Đại diện Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, hiện Thái Lan không còn là đối thủ cạnh tranh với nước ta trong các đợt đấu thầu gạo. Bởi doanh nghiệp Thái Lan chủ yếu xuất khẩu gạo cấp cao, trong khi, nước ta đang tập trung xuất khẩu gạo cấp thấp. Do vậy, Myanmar mới là nước đang cạnh tranh mạnh với nước ta trong chiếm lĩnh thị phần gạo cấp thấp. Hơn nữa, lượng gạo dành cho xuất khẩu của nước này đang tăng nhanh trong những năm gần đây. Trong niên vụ 2008 - 2009, sản lượng lúa của Myanmar là 30 triệu tấn. Niên vụ 2009 - 2010, Myanmar phấn đấu tăng sản lượng lúa lên 32 triệu tấn, trong đó, có 1,5 triệu tấn gạo sẽ được dành cho xuất khẩu. Myanmar cũng đặt mục tiêu sản xuất trung bình xuất khẩu 40 triệu tấn lúa/năm trong những năm tới. Mức giá gạo xuất khẩu của nước này thường ở mức thấp nhất trên thế giới. Và với kinh nghiệm đã từng giữ vị trí là nước xuất khẩu gạo lớn nhất trên thế giới, doanh nghiệp Myanmar có thể dễ dàng ứng phó với thay đổi của thị trường gạo.
Các chuyên gia kinh tế đề nghị, cần chủ động ứng phó với những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến xuất khẩu gạo. Bởi một số nước trước đây vốn rất mạnh trong sản xuất lúa gạo, nhưng hiện đang thiếu lương thực và phải nhập khẩu gạo với khối lượng lớn. Ví như Ấn Độ từng đứng ở vị trí thứ 3 trong số các nước xuất khẩu gạo lớn nhất trên thế giới. Nhưng trong năm 2010, Ấn Độ đã quyết định dừng xuất khẩu gạo và lên kế hoạch nhập khẩu gạo để bù đắp cho lượng gạo thiếu hụt do hạn hán nặng nề. Tạp chí Time của Mỹ đã liệt kê 10 mặt hàng xuất khẩu nổi tiếng của thế giới có nguy cơ chịu tác động của biến đổi khí hậu, trong đó, có gạo của Việt Nam.
Thực tế, trong vụ lúa Hè Thu năm 2009 tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long, do lượng mưa lớn đã khiến nông dân phải bán tháo, chịu giá lúa, gạo thấp trong giai đoạn đầu. Tại vụ lúa này, khu vực miền Trung đã chịu ảnh hưởng nặng nề của các trận lũ lớn. Đến nay, dù sắp đến thời điểm đổ ải nhưng nhiều địa phương tại miền Bắc, miền Trung vẫn chưa sẵn sàng thực hiện do thiếu nước tưới. Để hạn chế ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, các chuyên gia đề nghị cần hoàn thiện hệ thống kho dự trữ gạo. Bởi điều chỉnh lượng xuất khẩu gạo là một quyết định hành chính khó giải quyết hết những thách thức đang đặt ra, và có thể ảnh hưởng tới diễn biến của giá tiêu dùng. Việc hoàn thiện hệ thống kho dự trữ gạo sẽ giúp chủ động tích trữ gạo, điều chỉnh lượng gạo xuất khẩu.
