PV: Thưa Ông, chỉ số giá tiêu dùng quý I đã lên tới 9,19%. Một trong những nguyên nhân được xác định là do chính sách điều hành tiền tệ chưa hợp lý?
ÔNG CAO SĨ KIÊM: Trước hết phải khẳng định, tốc độ trượt giá cao của năm 2007 đã theo đà leo sang cả những tháng đầu năm 2008. Cùng với đó là kinh tế thế giới diễn biến theo chiều hướng xấu, có dấu hiệu khủng hoảng, đồng USD cũng theo đó sụt giá mạnh. Với một nước còn phụ thuộc quá nhiều ở những yếu tố đầu vào như nước ta thì những biến động này sẽ đồng loạt tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh, khiến chỉ số giá tiêu dùng bị đẩy lên cao. Trong khi, sức đề kháng của nền kinh tế nước ta còn kém thì cách thức quản lý điều hành lại bộc lộ sự vụng về vào những thời điểm mang tính quyết định. Liều lượng các chính sách đưa ra chưa đủ mạnh để điều trị, chưa thực sự triệt để và kiên quyết. Điển hình là các chính sách về tỷ giá, về dự trữ bắt buộc, lãi suất hay kiểm soát nhập siêu chưa đem lại hiệu quả ngay mà ngược lại, còn làm nảy sinh những rắc rối nhất định. Có những mặt hàng nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn như ô tô nguyên chiếc, nếu như Chính phủ quyết liệt hơn, mạnh tay hơn ngay từ cuối năm 2007 thì tỷ lệ nhập siêu đã được giảm đáng kể chứ không nghiêm trọng như hiện nay. Không phủ nhận các giải pháp của Chính phủ đưa ra đều có lý, nhưng trong những thời điểm phức tạp và diễn biến khó lường như vừa qua, các giải pháp không được tiến hành đồng bộ mà chỉ giật cục thì chính những chính sách này sẽ triệt tiêu nhau. Việc đưa ra 3 giải pháp lãi suất, tỷ giá, dự trữ bắt buộc của Ngân hàng Nhà nước là đúng nhưng chính vì không có các biện pháp hỗ trợ nên kết quả chưa được như mong muốn.
PV: Sắp tới, Chính phủ sẽ trình QH phương án giảm mục tiêu tăng trưởng để tập trung kiềm chế lạm phát. Theo Ông, chúng ta nên tập trung vào những vấn đề nào?
ÔNG CAO SĨ KIÊM: Gói giải pháp mà Thủ tướng Chính phủ vừa đưa ra là rất thiết thực. Tuy nhiên, theo tôi, chúng ta có thể gói gọn lại trong 4 giải pháp.
Thứ nhất, điều hành chính sách tiền tệ, tài chính quốc gia phải cẩn trọng, linh hoạt và hợp lý hơn, đặc biệt là trong nghiệp vụ bơm tiền ra và hút tiền về. Điều quan trọng là phải tạo điều kiện để số tiền bơm ra được sử dụng một cách hiệu quả nhất, trước hết là không gây lạm phát, sau đó là tạo ra yếu tố phát triển mang tính bền vững. Đặc biệt, không thể vì giá nguyên liệu tăng cao mà hạn chế nhập khẩu không tính toán sẽ làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Cùng với đó, việc rà soát lại một loạt các dự án đầu tư dàn trải hiện nay của các tập đoàn, các tổng công ty nhà nước là rất cần thiết, vì trong số đó có rất nhiều dự án không hiệu quả gây lãng phí và đẩy giá thành lên cao. Thẳng thắn nhìn nhận và tranh thủ khắc phục thật nhanh những khó khăn sẽ tạo được tính bền vững cho phát triển.
Thứ hai là tập trung đẩy mạnh xuất khẩu. Dù hiện nay giá cả thế giới tăng cao nhưng với những nguyên liệu, máy móc thiết yếu để đẩy mạnh sản xuất thì không được hạn chế nhập khẩu. Đẩy mạnh sản xuất là giải pháp tốt nhất cho nỗ lực giảm nhập siêu. Đã đến lúc phải thay đổi từ căn bản là năng lực sản xuất, không thể tiếp diễn mãi nỗi khổ: Cứ giá lương thực, thực phẩm tăng thì lạm phát tăng. Hiện nay, lạm phát và giá lương thực, thực phẩm ở nước ta vẫn như chiếc bình thông nhau. Trong thời điểm khó khăn này, chỉ nỗ lực tăng năng suất, bảo đảm lương thực và đầu vào cho sản xuất mới làm hạ nhiệt tăng giá, giảm nhập siêu và giúp người dân tự trang trải cuộc sống.
