Sếp gọi tôi lên tòa soạn nói cần gấp một bài. Lúc ấy, ngoài ô cửa kính, trời vẫn mưa rất to. Những hạt mưa căng đầy quăng mình về phía cửa dữ tợn như đòi nợ. Chúng vỡ ra nhanh chóng, tan nát ngay dưới mũi giày tôi. Lượng mưa Hà Nội đã lên đến 415mm, có nguy cơ còn lên cao hơn nữa và đã vượt mức cả trận lũ lịch sử năm 1984. Trung tâm khí tượng thủy văn thì báo Hà Nội có mưa rải rác, mưa lâm thâm hay thậm chí là chỗ nắng chỗ mưa. Nhưng ông trời hình như đánh lừa máy móc. Cán bộ trung tâm dự báo ngồi ở cửa sổ, mắt buồn buồn. Ngoài đường, một con chuột cố quờ chân trước leo lên viền một ngôi nhà nhưng bất ngờ ngã dúi và nhanh chóng bị luồng sóng của xe buýt xô mất hút vào một lỗ cống nào đó. Nữa, một người phụ nữ dắt chiếc xe to kềnh thảng thốt nhìn chiếc xe buýt rồi bất lực từ từ ngã theo nhịp sóng. Mưa rơi rất đều. Không, hình như tiếng sếp hòa với tiếng mưa rất đều thì đúng hơn. Tôi sực tỉnh, sếp vẫn nói. Vừa nhìn vào ván picachu chơi dở vừa nói. Sếp cần một bài viết về bệnh viện tâm thần, cần gấp, sếp nhấn mạnh như vậy để chuẩn bị cho số báo mấy ngày tới. Tôi ngán ngẩm gật đầu, dù vẫn phải cố tỏ vẻ hào hứng.
Muốn đến một bệnh viện tâm thần bây giờ, tôi phải thoát ra được khỏi Hà Nội. Thật là khó đây. Hà Nội bây giờ khác gì cái bãi nổi ở quê tôi mùa lụt. Nhưng mà trước tiên tôi cũng phải kiếm cái gì bỏ bụng đã. Lúc nãy, tôi đã kịp mua ở cổng cơ quan một ổ bánh mì pa tê. Trời lạnh, bánh ẩm xì. Tôi vừa ăn bánh mì vừa vẽ trong đầu khung bài báo mình sẽ viết. Đương nhiên tôi sẽ viết về những người điên. Nhưng bánh mì khó nuốt quá làm ý tưởng về bài báo của tôi cũng không suôn sẻ. Tôi lấy hai ngón tay nhón hé mở hai nửa cái bánh mì ra. Khi mua, tôi đã chủ định mua bánh mì pa tê nhưng tôi vẫn muốn xem bên trong có gì. Những cục thịt lổn nhổn, mỡ trắng bám viền xung quanh. Trời lạnh quá đây mà. Rác từ ngoài đường nối nhau trôi chầm chậm vào nhà. Túi nilông, vỏ chuối, một mảnh gỗ... Tôi đếm chầm chậm theo thứ tự những thứ đang trôi. Thứ cuối cùng là một con chuột. Một cái xác chuột thì đúng hơn. Nó trôi bập bềnh. Một thứ mùi tanh lợm xộc vào hai lỗ mũi. Tôi đưa cái bánh mì ra trước mắt một lần nữa. Lụt thế này làm gì có ai thịt được lợn nhỉ. Tại sao tôi lại không nghĩ đến điều đó. Nước lụt, chỉ có chuột là nhiều thôi. Cũng chẳng vì thế mà tôi sẽ giả vờ giật nảy mình sợ hãi rồi quẳng cái bánh mì đi. Tôi đã từng ăn thịt chuột. Tôi ăn vụng của em tôi. Bố cấm tôi nói cho ai biết. Bố đã cho thằng em tôi ăn bao nhiêu con chuột tôi cũng không nhớ nổi. Bố nướng con chuột lên. Thằng em tôi cười hềnh hệch, nước dãi chảy dài, cầm con chuột gặm như một bắp ngô nướng. Những tảng máu chưa đông rịn đỏ hai mép. Những hình ảnh như những mảnh vỡ lộn xộn va đập vào nhau liên hồi. Tôi đặt hai ngón tay cái xoa nhẹ lên thái dương. Một cảm giác ngán ngẩm lùa nhanh làm tim tôi nhói buốt. Nếu bây giờ còn sống thì bà đang làm gì nhỉ? Lần tôi và bố đang thích thú cho thằng em tôi gặm một con chuột nướng thì bà bước vào bếp. Bà thở dốc nghe như những tiếng hộc. Rồi bà mất.
