Đặc biệt, các vụ khiến kiện phức tạp, kéo dài đã được giải quyết dứt điểm nhằm ổn định an ninh trật tự và an toàn xã hội... Để có được những kết quả trên, HĐND các cấp đã góp phần không nhỏ trong quá trình giám sát và đôn đốc giải quyết KNTC.
Xem xét báo cáo và chất vấn tại kỳ họp
Thông qua việc xem xét các báo cáo của UBND, VKSND, TAND tại các kỳ họp thường lệ, các đại biểu HĐND chất vấn về những nội dung có nhiều đơn thư KNTC của công dân. Đối với VKSND và TAND, đại biểu chất vấn yêu cầu các ngành tư pháp làm rõ những nội dung về thực hành quyền công tố, kiểm sát tư pháp và xét xử các vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình... Đối với UBND và các cơ quan chuyên môn, các chất vấn tập trung vào việc giải quyết khiếu nại về bồi thường giải phóng mặt bằng nâng cấp tuyến đường QL1A, chính sách tái định cư cho các hộ dân bị di dời trong quá trình xây dựng các công trình trọng điểm; Tình hình ô nhiễm môi trường; Y đức của một số cán bộ, nhân viên ngành y tế; Tình hình an ninh trật tự, an toàn xã hội, nhất là tệ nạn ma túy, tai nạn giao thông, chính sách đối với những người tham gia kháng chiến, với người lao động... Các hình thức giám sát tại kỳ họp đã giúp HĐND ban hành các chủ trương, giải pháp đúng đắn nhằm nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành trong quá trình giải quyết KNTC của công dân.
Tổ chức giám sát theo chuyên đề
Thường trực, các ban HĐND đã tiến hành các cuộc giám sát theo chuyên đề, tập trung vào công tác chỉ đạo thực hiện quy định về giải quyết KNTC của công dân. Công tác tổ chức tiếp công dân, việc thực hiện quy trình thụ lý giải quyết KNTC; Việc thực hiện các quy định về thẩm quyền, thời hạn giải quyết, công bố công khai quyết định giải quyết khiếu nại; Việc tổ chức đối thoại với công dân khi giải quyết khiếu nại theo quy định. Quá trình giám sát, các Đoàn giám sát thường quan tâm những vụ việc đã được giải quyết lần đầu, lần thứ hai nhưng công dân không đồng ý và khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án...
Qua giám sát công tác giải quyết KNTC cho thấy, các vụ việc sau khi ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận giải quyết tố cáo về cơ bản đã được các tổ chức, cá nhân có liên quan thực hiện khá nghiêm túc. Đặc biệt, đối với những vụ việc phức tạp, có liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, tỉnh đã thành lập các đoàn kiểm tra, thanh tra liên ngành để xem xét, giải quyết, xử lý nghiêm minh những tổ chức và cá nhân vi phạm. Sau khi giải quyết đã giao trách nhiệm cho các tổ chức có thẩm quyền theo dõi việc thực hiện các quyết định, kết luận. Vì vậy, nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài cơ bản được giải quyết đúng pháp luật, được nhân dân đồng tình.
Ngoài tổ chức các Đoàn giám sát, Thường trực HĐND còn tham gia các đoàn kiểm tra, khảo sát tại thực địa nơi xảy ra KNTC nhằm xác định đúng bản chất sự việc và tính khách quan trong các nội dung KNTC, trên cơ sở đó xác định được cơ sở pháp lý để giúp HĐND kiểm tra quá trình giải quyết và có căn cứ để nêu rõ quan điểm khi được yêu cầu tham gia giải quyết. Hình thức này có tác dụng rất tích cực, nhất là đối với các vụ việc phức tạp, hoặc khiếu nại tập thể, đông người như việc giải quyết các vấn đề liên quan việc thu hồi đất nông nghiệp, bồi thường giải phóng mặt bằng, ô nhiễm môi trường... qua đó góp phần đẩy nhanh tiến độ giải quyết của các ngành, các địa phương trong tỉnh.
