Mua vàng, đôla, euro và gửi tiết kiệm
“Cách đây 4, 5 năm, thu nhập của vợ chồng tôi cho phép có một mức sống ở mức trung bình khá của Hà Nội, bây giờ để duy trì mức sống ấy cần một mức thu nhập gấp đôi. May là con trai lớn của tôi đã đi làm”. Trưởng ban Nghiên cứu chính sách hội nhập kinh tế quốc tế, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TƯ Võ Trí Thành kể chuyện.
Lạm phát cuối năm nay được dự báo khoảng 30% (thực tế có lẽ còn cao hơn). Nói cách khác, thu nhập của dân cư tự nhiên mất đi 30%, chưa nói đến thu nhập mất do mất việc làm hoặc giảm lương. “Khi lạm phát tăng cao, bao giờ cũng có 2 xu thế: hoặc là đầu cơ- muốn vậy vốn phải lớn. Hoặc là cố gắng tìm kiếm lĩnh vực đầu tư sao cho tiền khỏi mất giá trị. Ít nhất là giữ giá đồng tiền”, TS Võ Trí Thành nói. “Thế nếu giả sử ông là nhà đầu tư chứ không phải đầu cơ thì ông sẽ đầu tư vào cái gì?”. TS Thành nheo mắt cười hóm hỉnh: “Muốn có câu trả lời, phải trả tiền cho tôi đấy!”.
Rồi ông kể: “Hồi tháng 6 năm nay, trong một buổi nói chuyện, có người hỏi tôi: tôi có 100 triệu đồng định để cưới vợ cho con trai nhưng con tôi lùi ngày cưới đến cuối năm. Anh khuyên tôi làm sao giữ được giá trị của số tiền đó, để cuối năm cưới vợ được cho con mà không phải đi vay? Tôi trả lời như thế này: cách tốt nhất là chia khoản tiền đó thành 4 phần: 25 triệu mua đô la, 25 triệu mua vàng, 25 triệu mua euro và 25 triệu gửi tiết kiệm. Tôi gần như đánh cuộc là cuối năm, nếu mất thì anh cũng chỉ mất một ít và có thể sẽ được một ít, vẫn đủ tiền cưới vợ cho con trai”.
Khái quát hơn, TS Thành nói rằng, nếu muốn trả lời câu hỏi đầu tư vào cái gì, bạn phải trả lời được 4 câu hỏi. 1. Bạn là ai, tính cách như thế nào. Trong kinh tế có 3 loại người: chấp nhận rủi ro cao; trung tính với rủi ro; và sợ rủi ro. 2. Nguồn lực của bạn như thế nào, từ đâu mà có? 3. Bạn là nhà đầu tư kiểu gì- dài hạn, ngắn hạn, lướt sóng hay lặn ngụp? 4. Bạn phải trả lời thêm 2 câu hỏi: tăng trưởng Việt Nam nhờ vào những lĩnh vực, ngành nào? Người tiêu dùng Việt Nam thích cái gì. Nếu giỏi hơn nữa thì phân tích tầng lớp người giàu, người nghèo tiêu dùng cái gì? Câu trả lời của tổ hợp 4 câu hỏi ấy mới tạo nên thị trường.
Gặp khó khăn không có nghĩa là thất bại
Trong bối cảnh khó khăn hiện tại của nền kinh tế, đã có dự đoán cho rằng các doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam đang phải đối mặt với nguy cơ phá sản hàng loạt. Tuy nhiên, TS Phan Minh Ngọc, Phó giám đốc nghiên cứu Doanh nghiệp của Ngân hàng Sumitomo Mitsui chi nhánh Singapore có cái nhìn khá lạc quan về tác động của nền kinh tế khó khăn với những người muốn khởi nghiệp kinh doanh.
Theo Ts Phan Minh Ngọc, nói các doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam có nguy cơ phá sản hàng loạt không có nghĩa là cứ 10 doanh nghiệp thì có đến 9 doanh nghiệp phá sản. Ts Ngọc cho rằng, thay vì nguy cơ phá sản, các doanh nghiệp chỉ bị đối mặt với nguy cơ sản xuất kinh doanh cầm chừng, với nhiều khó khăn, nhưng không nhất thiết phải đối mặt với rủi ro phá sản cao. Ngược lại, nếu so với các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp nhỏ có những lợi thế nhất định như sự năng động, dễ thích nghi, và tính chủ động, sáng tạo nên càng khó để cho họ bị phá sản hơn, ít nhất là so với doanh nghiệp lớn.
Nhưng bình thường vốn đã khó khăn, trong hoàn cảnh tín dụng thắt chặt, lãi suất cao thì chuyện vay đủ vốn cần thiết để khởi lập doanh nghiệp càng khó khăn hơn. Ngoài ra, cũng vì chuyện thắt chặt tín dụng và nhu cầu tiêu dùng giảm sút, những người khởi lập doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với việc sản phẩm của mình sẽ nhận được ít hơn sự đón tiếp của thị trường trong hoàn cảnh thông thường, và tức là khả năng thành công và phát triển sẽ trở nên ít hơn đối với họ. Đây là 2 trở ngại chính đối với doanh nghiệp mới tạo dựng, và các chủ doanh nghiệp cần có những biện pháp thích hợp để vượt qua hai trở ngại này.
Biện pháp tích cực và tổng quát nhất, theo TS Phan Minh Ngọc, là việc phải tạo ra cho sản phẩm dịch vụ, hàng hóa của mình một chỗ đứng riêng trong xã hội, không bị chìm lấp bởi vô vàn những sản phẩm đồng loại, đồng hạng hay có thể thay thế được. Nếu đã/sẽ làm được như vậy, thì việc vay vốn sẽ trở nên đơn giản hơn khi những nhà tài trợ nhìn thấy được khả năng phát triển của doanh nghiệp (tương lai) cũng như người chủ của nó. Tương tự vậy, nếu đã làm được như thế thì chuyện tiêu thụ sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp sẽ không còn là vấn đề nữa, khi mà nó được coi là độc đáo, hấp dẫn, có chỗ đứng riêng, có giá cạnh tranh...
“Sự “vào đời” suôn sẻ không có nghĩa là những người vào đời đó sẽ thành công và luôn phát triển. Yếu tố quyết định sự thành bại ở đây là sự năng động, sáng tạo và ý chí của người khởi nghiệp, của doanh nghiệp đó”, TS Phan Minh Ngọc nói.
