“Lại sinh chuyện rồi đấy”. Miyagawa nhăn trán, nói như phỉ nhổ.
Seki không đáp, áp mặt vào kính cửa sổ, chăm chú nhìn xuống khu thị tứ Los Angeles trải rộng như khung vải nền xanh đậm, trên đó rải rác vô số những vụn ngọc. Ở một góc gần khu da đen, những lưỡi lửa tím đỏ le liếm phất phới. Thi thoảng lại có những làn chớp sáng nhọn màu bạch kim lóe lên, có vẻ là ánh chớp máy hình. Một hồi sau, cách đấy một đỗi lại có thêm một đám lửa khác bắt đầu cháy sáng.
Chẳng phải là đám cháy rừng thường. Hỏa công từ bạo động ở khu vực người da đen đấy.
“Cuối cùng...”.
Vừa đăm đăm nhìn ngọn lửa, Seki vừa lẩm bẩm với giọng khàn đặc.
Trên đường đến phi trường, bọn Seki đã thấy hai chiếc xe cảnh sát hú còi, chạy hối hả ngược lại.
“Tụi đen lại bắt đầu sinh chuyện gì rồi!”.
Người lái taxi trung niên mập mạp nói, rồi liếc nhìn qua kính chiếu hậu xem vẻ mặt của bọn Seki. Có vẻ muốn dò chừng xem bọn Nhật da vàng này nghĩ gì, đứng về phía nào. Tức thì, Miyagawa đáp:
“Trời nóng bức thế này, hẳn tụi nó quên tuốt mất là mình đang được sống trên một đất nước may mắn đến như thế nào!”.
“Quả đúng thế đấy. Trắng đen học chung, bảo đảm an sinh xã hội, phụ cấp nhi đồng, rồi trợ cấp này nọ... Tụi nó được nuông chiều quá trớn. Đến phát khùng lên thì cũng đương nhiên thôi”.
Nghe thế, Seki đằng hắng.
Người lái taxi da trắng cùng người khách da vàng đều thuộc giai cấp trung lưu điển hình của miền Nam California. Suy nghĩ và phát ngôn của họ về người da đen vẫn còn là cuộn băng cũ thâu từ mười năm trước lặp đi lặp lại. Chính vì vậy mà bạo động mới bùng nổ. Seki bức xúc muốn thuyết giảng ngay cho một trận. Anh nghĩ: “Tôi thì khác loại đầu đá ấy. Tuy mới đến xứ Mỹ được hai năm nay, nhưng về chuyện người da đen bị kỳ thị và bách hại, thì tôi hiểu bằng trăm lần các anh kia. Họ căm phẫn là chuyện đương nhiên. Ngay cả sự kiện xảy ra ngày hôm nay, có lẽ cũng lại là bạo động khởi từ chuyện cảnh sát da trắng đem người da đen ra làm bia tập bắn gì đấy chứ gì”. Nhưng Seki vẫn im lặng. Bởi nói ra một lời thì thành chuyện tranh cãi lôi thôi không dứt được, bên nào rồi cũng sẽ nổi nóng lên mà lời qua tiếng lại sinh chuyện thêm mà thôi. Anh chẳng muốn tái diễn chuyện tranh chấp như thời sinh viên tranh đấu nữa. Khó khăn lắm mới thoát ly (Nhật Bản) mà đến được nước Mỹ, lúc này anh sắp lấy lại được sự yên tĩnh trong lòng mình rồi.
Mặc kệ Seki im lặng trầm mặc, người lái taxi và Miyagawa tiếp tục nói chuyện.
“Đàn ông da đen cứ biến hết cả đi thì hơn. Còn đàn bà da đen thì cứ để tụi này chăm sóc cho là được”.
“Ừ, con cái sinh ra, hẳn là chỉ chọn đứa da trắng thôi thì dễ khai hóa đấy”.
Miyagawa vừa nói thế, lại thấy một chiếc xe cảnh sát nữa chạy vút ngang qua. Trông mặt của hai người cảnh sát đội nón sắt buộc dây qua cằm, có vẻ căng thẳng như sắp ra mặt trận. Người cảnh sát bên ghế phụ ôm chặt thanh súng carbine...
