Cuối năm 2009, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh tiến hành giám sát chuyên đề “Tình hình thực hiện công tác quản lý, cấp phép khai thác tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh Điện Biên trong 3 năm 2007-2009”. Đây là lĩnh vực có tính chuyên môn sâu, liên quan đến nhiều ngành, địa bàn trong tỉnh. Vì vậy, để giám sát đạt kết quả, ngoài nghe các cơ quan chức năng, như Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Công thương báo cáo và làm rõ những vấn đề liên quan về tình hình quản lý, cấp phép khai thác tài nguyên khoáng sản, Ban đã trực tiếp xem xét tại một số mỏ than, đá, chì, kẽm, vàng... thuộc các huyện Tuần Giáo, Điện Biên, Điện Biên Đông, Mường Ảng, chỉ rõ: hoạt động khai thác than tại Mỏ than Thanh An (huyện Điện Biên) chưa hiệu quả, không đảm bảo an toàn; doanh nghiệp khai thác tại mỏ đá khu vực xã Pa Thơm, huyện Điện Biên không đúng vị trí cấp phép; khai thác và chế biến vượt quá diện tích cho phép, quá trình khai thác làm ảnh hưởng môi trường và đời sống của nhân dân một số bản lân cận mỏ vàng Phì Nhừ (Điện Biên Đông); tình trạng khai thác vàng tại mỏ vàng Khoong Tở dẫn đến nhiều diện tích ruộng lúa của xã Nà Sáy, huyện Tuần Giáo bị san lấp, nhưng chính quyền sở tại chưa nắm được để có biện pháp xử lý...
Những thông tin nắm được tại cơ sở, các điểm mỏ và báo cáo của các cơ quan chức năng đã giúp Ban đã đánh giá cụ thể tình hình quản lý, cấp phép khai thác tài nguyên khoáng sản trên địa bàn. Do đó, đánh giá của Ban về những hạn chế, bất cập rất cụ thể, đó là sự phối hợp giữa các ngành, các cấp chưa đồng bộ; quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến khoanh vùng cấm, tạm cấm còn chậm; việc giao đất, cho thuê đất, giao mốc giới trên thực địa còn nhiều bất cập; công tác bảo vệ môi trường trong khai khoáng chưa được các cấp, các ngành, cá nhân và nhà đầu tư quan tâm; việc khai thác đất làm gạch, ngói, cát sỏi chưa được quản lý chặt chẽ… Phân tích nguyên nhân hạn chế trong công tác quản lý, cấp phép, khai thác tài nguyên khoáng sản, Ban đã đề nghị Chính phủ phân cấp cho địa phương quản lý, cấp phép khai thác, chế biến những mỏ khoáng sản có trữ lượng nhỏ; cho cấp huyện quản lý, cấp phép khai thác cát, sỏi lòng sông, đất làm gạch, ngói với quy mô nhỏ; đề nghị UBND tỉnh sớm hoàn thiện quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND tỉnh; kiểm tra tất cả các điểm mỏ đã cấp phép, kịp thời chấn chỉnh đưa hoạt động khai thác vào nền nếp và tăng cường quản lý sau cấp phép. Đối với các nhà đầu tư không đủ năng lực cần kiên quyết đình chỉ, thu hồi giấy phép…
Trước đó, Ban Kinh tế - Ngân sách đã tổ chức giám sát chuyên đề: “Việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách và tổ chức thực hiện dự án trồng mới 5 triệu ha rừng trên địa bàn tỉnh từ năm 2007 – 2009”. Sau khi làm việc với các cơ quan chức năng cấp tỉnh, Ban đã giám sát tại các huyện Mường Chà, Mường Nhé, Điện Biên Đông, Tủa Chùa. Làm việc với Ban quản lý dự án các huyện, kết hợp xem xét thực tế tại các xã, bản, khu vực trồng rừng nên Ban có thể đánh giá chính xác kết quả, hạn chế trong công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện của các cấp, các ngành đối với việc rà soát, xây dựng dự án đầu tư bảo vệ và phát triển rừng; công tác giao đất, giao rừng; kết quả bảo vệ rừng, khoanh nuôi tái sinh, trồng rừng mới; cơ cấu 3 loại rừng; tình trạng phá rừng, cháy rừng và ngăn chặn, xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng... Báo cáo giám sát của Ban đã nêu rõ: công tác chỉ đạo, triển khai ở cấp huyện chậm; chưa hoàn thành được các mục tiêu, nhiệm vụ chính của dự án; việc trồng mới rừng tập trung còn nhỏ lẻ, phân tán, tỷ lệ cây sống không cao; thủ tục khảo sát, thiết kế, thẩm định phê duyệt chưa kịp thời; việc bàn giao rừng ở một số nơi chưa rõ ràng... Nắm rõ tình hình thực tế, Ban đã kiến nghị UBND tỉnh sớm chỉ đạo triển khai việc đóng mốc 3 loại rừng; rà soát giao đất, giao rừng cho các ban quản lý dự án rừng phòng hộ hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp có thu; kiện toàn Ban Quản lý dự án 661; rà soát diện tích rừng trồng không hiệu quả, tạo điều kiện để các doanh nghiệp đầu tư trồng rừng kinh tế; đánh giá rừng trồng sau 5 năm, đồng thời hạn chế việc phát nương và xử lý nghiêm các vụ vi phạm pháp luật về quản lý và bảo vệ rừng.
Sâu sát cơ sở nên kiến nghị của Ban rất xác đáng, cụ thể, các cuộc giám sát phát huy hiệu quả thực sự, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh và đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