Tự nhiên, tôi muốn được nói chuyện. Tôi cần được nói chuyện. Nếu còn ngồi một mình thế này, tôi sẽ chết mất. Những hình ảnh lộn xộn kia sẽ giết tôi. Tôi cầm điện thoại lên, tra danh bạ như khi một người bị bệnh tim rờ tìm thuốc trong cơn đau bất ngờ.
- Dạ, không ạ. Em xin lỗi sếp. Em bị nhầm số. Dạ, em cũng đang chuẩn bị đi. Vâng... vâng! Em xin lỗi ạ! Mồ hôi tứa ra quanh trán tôi.
Tôi hít một hơi thật sâu, lấy đà đứng bật dậy. Trời chỉ còn mưa lâm thâm. Một vệt nắng quét tràn khắp cửa sổ. Nắng gì mà đỏ quạch. Nó chập chờn, yếu dần rồi tắt hẳn. Trời vẫn nhiều mây. Có lẽ sẽ mưa tiếp. Chết! Vỡ đê thì bỏ bố. Ý nghĩ ấy khiến tôi càng muốn rời xa Hà Nội càng tốt.
Quãng đường thoát ra khỏi Hà Nội quá khó khăn. Những con đường sùng sục nước. Nước chồm lên, réo to, rồi lì lợm nằm ưỡn trên mặt đường không chịu bò xuống cống. Dòng người ứ lại, nhốn nháo, đen đặc. Những dịch vụ mới nhanh chóng được lập. Các ông già ngồi chồm hổm lau bugi xe máy. Những thanh niên hớn hở vác xe thuê. Các bà đứng đợi tranh thủ lấy điện thoại nhắn tin tít tít. Hàng tỉ tỉ cái tin nhắn như thế va vào nhau chiu chíu để tìm đến chủ nhân của mình trong ngày Hà Nội nước lụt. Các ông đứng đợi, khuôn mặt đăm chiêu vừa tranh thủ chỉnh lại vạt comlê vừa liếc trộm một bầu ngực núng nính, một cái quần xilip mầu hồng hay đại loại như thế mà nuốt nước bọt đánh ực và nảy lên trong đầu nhiều ý tưởng. Có thể một ông xe ôm đang lau chiếc bugi sẽ ngẩng đầu lên pha trò với quý ông đứng đợi:
- Mưa gió thế này, mà “ra gốc cây xà cừ bắt con ve thả vào cái ca” thì sướng phải biết bác nhỉ!
Quý ông sẽ lảng sang chuyện khác lấy lệ, cảm thấy kinh tởm và kín đáo quay ra phía sau nhổ một bãi nước bọt.
Hóa ra ông xe ôm bị hố. Quý ông ấy là một nhà sư. Vì trời mưa, nhà sư đội mũ bảo hiểm, lại mặc cả áo mưa nữa. Nhưng ai dám chắc, trong cõi lòng thanh tịnh của quý ông – nhà sư không vẩn lên chút gì. Chẳng hóa bãi nước bọt của vị sư là rất phí và câu nói suồng sã của ông xe ôm lại rất là triết học sao. Ông đã đưa thậm chí cả những cư dân thánh thiện và lịch thiệp nhất về với bản chất người. Có một điều đáng tiếc là cả hai người họ lại chả hiểu gì về mình. Vị sư trẻ không biết bãi nước bọt vô tình để tôi nhìn thấy thật là lố bịch còn anh xe ôm lại không định giá được hết câu nói của mình.