Máy bay chao nghiêng, rướn cao lên trên vùng đen đại dương.
“Sao nào, còn thấy không?” Miyagawa hỏi.
“Không” Seki quay mặt lại.
Trong máy bay, đây đó đã bắt đầu có khói thuốc lá tỏa lên. Nhưng trong mắt của Seki vẫn còn lưu lại hình ảnh đám lửa cháy phất phới.
Miyagawa cũng rút điếu thuốc Kent ra châm lửa.
“Nói gì đi nữa, mùa hè này cũng nóng quá đấy”.
“Thế nhưng bạo động là do trời nóng quá hay sao?”.
“Thì tất nhiên là cũng do bất mãn này nọ nữa chứ”. Miyagawa quay sang, như thổi khói thuốc về phía Seki.
"Ngay cả cậu đấy, cũng có bất mãn chứ gì?”.
Tuy cùng làm việc ở chi nhánh San Diego của công ty Q, một công ty mậu dịch tổng hợp khổng lồ, nhưng thân phận của Seki chỉ là nhân viên tạm thời thuê tại địa phương (Mỹ), thiệt thòi hơn nhiều so với nhân viên chính thức (thu dụng ở Nhật) về mọi mặt: lương bổng, điều kiện làm việc...
Phía bên kia làn khói thuốc, Miyagawa nhìn Seki đăm đăm qua mắt kính vành mỏng, rồi chợt thở dài.
“Ngay cả tôi đây, cũng có bất mãn đấy”.
Miyagawa phục vụ trong công ty mậu dịch Q này được gần 20 năm rồi, nhưng quá tuổi 50 thì bị đổi thành nhân viên phụ động, lãnh bổng lộc như bố thí. Cũng bởi đã di trú qua San Diego và nhận quyền công dân Mỹ. Vì thế, chi nhánh San Diego của công ty mậu dịch Q hiện nay được điều hành bởi một cơ cấu dị thường, ít tốn tiền nhân sự, gồm chỉ một nhân viên phụ động lớn tuổi và một nhân viên tạm thời mới được thuê vào tại địa phương. Tuy nhiên, chẳng phải Miyagawa bất mãn sâu đậm gì. Nói thế xong, Miyagawa đã tiếp lời chung chung rằng:
“Ở đâu mà chẳng có bất mãn. Chính vì có bất mãn, người ta mới vươn lên, hướng thượng...”.
“...”
“Chỉ có bọn người không có lòng hướng thượng mới hò hét chuyện trời nóng bức, la lối chuyện trời lạnh giá, mà phát tán bất mãn tứ tung ra đó thôi”.
Seki im lặng gật đầu. Anh nhớ lại thời tham gia sinh viên tranh đấu. Thời đó đúng là đầy bất mãn. Và đã nhắm vào các giáo sư mà phát tán tứ tung. Nhắm vào đám giáo sư gầy còm chưa hề ôm vác thứ gì nặng hơn sách vở, mà khua gậy gộc rượt đuổi, đánh đập, đâm thọc. Đã có giáo sư phải quỳ gối hay khóc lóc, thề sẽ thay đổi. Đã có sinh viên bị bắt giam, bị thương tích, và tuy không bao nhiêu, nhưng một phần quy chế đại học cũng đã được sửa đổi. Nhưng cũng chỉ có thế thôi, không khí đại học rồi cũng chẳng có gì thay đổi cả.
Ngay trước ngày rời Nhật Bản, Seki đã đến viếng các giáo sư mà anh đã có nhiều tiếp xúc cá nhân, để chào từ biệt. Lúc đó, một giáo sư hệ Vật lý đã cười cay đắng mà thổ lộ rằng:
“Thời đó, không đến phòng thí nghiệm được nên tôi ở nhà, mỗi ngày giúp vợ giặt áo quần, làm việc nhà. Cũng nhờ vậy mà chuyện giặt giũ, tẩy màu thì đã rành như thợ chuyên môn ấy...”.
Giáo sư khác cũng cười đau khổ:
“Dạo đó, cứ họp Hội đồng Giáo sư liên miên, sau mỗi lần họp lại bày bia ra ủy lạo. Tôi vốn ghét rượu, thế mà dần dần cũng chìa tay ra lãnh. Đến nỗi bây giờ bụng phệ ra thế này”.
