Nghe có đoàn thanh tra mới là hoảng!
Tổng giám đốc Ban QLDA đường Hồ Chí Minh (Bộ Giao thông Vận tải) Phạm Hồng Sơn đã nói như vậy với Đoàn giám sát của UBTVQH bằng giọng có vẻ mệt mỏi.
Dự án đường Hồ Chí Minh triển khai được hơn 8 năm (từ tháng 4.2000), và cũng đã đón 8 đoàn thanh tra, giám sát. Ông Sơn liệt kê: Năm 2001, Kiểm toán Nhà nước làm việc 5 tháng; Năm 2002, Thanh tra Bộ Giao thông Vận tải làm việc 3 tháng rưỡi; Năm 2004, Thanh tra Bộ Tài chính làm việc 4 tháng; Thanh tra Chính phủ làm việc 16 tháng, vắt từ giữa năm 2005 đến gần cuối năm 2006; Năm 2007, Kiểm toán Nhà nước làm việc 4 tháng rưỡi và Thanh tra Bộ Giao thông Vận tải 4 tháng. Hiện tại, Kiểm toán Nhà nước đang khảo sát tại Ban. Và, từ năm 2002 đến nay, Cơ quan cảnh sát điều tra- Bộ Công an vẫn đang tiến hành điều tra vụ án nổ mìn phá đá dưới đường dây 500KV đoạn đèo Lò Xo thuộc dự án đường Hồ Chí Minh giai đoạn 1. Với mỗi đoàn lần đầu đến thanh tra, kiểm toán, Ban QLDA đường Hồ Chí Minh lại một lần nữa phải trình bày dự án từ những khâu đầu tiên, rất mất thời gian và tốn công sức. Ông Sơn hoảng một phần là vì vậy.
Thực tế, trong quá trình làm việc với các bộ, ngành và địa phương, Đoàn giám sát của UBTVQH về việc thực hiện chính sách pháp luật về đầu tư XDCB sử dụng vốn nhà nước cũng nhận được những phản ánh về công tác thanh tra, kiểm toán chồng chéo, trùng lắp, thanh tra từ khâu đầu đến khâu cuối của dự án, không phân biệt chức năng, quyền hạn. Có đơn vị phàn nàn, thanh tra trong lĩnh vực XDCB nhiều khi kết luận không đúng bản chất làm anh em bức xúc, hoặc cách thức thanh tra làm anh em cứ cảm tưởng mình là tội phạm. Đơn vị này nói vui: thanh tra kiểu này, muốn khỏi bị thanh tra bắt bẻ thì phải có cẩm nang 1.000 tình huống để chiểu theo.
Ghi nhận công tác thanh tra, kiểm toán thực sự có tác dụng tích cực, giúp Ban QLDA đường Hồ Chí Minh chấn chỉnh, phòng ngừa và khắc phục được những thiếu sót trong công tác quản lý, nhưng Tổng giám đốc Phạm Hồng Sơn cũng nêu ra 4 kiến nghị cần điều chỉnh, thay đổi trong quy trình, thủ tục trình tự và phạm vi công tác thanh tra, kiểm toán.
