Nguy cơ mới sẽ nguy hiểm hơn
Tổng giám đốc Ngân hàng Liên Việt Nguyễn Đức Hưởng cho rằng, hiện có một số nguy cơ mới đang rình rập. Trong điều kiện cực kỳ khó khăn, kinh tế suy giảm nhưng vốn hóa trên thị trường chứng khoán rất lớn, cần phải phân tích kỹ nguồn vốn đó ở đâu ra. Thực tế, luồng vốn hiện tại đầu tư vào chứng khoán không phải chủ yếu của nhà đầu tư nước ngoài như các năm trước, mà là vốn của nhà đầu tư mới, nghiệp dư. Hậu của bong bóng chứng khoán sẽ là bong bóng bất động sản. Đây cũng chính là một rủi ro trong tương lai gần của các ngân hàng Việt Nam. Vì thế, theo ông Hưởng, cần phải thận trọng với việc giải ngân cho vay chứng khoán, bất động sản ngay từ bây giờ. Khả năng tái lạm phát cũng được ông Hưởng cho là một nguy cơ phải được lưu ý. Đối với nền kinh tế chung, hiện nền kinh tế của chúng ta có hồi phục nhưng chưa nhanh đến thế, các công ty có lãi nhưng không đến mức lãi nhiều như thế. “Tất cả những việc này cần có nghiên cứu đánh giá cẩn trọng”, ông Hưởng nói.
Đồng ý với những nhận định trên, Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia Lê Xuân Nghĩa cho rằng, vấn đề đáng lo ngại nhất sắp tới phải đối mặt là lạm phát. Nó không đơn giản chỉ làm cho giá tiêu dùng tăng mà có hiệu ứng đến tất cả các loại tài sản khác. Trên thực tế, lạm phát tháng 6 năm 2009 đã tăng 0,55% sau khi lương tăng, giá xăng tăng, gas tăng… Thêm vào đó, nợ xấu của các ngân hàng hiện nay đang có chiều hướng tăng. Ông Nghĩa cho biết: Hiện nợ xấu khoảng 3%, tăng hơn năm ngoái 2,5%.
Cần một cơ quan chuyên trách phát hiện và cảnh báo
Diễn biến khủng hoảng còn phức tạp, hay đã tới đáy? Lạm phát có nguy cơ tăng trở lại đến mức nào?… Đó là những câu hỏi rất cần có câu trả lời sớm. Tuy nhiên, những dự báo về vấn đề này chủ yếu vẫn là của các cá nhân đưa ra và chưa thực sự thống nhất. Nhiều chuyên gia đề xuất cần lập cơ quan chuyên trách phát hiện và cảnh báo về khủng hoảng cũng như phân tích về những nguy cơ cụ thể để sớm có quyết sách đúng, kịp thời.
Nhiều đề xuất cho rằng, cơ quan này phải độc lập với các cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo hoạt động phân tích và cảnh báo thực sự khách quan; phải được tiếp cận với các nguồn thông tin và dữ liệu thực, trên cơ sở trách nhiệm bảo mật và an ninh kinh tế; được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất và kỹ thuật để thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả.
Cụ thể hơn về mô hình hoạt động của cơ quan này, TS Tô Ngọc Hưng, Giám đốc Học viện Ngân hàng cho rằng: Có 3 hướng để xây dựng mô hình giám sát: Xây dựng trên cơ sở thể chế, xây dựng theo hướng chức năng, xây dựng theo hướng hợp nhất. Hệ thống giám sát tài chính ở Việt Nam hiện nay được xây dựng theo hướng chức năng nhưng có phần gần với hướng thể chế, có một số điểm tương đồng với hệ thống giám sát tài chính của Mỹ hiện nay. Theo đó, Thanh tra Ngân hàng nhà nước giám sát các tổ chức tín dụng, Bộ Tài chính giám sát công ty bảo hiểm và UB Chứng khoán nhà nước giám sát các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và các giao dịch chứng khoán trên thị trường… Ông Hưng cho rằng, mô hình này phù hợp với bối cảnh trước đây, khi các tổ chức tài chính chỉ chuyên hoạt động trên từng lĩnh vực. Tuy nhiên, gần đây nhiều tổ chức tài chính Việt Nam đã có xu hướng chuyển sang mô hình của tập đoàn tài chính nên có nhiều điểm không còn phù hợp vì các sản phẩm tài chính ngày càng đa dạng. Theo ông Hưng, một mô hình giám sát tài chính phân tán hoặc chỉ kết hợp 2 trong 3 lĩnh vực mang tính gần kề giữa 2 mô hình trên sẽ phù hợp với Việt Nam hiện nay.
