Nhưng có hợp lý không khi tăng trưởng kinh tế chung của cả nước giảm mà tăng trưởng kinh tế của các địa phương lại vẫn đạt và thậm chí là vượt chỉ tiêu? Bức tranh kinh tế trên bàn nghị sự của các cơ quan quyền lực nhà nước đã thực chất chưa?
Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế, việc HĐND các tỉnh, thành phố đặt quyết tâm chính trị giữ vững chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế như tại các Kỳ họp HĐND năm 2008 là một nỗ lực rất cần phải được biểu dương. Nhưng điều đáng nói là, tại sao, tăng trưởng kinh tế các tỉnh, thành phố hầu như được giữ vững mà tăng trưởng kinh tế của cả nước lại giảm? Chỉ riêng năm 2009, QH đã phải điều chỉnh tốc độ tăng trưởng kinh tế cả nước từ 6,5% xuống còn 5%. Một số ý kiến cho rằng, có sự vênh nhau này là vì QH và HĐND đang sử dụng những hệ số liệu khác nhau, những cách thống kê, tính toán khác nhau. Nhưng cứ theo lập luận của các ý kiến này, tức là con số tăng trưởng kinh tế của các địa phương và con số tăng trưởng kinh tế cả nước thực chất không có gì vênh nhau thì lẽ ra, ba tiêu chí quan trọng nhất, tỷ lệ hộ nghèo sẽ phải giảm và tỷ lệ tạo việc làm mới phải tăng tương ứng, hoặc ít nhất vẫn giữ được mục tiêu ban đầu; và đặc biệt là, tỷ lệ bù đắp bội chi ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương sẽ phải ngày càng giảm.
Nhưng thực tế không phải như vậy.
Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ KT-XH và ngân sách những tháng cuối năm 2008 và những tháng đầu năm 2009 của Chính phủ trình QH tại Kỳ họp thứ Năm khẳng định ba chỉ tiêu này không hoàn thành kế hoạch. Công tác giải quyết việc làm và đời sống nhân dân, nhất là ở các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số, người có thu nhập thấp và vùng bị thiên tai còn nhiều khó khăn, số người mất việc làm trong năm 2008 tăng lên, đặc biệt là tình trạng tái nghèo ở các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc có chiều hướng gia tăng. Và tỷ lệ bù đắp ngân sách Trung ương cho ngân sách địa phương cũng không hề giảm, thậm chí có những địa phương còn liên tục tăng. Thực chất, tăng trưởng kinh tế của các địa phương không thể không bị tác động tiêu cực bởi khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu. Thực chất, tăng trưởng kinh tế của các địa phương không thể đạt được mục tiêu đã xác định ban đầu trong một điều kiện thuận lợi hơn nhiều so với hiện nay.
Theo một chuyên gia kinh tế thì việc các địa phương vẫn giữ được chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế như kế hoạch không hẳn là do ham hố thành tích, ham hố những con số đẹp mà có thể là được bù đắp bởi ngân sách Trung ương; hoặc cũng có thể là do cách tính 2 lần, ví dụ như tôm thu hoạch dưới đầm lên được tính vào giá trị nông sản nhưng cũng là con tôm đó chuyển thành nguyên liệu cho chế biến thủy hải sản xuất khẩu thì lại tiếp tục được tính vào giá trị xuất khẩu... Nhưng dù với lý do như thế nào, thì chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế đó vẫn không phản ánh đúng thực chất của nền kinh tế. Sự mâu thuẫn giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế cả nước với tốc độ tăng trưởng kinh tế ở từng địa phương có thể làm méo mó cách nhìn nhận, đánh giá về nền kinh tế quốc gia, từ đó sẽ dẫn đến việc hoạch định chính sách và sử dụng các nguồn lực cho kinh tế quốc gia cũng như từng địa phương không còn chuẩn xác.
Có thể cần phải có một phương pháp tính toán hợp lý và khoa học hơn để tốc độ tăng trưởng kinh tế của các địa phương phản ánh đúng thực chất tăng trưởng kinh tế của cả nước. Có thể, cần phải thay đổi tư duy phát triển kinh tế của cả nước, trên cơ sở phát huy thế mạnh của từng địa phương chứ không phải là tỉnh nào cũng có lúa, có tôm, có khu công nghiệp, khu chế biến thủy sản giống hệt nhau như hiện nay...
Nhưng đó là câu chuyện của thì tương lai.
HĐND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết đáp như thế nào về các chỉ tiêu KT-XH năm 2009 mới là câu chuyện của thì hiện tại, đòi hỏi Thường trực HĐND, các đại biểu HĐND phải có cái nhìn tỉnh táo và thực chất hơn về tăng trưởng kinh tế ở địa phương mình.
Lâu nay, chúng ta vẫn tranh luận với nhau QH và HĐND có phải là một hệ thống hay không. Cuộc tranh luận vẫn chưa ngã ngũ. Nhưng dù là QH hay HĐND cũng đều là cơ quan dân cử và cùng là đại diện cho người dân. Bức tranh kinh tế của địa phương được đặt lên bàn nghị sự của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương càng thực chất bao nhiêu thì bức tranh kinh tế của cả nước trên bàn nghị sự của cơ quan quyền lực nhà nước tối cao cũng sẽ càng thực chất bấy nhiêu. Và đương nhiên, các chính sách của cơ quan quyền lực Nhà nước tối cao sẽ được hoạch định trên nền tảng vững chắc của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Cũng có nghĩa là quyền lợi chính đáng và những tâm tư, nguyện vọng của người dân sẽ được bảo đảm hơn nhiều.
Đó chẳng phải là điều mà QH và HĐND các cấp đều mong muốn hay sao?