Tham gia tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý đơn thư KNTC
Thường trực HĐND và Ban Pháp chế đã chú trọng tham gia tiếp dân tại trụ sở tiếp công dân của tỉnh để nắm bắt thông tin, diễn biễn sự việc do dân phản ánh, kiến nghị và tham gia ý kiến trong việc xử lý các kiến nghị đó; Đồng thời giám sát việc tiếp công dân của UBND và các cơ quan, ban, ngành trong tỉnh, bảo đảm sự tuân thủ các quy định của pháp luật. Đối với một số vụ việc phức tạp, có nguy cơ trở thành điểm nóng, Thường trực HĐND phối hợp với UBND và các ngành cùng tham gia tiếp dân, trực tiếp đối thoại, giải thích, hướng dẫn nhân dân thực hiện quyền và nghĩa vụ, vận động thuyết phục nhân dân tuân thủ pháp luật.
Các KNTC của công dân gửi đến HĐND được Thường trực HĐND chỉ đạo Ban Pháp chế phối hợp với Văn phòng HĐND nghiên cứu nội dung từng vụ việc nhằm bảo đảm cho việc phân loại, tham mưu, đề xuất hướng xử lý. Qua nghiên cứu hồ sơ KNTC, đơn được phân chia thành 3 loại chủ yếu. Thứ nhất, đơn đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết đúng quy trình, thủ tục và hợp tình, hợp lý được hướng dẫn, giải thích cho công dân biết và đề nghị chấp hành. Đối với đơn đã được giải quyết nhưng qua xem xét còn có những sai sót như: bỏ lọt chứng cứ, nhận định đánh giá chưa khách quan, chưa phù hợp với quy định của pháp luật, có tình tiết mới... Văn phòng và Ban Pháp chế làm công văn kiến nghị trực tiếp với các cơ quan đã giải quyết. Thứ hai, đơn đang được thụ lý, giải quyết. Đối với loại đơn này công dân được hướng dẫn về đúng cơ quan đang thụ lý, giải quyết để được xem xét, trả lời việc giải quyết. Thứ ba, đơn KNTC chưa được giải quyết thì chuyển trực tiếp đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định, đồng thời báo cho công dân biết để liên hệ.
Những KNTC của công dân sau khi chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền đều được yêu cầu báo cáo kết quả giải quyết về Thường trực HĐND tỉnh. Đối với những đơn không được trả lời, Ban Pháp chế HĐND tiến hành đôn đốc, kiểm tra một số vụ việc cụ thể hoặc kết hợp giám sát trước kỳ họp.
Kinh nghiệm giám sát giải quyết KNTC
Để giám sát công tác giải quyết KNTC đạt hiệu quả, phải nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật, nội dung đơn, quá trình giải quyết của cơ quan có thẩm quyền, những văn bản cần áp dụng trong quá trình giải quyết và tham khảo dư luận xã hội thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Khi giám sát, điều tối kỵ là nhìn nhận vấn đề từ một phía, phải lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của người KNTC, nhưng cũng phải nhìn nhận quá trình giải quyết của cơ quan có thẩm quyền một cách khách quan và tuyệt đối tôn trọng các chứng cứ hợp pháp, chỉ tuân theo pháp luật. Đại biểu phải đặt mình vào vị trí của người KNTC, xem những bức xúc của dân như bức xúc của chính mình để tìm giải pháp giải tỏa những bức xúc đó. Ngoài việc vận động, thuyết phục khi nhận thấy KNTC là không có cơ sở để người dân nghiêm túc thực hiện phải đưa ra được những kiến nghị phù hợp, xác đáng đối với cơ quan có thẩm quyền giải quyết, tránh giám sát theo kiểu qua loa, phiến diện...
Biện pháp chủ yếu mà HĐND tỉnh thực hiện là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với việc giải quyết KNTC của UBND các cấp và hoạt động của các cơ quan tư pháp; Đôn đốc giải quyết KNTC của Thủ trưởng các cấp, các ngành; Kiểm tra kết quả thực hiện các quyết định đã có hiệu lực pháp luật trong việc giải quyết KNTC; Chú trọng việc chỉ đạo giải quyết các vụ khiếu kiện phức tạp, kéo dài, có dấu hiệu oan sai hoặc vi phạm pháp luật được dư luận quan tâm; Yêu cầu xử lý nghiêm đối với những trường hợp có hành vi kích động khiếu kiện, gây mất trật tự an ninh, vi phạm pháp luật; Chú trọng rà soát lại các quyết định đã có hiệu lực pháp luật để có kế hoạch xem xét giải quyết và tổ chức thực hiện dứt điểm nhằm hạn chế đơn tồn đọng, quyết định có hiệu lực pháp luật chưa tổ chức thực hiện.
