Theo phán quyết của Tòa án Hiến pháp Moldova ngày 17.3.2005, Nghị viện Moldova hiện có 101 nghị sỹ, trong đó, 45 nghị sỹ sinh vào các thập niên 1950-1960, 7 nghị sỹ sinh vào các thập niên 1970-1980, và 2 nghị sỹ sinh vào những năm 1930. Những con số này cho thấy Nghị viện Moldova đang hướng tới trẻ hóa đội ngũ lãnh đạo.
Nghị sỹ Moldova được bầu trực tiếp, phổ thông, bằng phiếu kín trong nhiệm kỳ 4 năm. Nghị sỹ không được kiêm nhiệm là Tổng thống, thành viên chính phủ, bất kỳ công việc nào khác được trả lương, trừ hoạt động giảng dạy và khoa học. Trong vòng 30 ngày sau khi được công nhận là nghị sỹ, nghị sỹ đó phải rời bỏ công việc trước đây. Ủy ban của Nghị viện về quyền, bổ nhiệm và miễn trừ sẽ xem xét theo dõi vấn đề này. Ủy ban này cùng với cơ quan thuế cũng sẽ kiểm tra bản kê khai tài sản và thu nhập của nghị sỹ.
Cũng như mọi công dân khác, nghị sỹ Moldova phải tuân thủ pháp luật, nhưng bên cạnh đó, họ còn phải tuân thủ đạo đức nghề nghiệp. Quy chế Nghị viện cấm nghị sỹ không được có lời lẽ xúc phạm, đe dọa hoặc vu khống tại các phiên họp; Không cho phép đối thoại giữa người phát biểu và những người khác trong hội trường; Không được sử dụng điện thoại di động trong các phiên họp; Không được vi phạm thủ tục thảo luận; Cấm bất cứ hành vi nào làm gián đoạn tiến trình làm việc của Nghị viện. Những trường hợp vi phạm sẽ chịu các hình thức kỷ luật như cảnh cáo, tước quyền phát biểu tức thời hoặc trong 5 phiên họp, đuổi khỏi phiên họp, cấm không được tham gia 10 phiên họp. Các biện pháp kỷ luật do Chủ tọa hoặc toàn thể các nghị sỹ có mặt quyết định. Nghị sỹ bắt buộc phải tham gia đầy đủ các phiên họp toàn thể và các phiên họp ủy ban của mình. Nếu vắng mặt có lý do chính đáng, nghị sỹ phải thông báo trước cho Chủ tịch đoàn hoặc thư ký của ủy ban.
Nghị sỹ có quyền biểu quyết, có quyền bầu và được bầu vào các chức vụ, các cơ quan của Nghị viện; Quyền kiến nghị về các vấn đề khác nhau, trong đó có kiến nghị chất vấn, bỏ phiếu bất tín nhiệm; Quyền phát biểu, tranh luận trong các phiên họp (nếu không có điều kiện phát biểu trực tiếp thì có thể chuyển văn bản cho chủ tọa phiên họp để đưa vào biên bản phiên họp); Quyền đề xuất các điểm sửa đổi các dự luật, nghị quyết; Quyền xem xét biên bản phiên họp; Quyền yêu cầu thông tin, gặp gỡ các quan chức chính phủ, nhất là khi giải quyết những vấn đề do cử tri yêu cầu; Quyền trình dự luật; Tham gia giám sát chính phủ; Quyền tổ chức mít tinh, biểu tình, tuần hành theo quy định của pháp luật...
Để đảm bảo điều kiện làm việc, nghị sỹ được chu cấp lương tháng, cộng với các khoản trợ cấp công tác. Mỗi nghị sỹ được cấp một căn hộ nếu chưa có, hoặc được đổi căn hộ lớn hơn nếu căn hộ hiện nay chỉ cho phép mỗi thành viên gia đình được 12 m2. Nghị sỹ nào không có nhà ở thủ đô sẽ được cấp nhà công vụ trong thời gian làm nghị sỹ hoặc được trợ cấp để thuê nhà. Mỗi năm nghị sỹ được hưởng 36 ngày nghỉ hưởng lương. Sau khi kết thúc nhiệm kỳ, nghị sỹ được quay lại vị trí công tác cũ hoặc vị trí tương đương nếu cơ quan, tổ chức cũ bị giải thể, sáp nhập. Thời gian làm nghị sỹ được tính vào thâm niên công tác. Bên cạnh đó, nghị sỹ được hưởng quyền miễn trừ không bị truy tố trách nhiệm hình sự trong nhiệm kỳ của mình, trừ khi có sự đồng ý của Nghị viện hoặc khi phạm tội quả tang.
Minh Thy
