Chỉ mang tính minh họa
Thời gian gần đây không ít người lạc quan cho rằng, quảng cáo “made in Việt Nam” bắt đầu khởi sắc. Đó là phim quảng cáo cho sữa izzi với những hình ảnh ngộ nghĩnh, đáng yêu, âm thanh ấn tượng, hay thời gian trước có những “bước chân thần tốc” trong quảng cáo giày dép của doanh nghiệp Bitis... Thế nhưng, cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay còn lại không mấy khó khăn để nhận ra những phim quảng cáo do Việt Nam sản xuất chỉ mang tính minh họa. Khó có thể tìm thấy ấn tượng, hay tính nghệ thuật, tính giải trí trong những quảng cáo mà hàng loạt diễn viên xinh đẹp và nổi tiếng của Việt Nam ôm bụng, nhăn mặt (vì đóng vai bệnh nhân bị lang ben, hắc lào, viêm đại tràng, đau dạ dày...) và như có phép tiên bỗng cười sung sướng khi dùng thuốc khỏi ngay. Những quảng cáo này thực chất đã lạm dụng lời nói thay vì phát huy bản chất của phim quảng cáo. Quảng cáo càng “ra rả” khen sản phẩm thì càng khó gây được ấn tượng với khán giả. Đặc biệt hiện nay, khán giả có khá nhiều sự lựa chọn giải trí nên có thể chuyển kênh ngay tức nếu quảng cáo phản cảm và sáo rỗng; quảng cáo chỉ để “quảng cáo” mà thôi.
Thiếu ý tưởng...
Đó là nhận xét chung của nhiều người, bởi thực tế quảng cáo Việt đầu tư kinh phí thấp. Ông Nguyễn Nam Trung, Giám đốc Công ty quảng cáo Storm Eye cho biết: “Đơn giản như chụp một tấm hình quảng cáo, các công ty nước ngoài chi tới 3.000-5.000USD, trong khi nhiều công ty Việt Nam chỉ bỏ ra 300-500USD là đã ngại rồi. Để chụp một tấm hình, họ phải lập một ê kíp từ đạo diễn hình ảnh cho đến phụ trách kỹ thuật, đến đội ngũ chụp ảnh chuyên nghiệp; còn các công ty Việt Nam thì chưa có độ chuyên nghiệp như vậy”. Đây cũng là điểm khác biệt so với doanh nghiệp nước ngoài, khi mức đầu tư cho các chương trình quảng cáo của họ luôn “ngất ngưởng”.
Một nguyên nhân nữa là hầu như các nhà làm quảng cáo Việt mới chỉ chú trọng đến kỹ thuật hơn làm tìm một ý tưởng đắt giá. Người ta sẵn sàng bỏ tiền ra thuê máy móc thiết bị tân tiến nhất, đạo diễn, quay phim, làm hậu kỳ kỹ lưỡng ở nước ngoài, nhưng lại khó chấp nhận bỏ tiền cao để mua một ý tưởng quảng cáo tốt.
Thực tế, quảng cáo chỉ hiệu quả khi có sự đầu tư thoả đáng, khi có những ý tưởng hay và độc đáo. Quảng cáo không phải chỉ là “rao bán” hàng hoá mà còn phải chinh phục người tiêu dùng ấn tượng về sản phẩm hàng hoá. Ý tưởng quảng cáo mang nghĩa vụ truyền tải thông điệp tiếp thị của doanh nghiệp nhưng phải sáng tạo để có thể lôi cuốn khán giả. Phim quảng cáo có yếu tố nghệ thuật, yếu tố giải trí, sẽ dễ tiếp cận với khán giả - người tiêu dùng hơn. Vậy nên “tiền nào của nấy”, khó có thể so bì với những quảng cáo mà chi phí lên đến hàng chục nghìn USD. Song thử đặt câu hỏi rằng, liệu có doanh nghiệp nào dám bỏ cả khoản tiền lớn đặt hàng các nhà quảng cáo Việt khi mà tất cả mọi thứ đều chưa đạt đến tính chuyên nghiệp.
Lĩnh vực non trẻ
Xét một cách công bằng thì nguyên nhân sâu xa nữa đã khiến cho ngành quảng cáo Việt kém là do chúng ta đang đi sau so với các nước phát triển. Biểu hiện của nó là tính tự phát, phong trào nên khó lòng tạo được một thị trường chuyên nghiệp, cạnh tranh lành mạnh. Không ít công ty tham gia theo kiểu ăn theo, không điều tra thị trường, đầu tư dài lâu nên nhanh chóng phá sản. Và các doanh nghiệp được coi là vững trong lĩnh vực này thâm niên cũng chỉ khoảng 10 năm hoạt động nên khó đòi hỏi tính chuyên nghiệp trong kỹ thuật cũng như nhân lực.
Có thể thống kê được rằng thị trường quảng cáo của Việt Nam có hàng ngàn công ty tham gia nhưng chỉ chiếm 20% doanh thu từ thị trường quảng cáo, một tỷ lệ hết sức nhỏ nhoi so với 80% của chỉ gần 30 công ty quảng cáo nước ngoài hiện có mặt tại Việt Nam. So với các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia… chúng ta còn kém xa về trình độ và tính chuyên nghiệp chứ chưa nói đến các nước có ngành công nghiệp quảng cáo phát triển mạnh như Mỹ, Nhật, Pháp, Đức… Theo tính toán thì sự phát triển quảng cáo của chúng ta đang tương đương thập niên 50 so với thế giới. Hiện nay việc quay hình, dựng phim, kỹ xảo… cho quảng cáo, các công ty quảng cáo Việt Nam phần lớn vẫn phải thuê chuyên gia nước ngoài sang hay đưa người mẫu ra nước ngoài quay, hoặc do các công ty nước ngoài tại Việt Nam thực hiện (dịch vụ này gọi là thuê Production House). Chỉ có một số công ty trong nước như Storm Eye, Đất Việt, Ánh Việt, Đông Tây Promotion, Visual.com… được biết đến là những nhà quảng cáo có tính chuyên nghiệp cao…
Theo đà phát triển quảng cáo sẽ trở thành nhu cầu không thể thiếu, và các công ty quảng cáo Việt Nam chắc chắn sẽ trở thành những nhà chuyên môn giỏi hơn. Tuy nhiên, để có thể vươn xa, quảng cáo Việt cần đạt được tính chuyên nghiệp cao.
