Mức thuế hiện hành áp dụng đối với các sản phẩm rượu sản xuất trong nước gồm 3 mức: rượu dưới 20 độ mức thuế là 20%; rượu từ 20 – 40 độ là 30% và rượu từ 40 độ trở lên mức thuế là 65%. Tuy nhiên, để thực hiện đúng cam kết khi Việt Nam gia nhập WTO, mức thuế TTĐB đối với mặt hàng rượu sẽ được chỉnh sửa lại chỉ còn 2 mức là: rượu dưới 20 độ và rượu thuốc sẽ chịu mức thuế là 20%; rượu từ 20 độ trở lên sẽ chịu mức thuế là 55%. Mức thuế này đã không nhận được sự đồng thuận của các doanh nghiệp.
Nhà nước thất thu – người tiêu dùng mang họa
Theo số liệu thống kê của Bộ Công Thương, hiện cả nước có khoảng 72 đơn vị sản xuất rượu có công suất thiết kế trên 100 triệu lít/năm. Mặc dù vậy, năm 2007, sản lượng các sản phẩm rượu mới đạt khoảng 70 triệu lít, chiếm 25% nhu cầu thị trường. Trong đó, lượng rượu đạt tiêu chuẩn chất lượng và có thương hiệu mới dừng ở con số 28 triệu lít và chủ yếu các sản phẩm này thuộc dòng vodka, liquor có nồng độ dưới 40 độ (40%vol).
Theo Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam, đáng lo ngại là trên thị trường hiện nay, rượu do dân tự nấu tại các cơ sở nhỏ lẻ và hộ gia đình chiếm 75 – 80% thị phần, với sản lượng 250 – 300 triệu lít, nhưng chất lượng thì chưa ai có thể kiểm soát được và chủ yếu là trốn thuế. Nếu làm một phép tính đơn giản, với lượng rượu mà các cơ sở này đang bán trên thị trường với mức thuế TTĐB là 30% như hiện nay, mỗi năm, Nhà nước thất thu hàng ngàn tỷ đồng. Đây quả là số tiền không nhỏ.
Vấn đề không đơn giản chỉ là thất thu ngân sách, mà nguy hại hơn còn là ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng, nếu không muốn nói là rất nguy hiểm đối với người tiêu dùng, bởi các loại rượu trôi nổi trên thị trường hiện nay đa phần có chất lượng kém. Thống kê của các cơ sở y tế trong cả nước cho thấy, số bệnh nhân phải nhập viện do ngộ độc rượu hàng năm lên đến con số hàng trăm, điển hình là tại các tỉnh Sóc Trăng, Cần Thơ, Bạc Liêu... trong tháng 4 và tháng 5.2008, làm nhiều người phải nhập viện cấp cứu, trong đó có hơn 30 ca bị tử vong do ngộ độc quá nặng. Nguyên nhân chính của những vụ việc đau lòng này là do thiếu hiểu biết về rượu. Tuy nhiên, cũng do mức thu nhập hiện còn rất thấp nên người dân vẫn sử dụng những loại rượu trôi nổi trên thị trường, được sản xuất với thiết bị hết sức thô sơ và không tách được hết độc tố. Các chỉ số hóa lý của một số độc tố như methanol, ester, aldehyde, furfural... cao gấp hàng trăm, có khi gấp hàng nghìn lần so với tiêu chuẩn cho phép. Thậm chí, vì lợi nhuận trước mắt, một số cơ sở đã pha rượu bằng cồn công nghiệp (đây là loại cồn được tổng hợp trong quá trình sản xuất dầu khí, có hàm lượng methanol cao) với nước lã để bán cho người tiêu dùng; Gây tổn hao nguyên liệu do hiệu suất thấp, không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, gây ô nhiễm môi trường.
Định hướng tiêu dùng?
Góp ý vào Dự thảo Luật thuế TTĐB sửa đổi tại Hội thảo do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng Ủy ban Tài chính - Ngân sách và Bộ Tài chính tổ chức hồi đầu tháng 8, đa phần các đại biểu tham dự đều cho rằng, việc sửa đổi Luật thuế TTĐB đối với các loại hàng hóa là cần thiết nhưng phải được cân nhắc kỹ lưỡng, và trước hết phải xuất phát từ lợi ích lâu dài của quốc gia và đại đa số nhân dân.
