Các nhà nghiên cứu nghệ thuật Nga đang đặt câu hỏi: Phải chăng Nghệ thuật đương đại là thứ ngôn ngữ mới ở Moscow, trung tâm náo nhiệt- thiên đường dành cho những người giàu có, nơi khiến thế giới tư bản đang thời kỳ khủng hoảng kinh tế phải thèm muốn? Vừa qua, công chúng Moscow được biết đến một trung tâm nghệ thuật đương đại phi lợi nhuận mang tên Garage do Dasha Zukova- bạn gái của tỷ phú Koman Abramovich mở. Việc một trung tâm nghệ thuật đương đại do tư nhân mở là điều rất hiếm ở Thủ đô nước Nga. Nhất là những tác phẩm được trưng bày ở đây được đan xen với một số loại hình nghệ thuật như múa balê, hòa nhạc Traikôtski và cả phần giới thiệu lịch sử nghệ thuật. Dasha Zukova nói đầy tự hào: Nghệ thuật không hề mới ở Nga, đây vẫn luôn là mảnh đất của rất nhiều nghệ sỹ lớn. Theo định nghĩa, nghệ thuật mang tính đương đại là tấm gương phản chiếu một cách đúng nhất xã hội hiện tại. Nó được xem như yếu tố trung gian trung thực và ở nước Nga thì nghệ thuật không phải là công cụ mới nhưng có lẽ sẽ là thứ công cụ hiệu quả”. Bằng sự nghiêm túc và nhiệt huyết tuổi trẻ Dasha rất muốn chiến thắng chủ nghĩa hoài nghi đang phát sinh từ nghệ thuật đương đại, đồng thời muốn biến nó thành sức mạnh phục vụ cộng đồng.
Nếu nghệ thuật đương đại không phải là thứ mới mẻ ở Nga thì những hoạt động nghệ thuật đang diễn ra tại Moscow nhằm mục đích gì? Để soi đường chỉ lối? Để gợi suy nghĩ? Để hướng đến tự do? Câu hỏi đặt ra có vẻ như không làm cho Dasha nản lòng khi cô vẫn cùng đồng sự của mình là họa sỹ thiết kế Ilya Kabakov khôi phục ga cuối lịch sử Kanstatin Melnichov của tuyến tàu nhanh Bakhmetevsky Bus Garage xây từ năm 1926, thành trung tâm nghệ thuật đương đại Garage với những điểm nhấn về thiết kế và kiến trúc hoàn toàn theo phong cách hiện đại. Những người đam mê nghệ thuật đương đại ở Moscow sẽ lại được chìm đắm trong những tác phẩm do Ilya Kabakov dựng lên nhằm làm sống lại một thế giới riêng, chứa đầy suy tư của ông. Dự án trưng bày toàn bộ tác phẩm của Kabakov tại trung tâm diễn ra ngay sau khi triển lãm tại Ermitage, TP Saint- Peterbourg - nơi đánh dấu sự trở lại nước Nga của ông vừa kết thúc.
Ngoài cái thế giới duy lý trí của Ilya Kabakov mà như một số nhà nghiên cứu nghệ thuật đánh giá “mang nặng bóng dáng của nước Nga Xô Viết”, các nghệ sỹ đương đại khác cũng mở triển lãm theo phong cách hoàn toàn hiện đại. Điển hình là Larry Gagosian, họa sỹ Mỹ gốc Armenia này vừa khiến cả New York kinh ngạc khi đề cập tới thành phố này qua nghệ thuật đương đại bằng vẻ lạnh lùng của loài cá mập trắng mà ông đã sáng tác từ những năm học tập trên các con phố Los Angeles. Và lần này ông đã chọn Moscow làm nơi trưng bày những tác phẩm của mình. Larry Gagosian đã “mang” toàn bộ New York tới đặt tại trung tâm Thủ đô Nga tại 4 địa điểm riêng biệt. Từ Bảo tàng Pouchkine với sự biến tấu bằng họa phẩm về những cánh cửa Kiev theo lối vẽ nhà thờ ở Kowen của Monet tới Winzavod - khu triển lãm nghệ thuật mới mở trên nền một nhà máy rượu xây bằng gạch đỏ gồm 7 khu và gần 20.000m2 diện tích trưng bày, biến nơi đây trở thành một bảo tàng nghệ thuật đương đại. Ngoài các tác phẩm của Larry Gagosian, những tác phẩm của Lichstenstein kế thừa phong cách Pollock, CyTwombly và Picasso cũng góp mặt, rồi những tác phẩm của De Kooning về đại dương và cả những tác phẩm kỳ diệu của Calder hay tác phẩm chứa đựng sự trừu tượng của Christopher Wool. Đặc biệt tác phẩm được dành hẳn cho một gian trưng bày là quả trứng phục sinh khổng lồ bằng thép mạ crôm bọc giấy màu xanh và gắn dải lụa nhỏ hình những cái lá cây vân anh của họa sỹ người Mỹ Jeff Koons...
Có thể nói giờ đây giới yêu nghệ thuật ở Nga luôn sống trong không khí nghệ thuật qua những triển lãm đương đại và Moscow đang là điểm đến mới của các họa sỹ.
