Và, nếu tại những kỳ họp trước đây, để nâng cao hiệu quả của chất vấn và trả lời chất vấn, nhiều ĐBQH đề nghị các bộ trưởng, trưởng ngành phải "hứa". Tuy nhiên, khi xảy ra tình trạng có bộ trưởng "hứa" xong rồi cũng để đấy thì có ý kiến cho rằng không nên quá câu nệ vào chuyện bộ trưởng, trưởng ngành có hứa hay không. Bởi, cho dù bộ trưởng có hứa hay không hứa thì những vấn đề mà ĐBQH đặt ra đều thuộc trách nhiệm của Bộ trưởng. Vậy nên, quan trọng là trước những vấn đề mà ĐBQH thay mặt cử tri nêu lên, bộ trưởng phải giải trình rõ ràng... Giải trình rõ ràng- một cụm từ tưởng chừng đơn giản, nhưng tại các phiên chất vấn và trả lời chất vấn chưa phải bộ trưởng, trưởng ngành nào cũng thực hiện được. Bằng chứng là trong các tổng kết sau các phiên chất vấn từ trước tới nay, dường như chưa bao giờ thiếu những cụm từ vòng vo, né tránh, chưa đi thẳng vào vấn đề trọng tâm mà ĐBQH nêu ra...
Vẫn biết rằng, không nhất thiết cứ phải trên diễn đàn QH thì ĐBQH mới có thể chất vấn các bộ trưởng, trưởng ngành. Trong thời gian giữa hai kỳ họp, bằng nhiều hình thức khác nhau, các ĐBQH có thể tìm bộ trưởng, trưởng ngành và yêu cầu các thành viên Chính phủ giải trình về những vấn đề bức xúc trong phạm vi lĩnh vực được giao quản lý, điều hành. Nhưng, tại nghị trường QH- diễn đàn công khai của cơ quan dân cử- phải là những giải trình hợp lý, hợp tình, thể hiện rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong lĩnh vực được giao từ phía các thành viên Chính phủ. Và, ngược lại, từ phía các ĐBQH cũng không nên và không thể tiếp tục những chất vấn theo kiểu hỏi để lấy thông tin... Hơn thế, trong chất vấn và trả lời chất vấn, một trong những yếu tố quan trọng làm nên hiệu quả vẫn là phải có sự trao đi đổi lại giữa ĐBQH và các thành viên Chính phủ trên tinh thần chia sẻ, xây dựng, trách nhiệm, tôn trọng và lắng nghe nhau. Nói một cách đơn giản khác là nếu bộ trưởng, trưởng ngành chưa giải trình rõ ràng thì rất cần ở ĐBQH sự tiếp tục chất vấn, truy vấn đến cùng.
Tại các Kỳ họp trước đó, QH đề ra cải tiến về việc phát huy tới mức cao nhất vai trò của cá nhân từng ĐBQH; giảm tối đa thời lượng đọc báo cáo trên hội trường... Chỉ là những cải tiến, đổi mới mang tính chất thủ tục. Nhưng, thủ tục có thể tác động trực tiếp lên chất lượng hoạt động về mặt nội dung. Với trách nhiệm của mình, bằng những cải tiến, đổi mới về mặt thủ tục, cách thức tiến hành, điều hành, QH đã và đang cố gắng cao nhất trong khả năng và điều kiện cho phép để tạo ra không gian ngày càng thông thoáng và rộng rãi để ĐBQH phát huy trí tuệ. Tại Kỳ họp lần này, tiếp tục tận dụng không gian đó, trong những nội dung liên quan đến kế hoạch phát triển KT- XH, ngân sách Nhà nước hay xây dựng các dự án luật, nhiều ĐBQH đã phát huy trí tuệ, đưa ra những ý kiến thẳng thắn, trực diện vào bản chất của nhiều vấn đề nhằm tìm kiếm những giải pháp khả thi nhất, hợp lý nhất. Và, cụ thể trong hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp lần này, không gian sẽ là bộ trưởng không đọc phần trả lời đã chuẩn bị bằng văn bản mà đi thẳng vào các chất vấn trực tiếp của ĐBQH trên nghị trường. Hay, như Phó chủ tịch QH Nguyễn Đức Kiên chia sẻ với báo chí là mặc dù chưa đặt vấn đề ra Nghị quyết chung về chất vấn và trả lời chất vấn, nhưng nếu thấy cần thiết, cụ thể là nội dung trả lời không thỏa đáng, QH sẽ ra Nghị quyết với một cá nhân người trả lời chất vấn...
|
Ảnh: Trí Dũng |
Sự đan xen giữa những cải tiến cũ và cải tiến mới đó là cơ sở để tin tưởng và hy vọng về hiệu quả của hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp lần này. Và, tại các phiên chất vấn và trả lời chất vấn, các ĐBQH và thành viên Chính phủ, với cái tâm của mình cộng với sự điều hành linh hoạt của chủ tọa phiên họp, sẽ chất vấn, cọ xát để làm bừng lên ngọn lửa của trách nhiệm, góp phần tích cực trong việc tìm ra câu trả lời thỏa đáng cho những vấn đề dân sinh bức xúc.
Sở dĩ lại khẳng định như vậy, bởi một lẽ thật giản dị "trong cây vốn có lửa. Có lửa, lửa mới bừng..." (Kệ đọc lúc thị tịch của Đại sư Khuông Việt). Tuy nhiên, một trong những yếu tố rất quan trọng để lửa bừng là phải cọ xát. Một yêu cầu cũ, nhưng trước thềm phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp mới, vẫn còn nguyên tính thời sự.
Cọ xát thì lửa mới bừng...
