Đối với cấp tiểu học - cấp bắt buộc phải phổ cập - kiến thức chỉ cần giúp học sinh đọc thông, viết thạo, làm thành thục 4 phép tính cộng, trừ, nhân, chia. Tất nhiên, về cái chung thì giáo dục tiểu học tạo cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tụệ, thể chất và thẩm mỹ cho học sinh. Ở một số nước có nền giáo dục tiên tiến, người ta cũng đã đánh giá học sinh ở cấp học này theo quan điểm không gây áp lực nặng nề về điểm số, không nhồi nhét kiến thức mà chú trọng tới hoạt động ngoại khóa, tăng kỹ năng mềm, sự ham hiểu biết... Người ta đánh giá học sinh qua phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục nhà trường, gia đình và xã hội. Do đó, hoàn toàn có thể đánh giá trình độ một học sinh (HS) tiểu học qua quá trình học tập hàng ngày. HS nào cố gắng, nỗ lực, giáo viên và phụ huynh đều có thể cảm nhận được chứ không phải nhờ vào thước đo điểm số cao hay thấp.
Theo chuyên gia cao cấp về GD Tiểu học Nguyễn Kế Hào, “nếu một HS tiểu học không chịu rèn cách tập đọc, tập viết hàng ngày, không chịu làm toán thì không thể tăng tốc trong 1, 2 tuần cuối năm mà đọc thông, viết thạo, nét chữ đẹp được”. Còn theo Gs Hồ Ngọc Đại, một khi còn dùng điểm số để “tác động” vào việc học thì không bao giờ tốt được. Nó chỉ cho thấy sự bất lực của người lớn trong quản lý HS. Phải làm cho các em thấy học là có lợi cho bản thân chứ không phải là học để được điểm cao.
Theo Quy định đánh giá, xếp loại HS tiểu học mới, thầy cô giáo chủ nhiệm chỉ ghi kết quả thi học kỳ I và nhận xét về tình hình học tập của từng cháu. Điểm học lực môn cả năm của HS tiểu học sẽ chỉ được tính bằng điểm kiểm tra định kỳ cuối năm duy nhất, chứ không tính điểm bình quân của cả 2 học kỳ như trước đây. Việc chỉ lấy điểm cuối kỳ như thế sẽ giảm áp lực về điểm số cho học sinh trong các buổi học nhưng đồng thời cũng đòi hỏi học sinh chú ý suốt cả quá trình học để thể hiện mình trong kỳ kiểm tra định kỳ. Đây cũng là cách đánh giá chính xác hơn so với trước. Những học sinh có kết quả kiểm tra bất thường (chênh lệch so với năng lực được giáo viên đánh giá trong quá trình học) sẽ được kiểm tra lại nhiều nhất là 3 lần sau kỳ kiểm tra chính thức cuối năm học nhằm bảo đảm quyền lợi cho học sinh.
Đối với ngành GD, việc đổi mới đánh giá ở tiểu học lần này không hẳn là một chủ trương mới. Bởi khi nhìn lại lộ trình này, ta thấy nó đã được quán triệt ngay từ khi triển khai thực hiện chương trình tiểu học mới. Năm học 2002-2003, Bộ GD-ĐT đã có hướng dẫn tạm thời đổi mới đánh giá đối với học sinh lớp 1, năm học tiếp theo, có hướng dẫn tạm thời đổi mới đánh giá với học sinh lớp 1 và lớp 2. Năm học 2005-2006 thì có Quyết định 30 về đánh giá HS tiểu học theo CT- SGK mới... Dù vậy, cách đánh giá trong học kỳ I vừa qua chưa hoàn toàn được sự thống nhất từ nhiều phía, nhất là từ phụ huynh học sinh. Nhiều phụ huynh cho rằng việc không xếp loại, không tính điểm kiểm tra học kỳ I để xếp loại học lực vào cuối năm học sẽ không khích lệ học sinh cố gắng học tập. Họ bày tỏ lo ngại về việc không còn tính điểm học kỳ I sẽ khiến các trường buông lỏng việc dạy và học vì không còn áp lực thành tích. Đó là chưa kể đến khả năng tiêu cực sẽ xảy ra khi gần đến ngày thi cuối năm, một sốë phụ huynh HS sẽ bằng cách này, cách khác “xin điểm” giáo viên để có một học bạ đẹp, thuận lợi cho việc chọn trường tốt ở cấp THCS...
Giải tỏa băn khoăn trên cho phụ huynh lại thuộc về khả năng của các thầy, cô và các nhà quản lý giáo dục. Để thực hiện được điều này, trước hết cần thay đổi quan niệm nặng nề về điểm số từ các bậc phụ huynh, để họ cùng tham gia vào quá trình học của HS, cách đánh giá của nhà trường. Tất nhiên, giáo viên cũng phải nỗ lực hơn để làm việc tận tụy tới từng học sinh.
