Thời gian qua, kim ngạch xuất khẩu của nước ta tăng trưởng ở mức cao. Cụ thể, năm 2008 kim ngạch xuất khẩu đạt gần 63 tỷ USD, tăng 29,5% so với 2007. Năm 2009, mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 56,7 tỷ USD, bằng 90,5% kim ngạch xuất khẩu của năm 2008. Thế mạnh chủ yếu của hàng hóa xuất khẩu nước ta là giá rẻ. Thế nhưng giá rẻ lại là một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến nhiều loại hàng hóa của Việt Nam đã và đang đối mặt với nguy cơ bị kiện bán phá giá.
Hiện tại, kinh tế thế giới đang dần hồi phục, nhu cầu tiêu dùng ở các thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam cũng chưa đạt mức cũ. Xuất khẩu của nước ta đang chững lại nên có ý kiến suy đoán là nguy cơ bị kiện chống bán phá giá đối với hàng hóa xuất khẩu cũng phần nào giảm đi. Trên thực tế, nguy cơ này không giảm. Bởi kinh tế gặp khó khăn nên việc duy trì sản xuất cũng như khả năng cạnh tranh của nước nhập khẩu cũng yếu đi. Tuy không bị đe dọa bởi lượng lớn hàng nhập khẩu, nhưng các nước nhập khẩu vẫn tính tới việc sử dụng các công cụ bảo hộ, mà một trong những công cụ được sử dụng phổ biến nhất là hình thức chống bán phá giá.
Đối với nhiều nước nhập khẩu, khi tiến hành kiện chống bán phá giá thường kiện đồng thời nhiều nước xuất khẩu mặt hàng đó. Hiện tượng kiện cả chùm này là một xu hướng bất lợi đối với hàng hóa xuất khẩu của nước ta. Trong một số vụ kiện, Việt Nam không phải là đối tượng chính mà vụ kiện chống bán phá giá nhắm tới, nhưng hàng hóa của Việt Nam bị đưa kèm vào danh sách các nước bị kiện. Điều này khiến cho hàng hóa xuất khẩu nước ta (ngay cả những mặt hàng không phải thế mạnh xuất khẩu của ta) dễ mắc phải những vụ kiện chống bán phá giá ở nước ngoài. Một thành viên Hội đồng Tư vấn về Phòng vệ thương mại, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cũng nhận định, trong bối cảnh hiện nay, các nước vẫn chưa thoát ra khỏi khủng hoảng, khó khăn của những ngành sản xuất nội địa vẫn còn nên các nước sẽ sử dụng công cụ bảo hộ là chống bán phá giá nhiều hơn để chặn hàng xuất khẩu của các nước vào nước họ.
Hiện nay, các quy định về chống bán phá giá của các nước vẫn thực hiện theo các nguyên tắc trong Hiệp định về chống bán phá giá của Tổ chức Thương mại Thế giới. Tuy nhiên, bản thân Hiệp định này lại chứa đựng nhiều yếu tố bất lợi cho các nước, trong đó có Việt Nam. Có thể thấy, nguy cơ hàng hóa của nước ta bị kiện chống bán phá giá tại thị trường nước ngoài đang gia tăng do cả những nguyên nhân khách quan không thể kiểm soát được và những nguyên nhân chủ quan mà trong tương lai gần chưa thể khắc phục. Cũng cần phải nhìn nhận rằng, thời gian qua, mặc dù đã có nhiều cố gắng từ phía các doanh nghiệp cũng như các đơn vị hỗ trợ doanh nghiệp, dường như khả năng chủ động phòng tránh, đối phó với các vụ kiện chống bán phá giá của doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn rất hạn chế.
Thực tế các vụ kiện chống bán phá giá đã cho thấy, thiệt hại từ các vụ kiện chắc chắn không nhỏ, trong khi bản thân hoạt động xuất khẩu cũng đang gặp nhiều khó khăn. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, cùng với các giải pháp để tăng cường sức cạnh tranh, cần chuẩn bị kỹ để ứng phó với khả năng bị kiện chống bán phá giá. Ts Peter John Koenig, luật sư cao cấp của công ty Luật Hoa Kỳ Squire Sanders gợi ý, các doanh nghiệp Việt Nam nên có hệ thống sổ sách kế toán rõ ràng và minh bạch, để nếu các vụ kiện xảy ra, người ta tiến hành điều tra, doanh nghiệp có thể cung cấp số liệu một cách rõ ràng. Doanh nghiệp xuất khẩu nên thành lập nhiều nhà máy ở nhiều thị trường khác nhau, nhiều địa phương khác nhau để tự bảo vệ mình khi các nhà sản xuất nội địa tiến hành điều tra.
Khi đã vướng vào các vụ kiện, nhất là những vụ phát sinh ở thị trường xuất khẩu trọng điểm, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu mặt hàng liên quan có thể sẽ phải chịu những thiệt hại rất lớn. Vì vậy, cần phòng tránh các vụ kiện và có biện pháp sẵn sàng đối phó, nếu xảy ra.
