PV: Ông đánh giá như thế nào về tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng hiện nay?
Ông Lê Thế Bảo: Tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng diễn ra khá phổ biến, nhất là những sản phẩm có thương hiệu, được người tiêu dùng ưa chuộng. Theo báo cáo của lực lượng quản lý thị trường, trong thời gian qua, nổi cộm nhất là tình trạng làm phân bón giả, sang chiết gas trái phép, làm thuốc tân dược giả... Đây là những mặt hàng thiết yếu mang lại lợi nhuận cao, việc làm giả gây hậu quả nghiêm trọng đến sản xuất, sức khỏe của người dân... Tuy nhiên, hình thức làm hàng giả rất tính vi, khó nhận biết nếu không có kiến thức chuyên môn.
PV: Theo ông, do đâu mà tình trạng hàng giả, hàng nhái diễn ra tràn lan ?
Ông Lê Thế Bảo: Hàng giả, hàng nhái tiêu thụ trên thị trường theo 3 nguồn: từ nước ngoài đưa vào, người trong nước ra nước ngoài đặt sản xuất và các cơ sở trong nước làm giả. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng hàng giả tràn lan, trước hết là do quy mô sản xuất hàng tiêu dùng của các doanh nghiệp trong nước còn nhỏ bé, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Những cơ sở sản xuất nhỏ lẻ đã đưa ra nhiều sản phẩm nhái nhãn mác các thương hiệu lớn để dễ tiêu thụ. Thứ hai là biên giới nước ta trải rộng. Đây là điều kiện dễ dàng cho hàng nhập lậu xâm nhập. Thực tế, tình trạng buôn lậu nhiều mặt hàng giả, hàng nhái từ biên giới phía Bắc và Tây Nam vẫn thường xuyên diễn ra. Trong khi đó, các văn bản điều chỉnh lĩnh vực này còn chồng chéo, mâu thuẫn, gây khó khăn cho các lực lượng chức năng khi thi hành nhiệm vụ. Đánh giá một cách toàn diện, công tác thanh tra, kiểm tra thị trường tổ chức không đồng bộ, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng. Khi phát hiện vi phạm, chế tài xử lý hành chính và xử phạt hình sự còn quá nhẹ (chỉ vài triệu, trong khi lô hàng vi phạm trị giá hàng trăm triệu, hàng tỷ...) nên chưa đủ mạnh để răn đe, phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm.
Yếu kém nhất là khâu giám định. Muốn khẳng định được hàng giả hay không phải tiến hành giám định. Nhiều vụ vi phạm khi phát hiện, đưa đi giám định chất lượng thì không thể giám định được. Ví dụ, hàng hóa tuồn vào từ các nước không đăng ký chất lượng tại Việt Nam thì không thể kiểm định, vì chưa có các quy định cụ thể. Đã không kiểm định được thì không thể quy đó là hàng giả. Chính vì vậy, quản lý thị trường đã bắt nhiều vụ nhưng đành phải bó tay. Hiện tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm chúng ta dựa theo hệ thống tiêu chuẩn của Nhà nước, của ngành và doanh nghiệp nhưng hệ thống này còn thiếu nên khó quy kết được trách nhiệm khi phát hiện các vụ hàng giả và kém chất lượng. 3 năm qua, việc chống hàng giả và kém chất lượng bị “tắc” do khâu giám định. Nhiều vụ bắt hàng vi phạm, không biết phải đưa tang vật đi giám định ở chỗ nào và kinh phí giám định lấy ở đâu?
PV:Vậy, làm thế nào để đẩy lùi được nạn hàng giả, hàng nhái?Hiệp hội đã có những hành động cụ thể nào trước vấn nạn trên?
Ông Lê Thế Bảo: Bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng chống nạn hàng giả, hàng kém chất lượng, các cơ quan chức năng cần phối hợp thực thi tốt chức năng và quyền hạn. Khi đã phát hiện vi phạm, cần phải có chế tài xử phạt thật nặng để răn đe. Đối với các doanh nghiệp, cần có biện pháp bảo vệ thương hiệu. Khi phát hiện hàng giả, hàng nhái trên thị trường, doanh nghiệp nên phối hợp với Hiệp hội và lực lượng chức năng làm rõ để có biện pháp xử lý thích đáng. Về phía người tiêu dùng cũng nâng cao ý thức khi chọn mua sản phẩm để tránh mua phải hàng chất lượng không bảo đảm; khi phát hiện vi phạm, cần báo cho lực lượng chức năng hoặc đại diện doanh nghiệp bị làm giả. Đó cũng là một trong những cách tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Trong năm qua, Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam đã cùng với các doanh nghiệp hội viên và lực lượng chức năng bắt 40 vụ hàng giả, bảo vệ quyền lợi của hội viên; Qua khảo sát đã kiến nghị với các cơ quan Nhà nước các biện pháp để xử lý tình trạng làm hàng giả, hàng nhái.
PV: Xin cám ơn Ông!
