Hơn 15 năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi nhằm phát triển ngành công nghiệp ôtô. Song, thực tế, đến thời điểm này, ngành công nghiệp ôtô của nước ta vẫn chỉ là những nhà máy lắp ráp ôtô mang thương hiệu của các hãng nước ngoài. Một số doanh nghiệp sản xuất ôtô trong nước cũng mới chỉ dừng lại ở việc mua phụ tùng của các hãng sản xuất nước ngoài về lắp ráp với tỷ lệ nội địa hóa thấp; các dây chuyền sản xuất đơn giản. Chưa kể, công nghiệp phụ trợ của ngành công nghiệp ôtô hầu như chưa có hoặc vẫn dậm chân tại chỗ. Tỷã lệ sử dụng thiết bị sản xuất trong nước chỉ đạt 15 - 20%. Những chi tiết được nội địa hóa thường đơn giản, không đòi hỏi công nghệ, kỹ thuật cao, do đó giá trị gia tăng thấp. Những chi tiết và linh kiện quan trọng nhất đều phải nhập khẩu. Thực chất, chúng ta chưa xây dựng được một ngành công nghiệp ôtô và cả ngành công nghiệp phụ trợ phục vụ sản xuất ôtô theo đúng nghĩa. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng ôtô của người tiêu dùng ngày càng cao. Và thị trường ôtô đang trở thành mảnh đất màu mỡ đối với các doanh nghiệp sản xuất ôtô của nước ngoài. Theo Giám đốc Công ty ôtô Trường An (Trung Quốc) Lý Dương Thanh: Việt Nam có tiềm năng rất lớn về phát triển thị trường ôtô.
Sự phát triển ì ạch của ngành công nghiệp ôtô trong nước cũng khiến người tiêu dùng trong nước phải gánh chịu nhiều thiệt thòi. Hiện nay, ôtô nhập khẩu nguyên chiếc vào thị trường nước ta có giá thành cao gần gấp đôi so với giá xuất xưởng. Và nghịch lý hơn cả là dù được hưởng nhiều ưu đãi về thuế, đất đai... nhưng giá ôtô sản xuất trong nước cũng không hấp dẫn hơn giá xe nhập khẩu. Ai được lợi từ sự bất hợp lý này? Chắc chắn không phải là người tiêu dùng, những người đang bấm bụng trả tiền cho một chiếc xe có giá đắt gấp 1,5 đến 2 lần xe cùng loại bán ở nước ngoài. Và chắc cũng không phải là Nhà nước. Điều nghịch lý nữa là, nhiều nhà sản xuất ôtô trong nước vẫn mong muốn được Nhà nước bảo hộ nhiều hơn nữa, bất chấp thực tế cả người tiêu dùng và Nhà nước đều đang chịu thiệt thòi.
Năm 2009, nhằm giúp doanh nghiệp vượt qua những tác động khắc nghiệt của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, Chính phủ đã chi hàng chục nghìn tỷ đồng để thực hiện các chính sách kích cầu đầu tư và tiêu dùng. Một trong những chính sách đó là cho vay tiêu dùng để kích thích nhu cầu mua sắm của người dân bằng việc đưa ra lãi suất hấp dẫn với những nhu cầu mua nhà, mua xe, sắm đồ dùng gia đình... Đại diện một Ngân hàng thương mại cho biết, ngân hàng này đã có khá nhiều chương trình cho vay cụ thể từ nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước, từ đó, đóng góp tích cực vào việc thúc đẩy phát triển thị trường ôtô trong nước. Nhưng thực tế, những đồng vốn mà các ngân hàng thương mại trong cả nước cho vay trong chương trình kích cầu cho vay tiêu dùng có thực sự đóng góp cho việc phát triển ngành công nghiệp ôtô trong nước khi mà phần lớn các loại ôtô trên thị trường đều là nhập khẩu hoặc lắp ráp phụ tùng, thiết bị của nước ngoài?
Đã đến lúc, cần đánh giá lại thực chất sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô trong nước; đánh giá lại hiệu quả đầu tư từ các chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước đối với ngành công nghiệp ôtô để kịp thời chấn chỉnh và đưa ngành công nghiệp ôtô phát triển đúng định hướng.