Về sau này, dù có bị hỏi vặn về “thành quả” gì đã đạt được từ cuộc đấu tranh ấy, Seki cũng chẳng còn nổi giận gì nữa. Mà chỉ còn cảm giác trống vắng rã rời. Phải chăng nỗi bất bình bất mãn mà mình đã cho là to lớn kia, rốt cuộc chỉ là cơn bão tố trong chén trà mà thôi?
Seki hướng mắt nhìn ra ngoài. Ngọn đèn đỏ ở cuối cánh máy bay chớp nháy lập lòe trong khung trời tối đen, chiếc Boeing 707 bình thản tiếp tục bay về hướng nam. Nhưng trong trí Seki như vẫn còn nghe vọng từ phía bên kia tiếng động cơ máy bay, còn có tiếng còi xe cảnh sát hú, tiếng súng nổ, tiếng lửa bùng cháy, tiếng kêu thét của những người da đen. “Chẳng lẽ đó cũng chỉ là cơn bão tố trong chén trà sao? Lẽ nào cũng sẽ chỉ là chuyện kẻ nào đấy bị bắn lủng bụng rồi thôi? Không! nhất định không thể như thế mãi được!”. Lâu lắm rồi Seki mới có lại cảm giác lòng mình bừng nóng lên. Trường hợp của họ thì chẳng phải là bất mãn gì đâu. Hẳn là phải có nguyên nhân sâu xa, phức tạp từ nguồn gốc kia. Phải là thứ phẫn nộ, căm uất mấp mé giới hạn nhân tính kia.
Bất giác, bàn tay Seki nắm chặt lại. Nhưng anh dằn lòng để niềm hưng phấn ấy không chi phối mình, chỉ nói như chuyện thiên hạ với Miyagawa:
“Chẳng hiểu vấn đề người da đen rồi sẽ ra sao”.
“Khỏi lo. Lúc nào đấy, cũng sẽ êm xuôi thôi”.
Miyagawa nói, thản nhiên, nhưng cũng khẳng định như thế.
“Vì sao?”.
“Bọn chúng sẽ từ từ mà được khai hóa cho văn minh ra. Nhờ đó, tất cả đều trở thành người lịch sự như anh chàng Forbes ấy, thế thì làm sao mà còn có thể xảy ra bạo động được nữa!”.
“Forbes kia à?”.
Miyagawa khẳng định một lần nữa với giọng mạnh mẽ.
Seki chẳng đồng cảm được. Anh vốn ghét Forbes. Forbes là y sỹ nhãn khoa, thân cao, da màu cà phê sữa. Đã quá tuổi 40 mà vẫn cứ độc thân. Mỗi tuần hai ngày đánh golf, vui thú với đời sống phong lưu hào hoa. Bạn đánh golf của Miyagawa đấy. Là người da đen hiếm thấy ở chỗ ít nói, dịu nhẹ. Khuôn mặt không ngừng tươi cười, mà sao Seki thấy có vẻ gì thâm hiểm và tự mãn. Điểm thiệt thòi trong môn đánh golf thì chỉ ở mức một con số, anh ta được kể vào hạng cao thủ trên các sân golf ở Tijuana. Lúc cùng đi vòng vòng trên sân golf với nhau, Seki thỉnh thoảng cũng đã ướm hỏi về vấn đề người da đen, nhưng lúc nào anh ta cũng kiệm lời, chỉ đáp mơ hồ: “Xà...”, “Chả hiểu thế nào”, “Vấn đề không rõ ràng...” không nắm bắt được ý kiến anh ta thật sự ra sao cả. Da đen nhưng chẳng ra vẻ người da đen tý nào. Quả thật, bảo là người đã được văn minh hóa, thì cũng đúng đấy, nhưng đối với Seki thì Forbes có vẻ là một người da đen bí ẩn, thiếu tình người. Thế nhưng, anh ta đã được cấp trên của mình là Miyagawa ưa thích, thì Seki không thể mở miệng chê bai Forbes gì được.
