PV: Từ đầu năm đến nay, giá vàng trong nước gần như tăng liên tục. Theo Ông, nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng này?
TS. NGUYỄN MINH PHONG: Hiện tượng tăng liên tục của giá vàng có hệ quả từ đầu năm. Đầu năm Chính phủ chưa cho phép xuất khẩu vàng nhưng sau đó, do giá vàng trong nước và thế giới có mức chênh lệch không nhỏ, các doanh nghiệp kinh doanh vàng đã kiến nghị Chính phủ cho phép xuất khẩu vàng để thu ngoại tệ. Khi doanh nghiệp được phép xuất khẩu vàng với khối lượng khá lớn (PV: trên 60 tấn), thì lượng vàng trong nước giảm, dẫn đến cung vàng giảm, tạo sức ép đẩy giá vàng tăng lên.
Song song với đó là áp lực tăng lãi suất và áp lực tăng lạm phát, yếu tố đầu cơ bất động sản, chứng khoán cũng gia tăng. Đây chính là những yếu tố tạo sức ép tâm lý cho người dân và nhà đầu tư kỳ vọng vào vàng. Những người có khả năng tài chính đầu tư giữ vàng cho rằng cần phải mua vàng với giá cao hơn để phòng ngừa rủi ro có thể xảy đến do lạm phát trong tương lai.
Một yếu tố nữa là gần đây nguồn cung USD có vẻ thấp, bởi các doanh nghiệp và người dân găm giữ không gửi hay bán cho ngân hàng. Sự khan hiếm này có thể đẩy giá USD tăng lên so với đồng VNĐ và nhiều người chuyển sang giữ vàng cho an toàn. Khi giữ vàng, người dân sẵn sàng mua với giá cao hơn để phòng trường hợp USD khan hiếm thì giá vàng sẽ tăng - đây là nguyên tắc bình thông nhau.
PV: Tuy nhiên giữa tháng 5 vừa qua, đại diện Ngân hàng Nhà nước khẳng định kinh tế đang diễn biến đúng như dự báo, tức là mức thâm hụt ngoại tệ xấu nhất cũng chỉ là 2,5 tỷ USD, đồng thời khẳng định với mức dự trữ ngoại hối đạt khoảng 20 tỷ USD là đủ sức can thiệp ổn định tỷ giá, thưa ông?
TS. NGUYỄN MINH PHONG: Khi Ngân hàng Nhà nước khẳng định như vậy có nghĩa là có đủ căn cứ. Trước tiên là căn cứ vào lượng dự trữ ngoại tệ đang quản lý và cung cầu thị trường. Thông tin có được từ Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia thì tổng thể cơ cấu cân đối nguồn cung ngoại tệ thậm chí còn thặng dư hơn 1 tỷ USD. Tất cả những yếu tố này là tiềm năng lớn bảo đảm ổn định tỷ giá. Tuy nhiên cần biết tiền nằm ở đâu, người dân và doanh nghiệp có được tiếp cận hay không? Nếu người dân và doanh nghiệp tiếp cận ngoại tệ dễ dàng thì sẽ không có chuyện găm giữ USD hay sốt tỷ giá. Trong tình huống này nên thông qua nhiệt kế là thị trường tự do (hay gọi là thị trường chợ đen).
PV: Như vậy có thể hiểu là mức cung USD tác động trực tiếp đến giá vàng trong nước? Và theo nhận định của Ông thì từ nay đến cuối năm, cân đối cung- cầu ngoại tệ có căng thẳng hay không?
TS. NGUYỄN MINH PHONG: Nếu xét nguồn cung ngoại tệ và nhu cầu ngoại tệ thì từ nay đến cuối năm, nguồn cung có cả yếu tố tăng và yếu tố giảm. Yếu tố tăng thể hiện ở giá cả một số mặt hàng xuất khẩu tăng hoặc lượng hàng xuất khẩu gia tăng làm tăng nguồn cung ngoại tệ; đồng thời hy vọng nguồn ngoại tệ gửi về nước và từ các nước đầu tư vào Việt Nam nhiều hơn bởi năm 2009, Việt Nam lọt vào tốp 10 nước thu hút đầu tư nước ngoài mạnh nhất. Nhưng bên cạnh yếu tố làm tăng nguồn cung USD cũng có yếu tố giảm. Từ đầu năm đến nay, xuất khẩu gặp không ít khó khăn do thị trường thu hẹp, và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI tuy có hứa hẹn nhưng vẫn sụt giảm hơn 70%; lượng kiều hối chuyển về nước được dự báo cũng giảm hơn năm ngoái. Trong khi đó, nhu cầu USD của doanh nghiệp gia tăng do thanh toán cuối năm bằng USD gia tăng.
Về tổng thể, nguồn cung ngoại tệ vẫn đang có sức ép lớn. Thể hiện rõ nhất là qua các đợt phát hành trái phiếu Chính phủ bằng USD vừa qua không thành công mỹ mãn. Điều này chứng tỏ nguồn cung thì có nhưng kỳ vọng lãi suất cao và làm ảnh hưởng đến nguồn cung thực tế.
PV: Với những phân tích về tỷ giá và sức ép nguồn cung USD từ nay đến cuối năm, Ông nhận định thế nào về xu hướng diễn biến của giá vàng?
TS. NGUYỄN MINH PHONG: Xu hướng giá vàng sẽ tăng ổn định ở mức độ cao là chủ đạo. Không ngoại trừ giá vàng thế giới đột ngột giảm cũng làm giá vàng trong nước giảm theo do thị trường vàng thế giới và trong nước liên thông với nhau. Trường hợp giá vàng thế giới không có biến động lớn thì xu hướng giá vàng trong nước tăng, ổn định hoàn toàn là điều có thể.
PV: Vậy theo Ông có dấu hiệu đầu cơ vàng thời gian vừa qua và ở thời điểm hiện nay hay không?
TS. NGUYỄN MINH PHONG: Kết luận có hay không có hiện tượng đầu cơ phải dựa vào rất nhiều yếu tố. Một trong những yếu tố để xác định được nguy cơ đầu cơ là dựa trên mức chênh lệch quá lớn giữa cung và cầu. Tâm lý người mua muốn mua nhiều trong khi lượng cung trong nước giảm tương đối đột ngột so với đầu năm khiến người dân chấp nhận mua giá cao. Ngoài ra còn phải kiểm tra thị trường và đánh giá cơ cấu mua bán. Tuy nhiên, thực tế mức độ lệch giá quá lớn - đo lường đầu cơ có xét đến yếu tố độ lệch về giá. Và mức độ lệch về giá càng lớn thì nguy cơ đầu cơ càng cao.
PV: Xin cám ơn Ông!