Nhưng mà rồi tôi cũng đi qua họ rất nhanh. Vì trời lại bắt đầu mưa lâm thâm nên tôi không thể nán lại thêm. Trong đầu tôi đã trống rỗng. Ý nghĩ duy nhất là làm sao đến được bệnh viện tâm thần. Tôi luồn qua các ngõ ngách hệt một con chuột. Vừa đi lại vừa nghĩ về một bài phát biểu của một quan chức trên ti vi hôm qua. Vị quan chức ấy có khuôn mặt hồng hào nhưng rất buồn, thông cảm với bà con thủ đô vì mưa gió thế này ôtô bị ngập nước chết máy, vì bà con sẽ thiếu rau xanh để ăn ít nhất trong một tuần. Thế đấy, lụt thế này thì nhằm nhò gì. Quê tôi ở sâu hút thượng nguồn một con sông. Lũ về thật khủng khiếp. Cứ mùa lũ, trẻ con ngồi trên mái nhà đá bọt nước tung tóe, lại gọi nhau í ới qua các mái nhà. Bố tôi ngồi bó gối bất động, gầy như con cò lạc. Sau mùa lũ, lại có dăm mái nhà vắng tiếng người. Trẻ con không dám đi qua. Ở đó chỉ có tắc kè làm tổ thì nhiều. Chúng tôi đói quay đói quắt. Cả làng không có ti vi nên chắc là cũng không được thấy ông quan khuôn mặt hồng hào đọc bài diễn văn chia buồn như thế.
Tôi phải vượt qua ba mươi cây số để đến bệnh viện tâm thần. Đi qua những khu phố inh ỏi còi xe giục nhau vượt nước, đi qua những khu dân cư, đi qua cả những đoạn đường dài vắng bóng người. Thú thật là tôi chưa bao giờ đến bệnh viện tâm thần. Nhưng người điên thì làng tôi có một người. Lúc người đó mới điên, chúng tôi gọi là chú Ngụ. Một thời gian sau, chúng tôi gọi là ông Ngụ. Rồi bây giờ thì cả làng gọi là thằng Ngụ điên. Điều ấy có nghĩ chú Ngụ đã chết. Và thằng Ngụ điên chỉ là cái bóng ma của chú vẫn lởn vởn đâu đó mà thôi. Chú hiền như cục đất. Cả làng chỉ mỗi chú cho anh em tôi vào ao câu cá xí cờ. Người ta bảo chú điên vì biết vợ bị ông trưởng thôn hiếp nhưng thấp cổ bé họng nên không làm gì được, người thì bảo chú bị điên vì ăn cắp bị đánh, người lại bảo vì hồi đi đào vàng, chú đào được một tảng lớn nhưng bị trấn mất. Một hai năm sau, người ta không còn bảo gì về chú nữa, thế là chú chết hẳn. Đi đâu cũng thấy chú hát bèo dạt mây trôi... í a... í a.
Người ta chỉ cho tôi đến một cái cổng sắt lớn đóng kín. Tôi còn đang loay hoay thì tự nhiên cánh cổng kêu cót két rồi từ từ mở rộng. Một người đàn ông nhỏ bé trong bộ quần áo mưa thùng thình bất ngờ thò đầu qua một cái lỗ nhỏ sát bên cạnh. Một cánh tay nữa vẫy vẫy ra hiệu tôi đi nhanh vào trong.
Bất chợt một giọng nói the thé vang lên:
- Anh vào đấy làm gì?
- Cháu là nhà báo.
- Vào đi!
Một giọng hơi gắt, chua loét, lảnh lót.
Hóa ra là một mụ đàn bà. Rõ ràng nãy mình thấy ông ta có râu cơ mà. Chắc tại trời mưa nên không nhìn rõ. Đúng là bệnh viện tâm thần. Tôi nhấn ga phóng vào trong. Cánh cửa sắt đóng lại đánh rầm làm tôi lại giật nảy mình. Quay lại thấy bà bảo vệ đang đứng ở cửa cười khe khé, mắt trợn ngược tự dưng im bặt. Bà chắp tay sau lưng, đi vào nghiêm nghị như không có gì. Mà tiếng mưa ở đây kiểu gì thế này. Mưa xoáy vào nhau âm âm, vang vang ma quái thế nào. Chắc là tại ở đây nhiều cây cổ thụ.
- Này, anh kia. Vào nhanh, đứng đấy làm gì!
Giọng nam oàm oàm khiến tôi quay đầu lại. Vẫn người bảo vệ mặc bộ đồ áo mưa ấy đứng hẳn ra ngoài. Nhưng trời mưa, lại mũ lụp xụp nên tôi không nhìn rõ mặt.
