100 tỷ USD để tạo ra việc làm
Mục tiêu hàng đầu trong dự thảo ngân sách mới là khống chế tỷ lệ thất nghiệp, vốn đã vượt ngưỡng 10% lần đầu tiên hồi tháng 10 năm ngoái. Theo ông Obama, ngân sách sẽ dành riêng 100 tỷ USD cho những khoản đầu tư ngay lập tức nhằm tạo ra việc làm thông qua chương trình giảm thuế cho những doanh nghiệp vừa và nhỏ để khuyến khích tuyển dụng, đầu tư cho cơ sở hạ tầng và năng lượng xanh. Nhà Trắng cũng đặt mục tiêu giảm dần tỷ lệ thất nghiệp, theo đó, năm 2010 sẽ duy trì ở mức 10%, trước khi giảm xuống còn 9,2 năm 2011, tiến tới 8,2% năm 2012 và 7,3% năm 2013.
Thoát khỏi “cái hố tài chính khổng lồ”
Khi giới thiệu về dự thảo ngân sách của mình, ông Obama nói: “Chúng ta đang trong một cuộc chiến. Nền kinh tế của chúng ta đã để mất 7 triệu việc làm trong vòng 2 năm qua và chính phủ ngập trong nợ nần… Đã đến lúc phải tính toán chuyện chi tiêu của chính phủ theo cùng một chuẩn mực như các gia đình và các doanh nghiệp trong nước đang phải xoay sở. Đã đến lúc phải tiết kiệm những gì chúng ta có thể và phải tiết kiệm. Chúng ta sẽ chỉ tiêu trong khuôn khổ ngân sách mà chúng ta có, theo đó, chỉ chi cho những cái chúng ta cần và hy sinh cái chúng ta chưa cần bởi điều đơn giản là chúng ta không thể cứ tiếp tục chi tiêu như thể thâm hụt ngân sách chẳng gây hậu quả gì, như thể phí phạm chẳng có nghĩa lý gì”.
Dự thảo ngân sách mà Tổng thống Obama đưa ra dự tính mức thâm hụt sẽ vào khoảng 1.600 tỷ USD. Ông dự kiến giảm một nửa mức thâm hụt này hạn chót vào năm 2014. Cụ thể, mức thâm hụt sẽ được kiềm chế ở con số 828 tỷ USD (5,1% GDP) vào năm 2012, sau đó là 727 tỷ USD năm 2013 (4,2% GDP).
Lỗ hổng ngân sách sẽ được bù đắp thông qua chính sách tăng thuế đối với những đối tượng có thu nhập cao (trên 250.000 USD), tăng thuế đối với các công ty dầu mỏ và cắt giảm một số chương trình quốc nội.
Trong thông điệp liên bang vừa qua, ông Obama từng cam kết: “bắt đầu vào năm 2011, chúng ta sẵn sàng giữ nguyên mức chi tiêu của Chính phủ trong vòng 3 năm. Trừ chi phí liên quan đến an ninh quốc gia, các chương trình y tế Medicare, Medicaid và an sinh xã hội, còn tất cả các chương trình chi tiêu khác ngoài kế hoạch của Chính phủ sẽ bị ảnh hưởng”. Đúng với tinh thần này, trong dự thảo ngân sách, ông Obama đề xuất cắt hoặc giảm 120 chương trình liên bang, trong đó ông rút bớt chi tiêu cho giáo dục thông qua việc kiểm soát chặt chẽ các khoản trợ cấp mà các cơ sở giáo dục được hưởng. Quyết định ngoạn mục nhất là việc ngừng dự án Chòm sao của NASA, mà theo kế hoạch NASA dự định đưa các nhà du hành vũ trụ Mỹ trở lại Mặt Trăng.
Khoản chi kỷ lục cho Lầu Năm Góc
Trong số 3.800 tỷ USD, mức ngân sách dành cho quốc phòng lên đến 708 tỷ USD, bao gồm tăng 3,4% trong ngân sách cơ bản của Lầu Năm Góc và 159 tỷ USD chi cho sứ mệnh quân sự tại Iraq, Afghanistan và Pakistan. Yêu cầu ngân sách của Nhà Trắng cũng bao gồm 33 tỷ USD dành riêng để trang trải chi phí gửi thêm 30.000 quân sang Afghanistan. Đây là mức ngân sách quốc phòng lớn nhất từ trước tới nay.
Tuy nhiên, ông Obama đã hứa cắt giảm những chương trình vũ khí không cần thiết, trong đó có khoản phân bổ hàng năm 2,5 tỷ USD cho quân đội để mua các máy bay vận tải C-17, chương trình 465 triệu USD để bổ sung động cơ thứ hai cho máy bay chiến đấu F-35. Ngân sách đề xuất trên cũng hủy các kế hoạch phát triển tàu tuần dương mới dành cho Hải quân, từ bỏ kế hoạch thay thế máy bay do thám EP-3 của Hải quân và ngừng chương trình vệ tinh cảnh báo sớm tên lửa. Kế hoạch mua một phương tiện đổ bộ mới do General Dynamics chế tạo cho Lực lượng Lính thủy đánh bộ sẽ bị trì hoãn trong 1 năm, tiết kiệm 50 triệu USD trong năm tài khóa 2011.
Ngân sách trên nhấn mạnh sự quan tâm của chính quyền Mỹ đối với “hệ thống phòng thủ mạnh để đối phó với những đe dọa đang nổi lên”, bởi họ khẳng định sẽ chi tiền cho việc sử dụng các tên lửa đánh chặn triển khai trên đất liền và trên biển và một loạt thiết bị cảm biến tại châu Âu.
Tổng thống Obama cũng nhấn mạnh rằng, ngay cả Lầu Năm Góc cũng sẽ phải chứng minh cho mỗi USD chi tiêu: “Cho dù Bộ Quốc phòng không bị buộc phải ngưng gia tăng ngân sách chi tiêu, nhưng Bộ này cũng phải tính toán để khỏi phí phạm và xoay xở thế nào để tiết kiệm”.
Trong những lời nhận định ngắn đưa ra tại tòa Bạch Ốc, Tổng thống Obama đã khuyến nghị những nhà lập pháp của cả đảng Dân chủ và Cộng hòa cùng nhau làm việc để đưa ra những chính sách chi tiêu có trách nhiệm. Ông cũng cảnh báo, sẵn sàng dùng đến quyền phủ quyết để bảo vệ kế hoạch ngân sách của mình.