Thứ ba, phải bảo đảm các cân đối các mặt hàng thiết yếu cho đời sống, giảm tăng giá các nguồn hàng này từ nay đến tháng 6 để chặn đứng nguy cơ vỡ rào của giá cả, tạm thời ổn định tình hình để chuẩn bị cho những bước đi dài hạn.
Thứ tư, hiện đời sống người dân nhiều nơi còn khó khăn, nhất là nông dân, trong khi cuộc chiến chống lạm phát còn khá gian nan, do đó, Chính phủ phải bảo đảm an sinh xã hội. Với những đối tượng quá khó khăn, cần hỗ trợ thông qua nguồn cứu trợ, nếu không, nguy cơ lượng lớn các đối tượng cận nghèo trở thành đối tượng nghèo sẽ là điều khó tránh khỏi.
PV: Mức thâm hụt ngân sách của ngân sách nước ta thường khống chế ở mức không quá 5% GDP. Trong bối cảnh lạm phát cao như hiện nay, Ông nhìn nhận như thế nào về chỉ tiêu này?
ÔNG CAO SĨ KIÊM: Thâm hụt ngân sách, nhập siêu cao và đầu tư dàn trải đều là những mối lo lớn. Đúng là với một nước đang phát triển như Việt Nam thì việc chấp nhận mức thâm hụt ngân sách nhất định sẽ tạo cơ hội để chúng ta vượt rào nhanh hơn. Tuy nhiên, kinh tế nước ta lại phụ thuộc nhiều vào các yếu tố bên ngoài nên khi kinh tế thế giới giảm sút, kinh tế trong nước sẽ bị tác động rất mạnh. Như vậy, việc lợi dụng cái có thể chấp nhận được của một nước đang phát triển không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Ngay bây giờ, cần chấn chỉnh lại lối tư duy cũ này. Nhập siêu, hệ số ICOR, bội chi ngân sách, cán cân vãng lai, cán cân thanh toán cân đối hay mất cân đối là do sự tích luỹ từ nhiều năm và do cả cơ cấu kinh tế, năng lực quản lý tạo thành. Để cân đối được cần có thời gian và trong khoảng thời gian đó chúng ta vẫn sẽ chịu tác động của kinh tế thế giới. Chính vì vậy, trước mắt cần những giải pháp đem lại hiệu quả nhanh, tức thời và trong ngắn hạn chặn đứng sự bùng phát của giá cả.
PV:Vậy với tình hình hiện nay, Ông dự đoán chỉ số giá tiêu dùng quý II sẽ là bao nhiêu?
ÔNG CAO SĨ KIÊM: Khó để có thể đưa ra một con số chính xác trước những diễn biến phức tạp như hiện nay. Việc dự đoán này sẽ không chỉ mang tính kỹ thuật hay kinh nghiệm vì phụ thuộc nhiều vào hiệu quả của gói giải pháp mà Thủ tướng Chính phủ vừa đưa ra. Hy vọng liều thuốc này sẽ phát huy tác dụng và lạm phát cuối quý II sẽ không tăng cao như 3 tháng đầu năm mà sẽ được kiểm soát theo hướng giảm dần.
PV: Như vậy, tình hình lạm phát và tốc độ tăng trưởng kinh tế từ nay đến cuối năm sẽ khả quan hơn?
ÔNG CAO SĨ KIÊM: Do chúng ta ưu tiên kiềm chế lạm phát nên tăng trưởng kinh kinh tế năm nay sẽ thấp hơn năm ngoái, đạt khoảng 7%. Tuy nhiên, để có được kết quả này, các giải pháp tổng thể của Chính phủ cần triển khai nhanh và đồng bộ, khắt khe và tức thì nhằm tạo được kết quả chuyển biến ngay từ cuối quý II và quý III để tạo tiền đề cho quý IV. Nếu tình hình không được kiểm soát trong khoảng thời gian quý II và quý III thì nguy cơ lạm phát sẽ còn cao hơn nữa, bởi quý IV là thời điểm chạy kế hoạch sản xuất và giáp Tết nguyên đán. Đó chính là lý do Chính phủ quyết tâm không tăng giá các loại hàng hóa từ nay cho đến hết tháng 6.
PV: Xin cám ơn Ông!
VŨ ĐÀO thực hiện