Không biết tự lúc nào, máy bay đã bắt đầu giảm cao độ. Đã thấy được hàng dãy đèn lao chao rộn rịp trên những chiến hạm đậu san sát trên mặt biển phía dưới. San Diego có nhiều cây xanh, là thành phố nghỉ mát có nhiều sân golf chung quanh, đồng thời cũng là hải cảng quân sự khổng lồ nữa.
Miyagawa nói, như chợt nhớ ra:
“Chủ nhật này, tổ chức buổi đánh golf để tiễn biệt cậu... à không, để chúc mừng cậu lên đường, đi nào! Với khí thế ấy, cậu phấn khởi lên đường qua Vicam thì tốt”.
“Tổ chức buổi đánh golf để tiễn lên đường thì lớn chuyện quá nhỉ”. Seki nói với vẻ ngần ngừ.
Miyagawa lắc đầu: “Quả là có thể nguy hiểm đến tính mạng kia mà. Công tác như thế mà người trẻ tuổi như cậu dám nhận làm giúp cho thì tốt lắm đấy”.
Hôm đó, trong hội nghị của công ty mậu dịch Q chi nhánh Los Angeles, Seki đã nhận lãnh việc đi thu mua bông vải Mexico ở địa phương thuộc khu tự trị của tộc Yaqui gần Vicam, một nơi chưa có công ty mậu dịch nào dám đặt chân tới cả. Tộc Yaqui là một chủng tộc thổ dân miền núi hiếu chiến mà cả quân viễn chinh từ Tây Ban Nha lẫn quân đội Mexico đều nể tránh, đến bây giờ cũng vẫn không giao dịch gì với bên ngoài, nghe đâu người nào sơ ý bén mảng đến gần thì không còn trở về nữa. Vì vậy chính phủ Mexico mới chừa ra một khu vực tự trị rộng lớn để cách ly họ, thế nhưng tộc Yaqui tập trung ở vùng rừng núi sâu phía trong khu tự trị ấy nên gần đây vùng đất bằng ở bìa ngoài khu tự trị đã bắt đầu có những nhà nông người Mexico lén lút trồng cây bông vải.
Bông vải ấy thu mua với giá rẻ là sứ mệnh của Seki đấy. Đúng là một sáng kiến không chừa khe hở nào, điển hình của các công ty mậu dịch Nhật Bản, nhưng lại có kèm theo nguy cơ về tính mệnh. Mà thật ra, đó cũng là điều đã giúp Seki quyết định nhận công việc ấy. Anh muốn người ta biết kẻ đã từng sống sót qua cuộc đấu tranh sinh viên học sinh (thời 1960) hẳn phải có can đảm hơn người. Lại nữa, công việc nguy hiểm thì cũng dễ đưa đến việc thăng cấp thành nhân viên chính thức của công ty.
Máy bay chuẩn bị đáp xuống. Seki nhớ lại ngọn lửa bạo động ở Los Angeles, anh lại cảm thấy phấn khích. Có điều không phải là từ niềm đồng cảm với bạo động, mà đã chuyển thành nỗi phấn khích vì sắp lao mình vào một công tác nguy hiểm.
*
Chủ nhật. Seki qua biên giới, xuyên phố xá Tijuana, đến sân golf. Người bạn đánh golf lâu nay là Forbes đã đến trước rồi, đang đợi trong hội quán. Vốn chẳng ưa Forbes nhưng bữa đó là trận golf đưa Seki đi làm công việc đánh cược cả tính mệnh nữa. Seki nghĩ cũng nên tạo ấn tượng nam nhi trong mắt kẻ đã được “khai hóa văn minh” là Forbes.
Nhưng thình lình, từ phía sau Forbes cao lớn ấy có một cô gái nhỏ nhắn chạy đến đón Seki. Một bên mắt cô che mảnh băng trắng.
“Hiromi đấy à?” Seki bất giác kêu lên.
