Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giảm tốc trong tháng 3 và tháng 4 đã nhen nhóm hy vọng những biện pháp kiểm soát lạm phát được của Chính phủ sẽ tạo hiệu quả nhanh chóng. Tuy nhiên, trong tháng 5, chỉ số CPI đã tăng 3,91% so với tháng 4. Và nếu so sánh với tháng 12 năm ngoái, CPI trong 5 tháng đầu năm đã tăng 15,96%. Nếu so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ số CPI tăng tới hơn 25%.
Về nguyên nhân gây ra lạm phát tăng cao trong những tháng đầu năm, các chuyên gia cho rằng, biện pháp điều hành, quản lý thị trường, hệ thống phân phối chưa hiệu quả là một trong những nguyên nhân chính. Để khắc phục bất cập này, các chuyên gia khuyến nghị không nên can thiệp sâu vào hệ thống phân phối hàng hóa mà cần có chế tài xử phạt các hoạt động đầu cơ, tích trữ đủ sức răn đe cá nhân, tổ chức vi phạm. Và điều quan trọng là phải kiểm soát chặt chẽ diễn biến của thị trường, kịp thời xử lý các sai phạm chứ không phải đợi đến lúc có cháy mới dập lửa hay chậm can thiệp những hành động phi lý như tình trạng xuất khẩu ngược phôi thép hiện nay. Đồng thời, đầu tư phát triển sản xuất trong nước, đặc biệt là công nghệ phụ trợ để giảm phụ thuộc vào diễn biến trên thị trường thế giới và có thể chủ động điều chỉnh giá các loại hàng hóa, sản phẩm.
Để kiềm chế lạm phát, các công cụ điều hành chính sách tiền tệ, tài chính cũng đã được áp dụng. Tuy nhiên, lúng túng trong điều hành thị trường tài cính tiền tệ và ban hành các chính sách chạy theo tình thế, thiếu cái nhìn dài hơi đã khiến hiệu quả của các chính sách thấp. Ngay cả khi Ngân hàng Nhà nước chuyển sang điều hành lãi suất theo lãi suất cơ bản thì vì cân đối lợi nhuận các ngân hàng vẫn chưa dám tăng lãi suất huy động lên thực dương. Tất yếu, người dân và doanh nghiệp đã chuyển lượng tiền gửi tiết kiệm sang các hình thức đầu tư khác. Bên cạnh đó, vốn khả dụng thấp nên ngân hàng phải tăng lãi suất vay vốn, thậm chí không đủ tiền cấp vay cho doanh nghiệp khiến doanh nghiệp thiếu vốn, khó khăn trong sản xuất kinh doanh.
Cùng với cải cách việc ban hành các chính sách tiền tệ, tài chính, các chuyên gia cũng khuyến nghị Chính phủ phải thực hiện kiên quyết việc thắt chặt tài khóa (tức là cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thuế suất). Bởi các biện pháp này cùng được thực hiện sẽ giúp kiểm soát lạm phát, giảm chênh lệch giữa giá trị hàng hóa và lượng tiền lưu thông. Cơ chế thuế suất hiện đã được Chính phủ điều chỉnh linh hoạt, có kết quả nhất định. Tuy nhiên, việc cắt giảm chi tiêu, đặc biệt là cắt giảm đầu tư công như băn khoăn của ĐB Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) là còn thiếu các tiêu chí cụ thể thì liệu chính sách cắt giảm, dừng hoãn đầu tư các dự án được coi là thiếu hiệu quả, chậm tiến độ, chưa thực sự cần thiết có đúng địa chỉ hay không?
Kiềm chế lạm phát trong điều kiện hiện nay là không đơn giản và có lẽ, vấn đề đặt ra là liệu Chính phủ sẽ theo đuổi một mục tiêu về kiềm chế CPI đến mức nào và các giải pháp mà Chính phủ thực hiện có đạt hiệu quả hay không?
PHƯƠNG THỦY
