi nhưng trong điều kiện hiện nay, nếu vận dụng và tận dụng tối đa những quyền mà pháp luật cho phép thì tôi nghĩ tiếp xúc cử tri cũng đã không tẻ nhạt rồi.
PV: Xin cám ơn đại biểu!