Hiromi là cô gái làm hầu bàn trong quán ăn Trung Hoa gần phi trường San Diego. Đôi khi mắt cô nhìn trông có phần soi mói, nhưng đôi môi cong cớn, khuôn mặt hấp dẫn đàn ông. Nghe đâu cô đã lấy chồng Mỹ, nhưng sang Mỹ không bao lâu thì chia tay, chỉ mới khoảng hăm lăm tuổi. Cùng là lứa trẻ cả nên hợp chuyện với Seki và có cảm tình với nhau. Nếu Seki muốn sống luôn ở Mỹ thì cô là đối tượng kết hôn tốt nhất. Mà không, ngay cả để lấy quyền công dân trước khi vĩnh trú đi nữa, chuyện kết hôn với Hiromi cũng đã thường lảng vảng trong trí Seki từ lâu rồi.
Nếu là người Mỹ cả thì đã ôm nhau chào hỏi ngay rồi, nhưng hai người chỉ nắm vai nhau mà thôi.
“Em hẳn là đánh golf thì...”.
“Mới bắt đầu tập đây thôi. Nhưng mà hôm nay tất nhiên em đâu phải đến để đánh golf...”.
“Vậy thì để làm gì nào?”.
“Thì đến gặp anh ấy chứ gì nữa”. Hiromi nói giọng mũi nũng nịu. “Dạo này, lâu lắm rồi anh có đến đằng quán em đâu. Em muốn gặp anh quá. Vả lại, nghe nói là ngày mai, anh đi vào nơi nguy hiểm kia nữa. Nghe thế, em lại càng muốn gặp mặt...”.
Seki thật muốn ôm chặt cô vào lòng, nhưng chợt để ý đến mảnh băng trắng, bèn hỏi cô.
“Có tý mụn nhọt nổi lên. Em đã nhờ bác sỹ Forbes xem hộ đấy”.
“Forbes à?” Seki bất giác lên giọng khó chịu.
Nghe nói đến tên mình, Forbes quay khuôn mặt màu cà phê sữa sang, có vẻ như muốn hỏi: “Gì thế?”.
Seki mặc kệ anh ta:
“Sao em không đến bác sỹ da trắng?”.
“Nhưng bác sỹ Forbes mát tay lắm. Bệnh nhân khen lắm đấy”.
“Thế nhưng, đám bệnh nhân ấy là...”.
Như đoán được Seki định nói gì, Hiromi chợt đổi giọng cứng rắn:
“Em ngạc nhiên lắm đấy. Tưởng anh Seki thuộc phái tiến bộ kia chứ”.
Seki lặng thinh. Anh muốn biện minh rằng: chẳng phải vì Forbes là người da đen. Chỉ vì anh không thích con người anh ta. Nhưng nói như thế lại chỉ kéo dài chuyện tranh cãi ra thêm mà thôi.
Đã có chút bất hòa đấy, nhưng người thuần phác là Miyagawa tạo không khí hòa thuận được ngay. Ba người làm thành nhóm cùng đi chơi golf, còn Hiromi giữ chân yểm trợ, quấn quýt như đứa trẻ bên cạnh Seki.
Chung quanh là một vùng bằng phẳng trải rộng màu đất nâu đỏ, nhưng sân golf như chìm trong khoảng cỏ xanh đậm. Những con chim lớn đan lượn trên bầu trời, đây đó nở tràn lan những chùm hoa râm bụt cùng hoa giấy. Trận golf trở nên vui thích chưa từng có. Cũng nhờ mảnh băng trắng mà trông Hiromi có vẻ xinh xắn hơn lệ thường, và cô cố ý hành xử thật dễ thương. Cô nũng nịu, cô ca hát, cô chạy nhảy. Cô chạy theo trái golf trắng, cô đuổi theo cánh bướm bay. Có không khí của một cuộc hẹn hò hơn là một trận golf. Phần nhiều thì chỉ có hai người bước đi bên nhau, nhưng khi có Forbes nhập bọn, Seki như chợt nhớ lại mà đem vấn đề người da đen ra nói, một mặt, anh cũng nói xa xôi về sự đáng sợ của khu tự trị người Yaqui mà mình sắp phải đến. Anh muốn tạo ấn tượng mạnh nơi Hiromi và cả Forbes rằng mình là người mạnh dạn dám làm những công việc nguy hiểm đến tính mệnh.
Phạm Vũ Thịnh dịch
(Số sau đăng hết)
