PV: Thưa Thứ trưởng, tại sao ứng dụng TĐH tại nước ta thời gian qua chưa đạt hiệu quả như mong muốn?
TT TRẦN QUỐC THẮNG: Sự phát triển TĐH thời gian qua có nhiều tiến bộ, tuy nhiên, một trong những yếu điểm là sự phát triển và ứng dụng công nghệ TĐH còn mang tính chất tản mạn, thiếu cầu nối giữa các nhà khoa học, các doanh nghiệp nên hiệu quả ứng dụng không cao. Các chương trình đề tài nghiên cứu trong lĩnh vực TĐH chưa thể hiện vai trò ứng dụng rõ nét trong thực tế.
PV: Ứng dụng TĐH trong các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế là một trong những xu thế tất yếu để nâng cao năng suất lao động và khả năng cạnh tranh. Vậy với thực tế như vậy, rõ ràng cần phải có những chiến lược cụ thể và dài hạn hơn?
TT TRẦN QUỐC THẮNG: Các nhà khoa học cũng đưa ra vấn đề nên phát triển TĐH theo hướng nào, ứng dụng trong các ngành ra sao? Trong xu thế phát triển hiện nay, các cơ chế chính sách mở được ban hành đã tạo nhiều cơ hội nhưng quan trọng là cách thức tổ chức, thực hiện phải theo phương thức đi tắt đón đầu. Và đổi mới công nghệ phải là một trong những yêu cầu bắt buộc. Cùng với đó, cũng cần định hướng phát triển, ứng dụng công nghệ vào những ngành có tính chất mũi nhọn nhằm tạo ra động lực thúc đẩy ứng dụng TĐH.
PV: Trong khi chúng ta đang loay hoay tìm giải pháp cho ngành TĐH và các ngành khác thì thế giới đã tiến xa hơn rất nhiều, vậy làm sao để thu hẹp khoảng cách đó, thưa Thứ trưởng?
TT TRẦN QUỐC THẮNG: Để thu hẹp khoảng cách trong ứng dụng và phát triển TĐH sẽ phụ thuộc vào cách đi, ý chí và cách làm. Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với một số Bộ, ngành khác liên quan xây dựng cơ chế chính sách thu hút nguồn nhân lực trong nước và nước ngoài để tạo điều kiện sử dụng có hiệu quả nhất những nhân tài trong lĩnh khoa học công nghệ, phát huy sự đóng góp của những nhà khoa học Việt kiều ở nước ngoài; Tạo cơ chế chính sách thu hút đầu tư đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao thông qua đó có thể tiếp cận và làm chủ công nghệ cao. Thời gian giới, Bộ có chủ trương xây dựng những trung tâm giải mã công nghệ nhằm giúp các nhà nghiên cứu tìm kiếm những bí quyết công nghệ tiên tiến của các nước, từ đó tìm giải pháp ứng dụng vào thực tế tại Việt Nam.
Liên quan đến vấn đề cơ chế, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ có chủ trương thay đổi theo hướng chỉ giao nhiệm vụ, sau đó đánh giá nhiệm vụ đó có đáng làm hay không, cần bao nhiêu kinh phí và sau đó kiểm tra đầu ra, kết quả của đề tài đó có sáng chế gì, giải pháp hữu ích như thế nào và ứng dụng ở địa bàn nào, hiệu quả kinh tế ra sao? Tất cả những câu hỏi này sẽ được các nhà khoa học, các doanh nghiệp, các chuyên gia kinh tế giải đáp để tìm ra phương án tối ưu nhất.
PV: Còn đối với hệ thống pháp luật về công nghệ cao thì sao, thưa Thứ trưởng?
TT TRẦN QUỐC THẮNG: Đã có nhiều đạo luật quan trọng được Quốc hội thông qua như Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật Sở hữu trí tuệ. Đây là những văn bản luật cơ bản, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Một dự án luật khác cũng rất quan trọng sẽ được QH xem xét cho ý kiến tại Kỳ họp thứ Ba, QH Khoá XII là dự án Luật Công nghệ cao. Đây là dự luật quan trọng sẽ tạo môi trường pháp lý để tiếp cận được với những công nghệ hiện đại, đồng thời tạo điều kiện môi trường thuận lợi cho các nhà khoa học nghiên cứu phát triển trong lĩnh vực chuyên ngành.
PV: Xin cám ơn Thứ trưởng!
NGUYỄN NAM thực hiện