Ngay như một doanh nghiệp sản xuất rượu hàng đầu của Việt Nam, mỗi năm đóng góp khoảng 160 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước như Công ty Cổ phần Cồn Rượu Hà Nội (HALICO) tỏ ra khá bức xúc, việc tăng thuế đối với sản phẩm rượu từ 20 độ trở lên từ 30% lên 55% trong khi giá nguyên vật liệu tăng cao như hiện nay sẽ đẩy doanh nghiệp vào hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Giá thành sản phẩm cao khiến cho cơ hội sử dụng hàng có chất lượng của người lao động có thu nhập thấp ngày càng trở nên xa vời. Đồng thời, việc tăng giá còn là tác nhân tạo đà phát triển cho những sản phẩm rượu kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái. Hiện các doanh nghiệp sản xuất rượu của Việt Nam mới bước đầu vượt qua khó khăn và đi vào giai đoạn đầu tư chiều sâu, nhằm cho ra đời những sản phẩm rượu chất lượng cao, giá thành hợp lý, thương hiệu cạnh tranh, từng bước chiếm lĩnh thị trường trong nước và xuất khẩu, đem lại nguồn thu cho đất nước, nhưng vẫn chưa đủ lực để chịu đựng mức thuế mới này. Việc áp dụng thuế TTĐB đối với sản phẩm rượu theo 2 mức dưới 20 độ và trên 20 độ là cần thiết và thực hiện đúng cam kết gia nhập WTO, nhưng mức thuế sửa đổi đối với loại rượu có nồng độ từ 20 độ trở lên chịu mức thuế 55% là quá cao so với quốc tế và các nước trong khu vực. Ngay như Trung Quốc hiện cũng mới đang áp dụng mức thuế TTĐB đối với rượu là 20%. Mức thuế này đã tạo điều kiện tốt cho các doanh nghiệp sản xuất rượu trong nước, lập ra một thị trường có trật tự trong ngành rượu, bia tại Trung Quốc. Còn ở Mỹ, một chai rượu vodka 750ml giá bán khoảng 17USD thì thuế của liên bang và tiểu bang chỉ là 2,4USD, tức là chỉ khoảng 14%.
Không những thế, nhiều ý kiến còn cho rằng, mức thuế mới thậm chí còn không tạo được sự công bằng về quản lý. Những doanh nghiệp làm ăn chân chính, có sự đầu tư về công nghệ và bảo đảm chất lượng sản phẩm thì bị áp mức thuế quá cao, trong khi các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, chất lượng kém, sản lượng tiêu thụ lớn, do các cơ quan chưa quản lý nổi, lại không không phải chịu thuế. Nghịch lý này dẫn đến kết quả là không thể định hướng tiêu dùng như mục tiêu mà Dự thảo đưa ra. Hơn nữa, từ bao đời nay, người dân Việt Nam luôn coi rượu là thứ đồ uống, là lễ vật, là quà tặng không thể thiếu trong những ngày hiếu hỷ, lễ tết. Vậy có nên coi rượu là một mặt hàng xa xỉ phải đánh thuế cao khi nó còn là một mặt hàng mang nét đặc trưng của văn hóa dân tộc.Nên chăng cần tạo ra mức thuế hợp lý và có lộ trình cụ thể để doanh nghiệp sản xuất có thời gian chuẩn bị và thích nghi.
|
Để tạo “sân chơi” bình đẳng cho thị trường rượu Việt Nam, vừa bảo đảm các mục tiêu kinh tế - xã hội và tăng nguồn thu cho ngân sách, thực hiện đúng cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO, và đặc biệt là vì sức khỏe của cả cộng đồng, theo tôi mức thuế TTĐB hợp lý đối với các sản phẩm rượu có nồng độ từ 20 độ trở lên là 30% đến năm 2012. Sau đó, tùy theo mức độ thực hiện thực tế của các doanh nghiệp mà nâng dần mức thuế TTĐB lên 40%, 50% cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của thị trường.
Giám đốc Công ty Cổ phần Cồn Rượu Hà Nội (HALICO) Hồ Hải
Chúng tôi đề xuất nên áp dụng mức thuế 30% cho các sản phẩm rượu trên 20 độ cồn, vì mức thuế suất này có lợi cho xã hội và ngành công nghiệp. Mức thuế này giúp giảm thiểu tác động bất lợi đối với ngành công nghiệp rượu trong nước, đảm bảo tính công bằng giữa các sản phẩm nhập khẩu và sản xuất trong nước, đóng góp vào việc tăng doanh thu thuế, ngành công nghiệp trong nước sẽ có điều kiện để phát triển.
Đại diện Phòng Thương mại Liên minh châu Âu – EUROCHAM
Chúng tôi tin rằng, việc áp dụng mức thuế TTĐB 30% trên giá trị hàng hóa cho tất cả các sản phẩm rượu bia có nồng độ từ 20 độ trở lên có thể tạo ra một thị trường hiệu quả và hợp lý cho các sản phẩm rượu. Thuế suất quá cao khiến người tiêu dùng tìm mua các sản phẩm giá rẻ từ nguồn trốn thuế. Điều này không những gây tác hại nghiêm trọng cho các chủ sản phẩm mà còn làm thâm hụt thu ngân sách từ thuế của Chính phủ. Cơ cấu thuế còn có thể là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến các vấn nạn hàng giả.
Đại diện Tổ chức các nhà sản xuất rượu châu Âu – CEPS |