Đầu tiên, ông Sơn đề nghị các cơ quan thanh tra, kiểm toán không đưa vào kết luận những số liệu đơn vị đã tự phát hiện và đang điều chỉnh, giảm trừ trong thời gian đoàn tiến hành thanh tra, kiểm toán vì đây là việc làm thường xuyên của chủ đầu tư và các đơn vị. Trong quá trình thực hiện, các cơ quan thanh tra, kiểm toán “không nên lấy tư duy và quy định hiện tại để áp đặt vào quá khứ”- ông Sơn nói. Những việc đơn vị làm đúng thì nên ủng hộ, thủ tục chưa đầy đủ thì đề nghị bổ sung, tránh việc đơn vị được thanh tra, kiểm toán sai thì bị giảm trừ, đúng thì không tính thêm. Ông Sơn nêu ví dụ: Việc áp dụng hệ số nở rời của đất, cơ quan kiểm toán áp dụng định mức dự toán xây dựng cơ bản của Bộ Xây dựng ban hành năm 2005 để tính cho công việc đã thi công từ năm 2002, 2003. Thực tế, thời điểm 2002, 2003 phải áp dụng định mức dự toán XDCB của Bộ Xây dựng ban hành năm 1999. Ban QLDA đường Hồ Chí Minh cũng mong muốn các thanh tra, kiểm toán viên phải có nghiệp vụ chuyên sâu về quản lý đầu tư XDCB để tránh tình trạng khi thanh tra, kiểm toán mới tìm hiểu văn bản, chế độ và đơn vị phải giải trình rất mất thời gian. “Thậm chí có trường hợp, Ban phải có văn bản hỏi các bộ, ngành để được giải thích, trả lời”, ông Sơn nói. Cuối cùng, theo ông Sơn, mỗi dự án chỉ nên để một đơn vị thanh tra nhằm giảm thời gian tìm hiểu dự án và có tính hệ thống.
Nhà tư vấn “tố” Ban QLDA!
Chủ đầu tư, Ban QLDA ở nhiều địa phương, bộ, ngành thường than phiền với Đoàn giám sát của UBTVQH về chất lượng và số lượng của các đơn vị tư vấn. Không ít chủ đầu tư từ Bắc chí Nam không có chuyên môn về XDCB đã lâm vào tình trạng dở khóc dở cười vì thuê phải tư vấn kém, hoặc muốn mà không thuê được vì công trình nhỏ, lại ở xa.
Nhưng làm việc với Đoàn giám sát ngày 12.8, các công ty tư vấn “tố” lại rằng nhiều chủ đầu tư và thông qua họ là các Ban QLDA chưa đủ năng lực, đặc biệt là đối với các công trình quy mô lớn. “Trình độ yếu kém của các Ban QLDA thực sự ảnh hưởng không tốt đến tiến độ và chất lượng công trình, cũng như khiến cho các nhà thầu tư vấn và xây lắp gặp nhiều khó khăn”, ông Phương, đại diện Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam nói. Theo vị đại diện này, mặc dù pháp luật có quy định các tiêu chí thành lập Ban QLDA nhưng lại không có cơ chế để kiểm soát việc thành lập và đánh giá hoạt động của các Ban QLDA. “Cũng chính vì việc thành lập các Ban QLDA quá thông thoáng nên chủ đầu tư không muốn thuê tư vấn, và thực tế là rất ít chủ đầu tư thuê tư vấn quản lý dự án”, ông Phương bức xúc.
- Nhưng liệu chủ đầu tư có tin được tư vấn không? Chủ nhiệm UB Kinh tế Hà Văn Hiền, trưởng đoàn giám sát lên tiếng.
- Đây là vấn đề tế nhị, ông Phương nói, tôi đảm bảo nếu tiền là của ông chủ đầu tư thì ông ấy sẽ thuê tư vấn ngay, nhưng đây là tiền của Nhà nước...
- Tôi đi giám sát ở Chi Lăng, Lạng Sơn có chuyện địa phương thuê một công ty tư vấn to ở Hà Nội nhưng người về làm lại rất ít, Chủ nhiệm UB Kinh tế tiếp tục nêu.
- Vấn đề này có hai mặt, cũng có đơn vị tư vấn không có trách nhiệm, ông Phương thừa nhận.
Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải (TEDI) trong báo cáo của mình cũng thừa nhận ngoài một số ít các doanh nghiệp tư vấn lớn, có bề dày kinh nghiệm, còn lại chủ yếu là các doanh nghiệp tư vấn nhỏ, mới hình thành. Có một số công ty nặng về thực hiện dịch vụ theo kiểu môi giới hoặc thuê mượn, thiếu thực lực, dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh.
Cả Ban QLDA và các nhà tư vấn đều hy vọng tình hình sẽ được cải thiện sau đợt giám sát này của UBTVQH.