Ở phía cuối đường là một khu nhà tầng nhỏ nhắn, có bờ lao quây kín và một cổng vào duy nhất. Tôi ngước nhìn lên tấm biển lớn, nhiều chữ tróc sơn và nhiều chữ uốn bằng các thanh sắt đã gãy gập: Viện giám định pháp y tâm thần TW. Một anh bảo vệ nữa cao to, tóc húi cua chạy ra dắt xe cho tôi. Tôi cảm ơn. Anh ta nhìn tôi âu yếm bằng ánh nhìn dành cho một người phụ nữ đẹp làm tôi thấy ngượng. Anh ta dắt tôi lên một căn phòng trên tầng hai. Một người đàn ông thấp đậm hồ hởi bắt tay tôi và tự giới thiệu là trưởng khoa điều trị. Bộ xalông cũ mèm, đôi chỗ rách bươm nhưng ấm áp. Bác sĩ nhìn tôi ái ngại phân trần:
- Đấy anh xem, nhà nước bây giờ phải quan tâm thế nào chứ, bỏ rơi chúng tôi thế này là làm sao. Anh là nhà báo, anh phải có trách nhiệm giúp chúng tôi. Nước chúng ta bây giờ khá rồi chứ có nghèo như ngày xưa đâu - Ông nháy mắt ranh mãnh - Này nhé, kim ngạch xuất khẩu... xuất khẩu lúa gạo, tiền ODA...
Cứ thế ông liệt một tràng dài toàn những con số. Chỉ đến khi một cô thư ký phía trong đi ra, huých nhẹ vào ông, ông mới dừng lại. Như sực tỉnh:
- À, vâng! mời anh ngồi. Ở đây chẳng mấy khi có khách nên có người là quý lắm.
Nhấp một ngụm trà nóng, tôi bình tâm trở lại. Trái với khi nãy, vị bác sĩ giờ ngồi lặng, mặt bần thần như một tu sĩ đang chiêm nghiệm việc hệ trọng. Tôi bối rối không biết vào đề thế nào. May cô thư ký ban nãy lại gỡ bí cho tôi:
- Ơ này bác! Anh ấy muốn hỏi gì kìa!
- Chẳng có ai để ý chúng tôi cả. Họ không coi chúng tôi là con người nữa. Họ tiêm cho chúng tôi thứ quỷ quái gì làm chúng tôi không nhấc nổi mình. Họ muốn chúng tôi chết nhanh (khuôn mặt ông bác sĩ mếu như khóc). Đấy, chúng tôi có điên đâu. Chúng tôi chẳng làm sao cả. Anh có thấy như thế không (khuôn mặt ấy lại sáng ra, ngó hẳn vào mặt tôi như muốn phân trần).
Rồi ông bác sĩ lại giật nảy mình như ban nãy, miệng cười hỉ hả:
- Ở đây ngày nào chúng tôi cũng phải tiếp những ca như thế đấy. Anh thấy có mệt không.
Phải công nhận ông ta bắt chước bệnh nhân giống thật đến độ tôi vẫn không tin là ông bắt chước.
Ông bác sĩ nói rất nhiều, có điều tôi hiểu và có điều không thể hiểu nổi. Chẳng hạn ông kể về một bệnh nhân ở chỗ ông, quê trên một vùng sơn cước xa xôi nào đó. Anh ta bị tâm thần, gia đình cúng ma mãi không khỏi, chán nản dựng cho anh ta một cái chòi trên lưng chừng núi để phát rẫy. Hàng tuần có người mang nước và lương thực lên cho anh ta. Rất nhiều năm trôi qua như thế. Người ta đã quên mất anh. Tôi lại nghĩ về ông Ngụ điên. Một lần, ông bố của anh mang gạo lên núi. Anh ta kinh sợ nấp vào sau một gốc cây. Anh ta bổ chết bố mình bằng cái quốc chim. Sau đó anh ta xẻ thịt ông bố ăn dần. Câu chuyện đại loại như thế. Nhưng tôi đặc biệt để ý đến giọng kể của ông. Nó say mê như chính ông là người trong cuộc. Kết thúc câu chuyện, ông chép chép môi:
- Cậu đã ăn thịt người bao giờ chưa? À, không không, ý tôi là không biết cảm giác của anh ta thế nào nữa!
Ánh mắt của ông lẩn mất. Mưa lắc rắc ở ngoài. Tiếng mưa như thể làm sụt lún từng mảng trời.
