Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng 20.3, Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và xã hội Nguyễn Thị Kim Ngân khẳng định: “Đây là chính sách đúng, có ý nghĩa lớn thể hiện sự quan tâm của Đảng và Chính phủ đối với người nghèo”. Rằng, Bộ đã có công điện chỉ đạo kịp thời việc triển khai thực hiện.... Và những sai phạm xảy ra chủ yếu là do cán bộ thôn, bản không chấp hành đúng chủ trương.
Phải thừa nhận rằng, chính sách trợ cấp 200.000 đồng/ người nghèo, một hộ không quá 1 triệu đồng- là một chủ trương đúng, có ý nghĩa xã hội và tính nhân văn sâu sắc. Với chính sách này, có đến 2.334.900 hộ nghèo với 9.216.937 người nghèo được hỗ trợ với tổng kinh phí là 1.766.135.400.000 đồng. Trong cái Tết suy thoái kinh tế, thu nhập của người dân giảm sút, 200 ngàn đồng với một người nghèo quả là một món quà có ý nghĩa.
Tuy nhiên, tại một số địa phương đã thực hiện không đúng chính sách. Tiền trợ cấp bị bớt xén, cấp phát không đúng đối tượng, không đúng định mức…Tại phiên chất vấn, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết, có đến 10 tỉnh, thành phố có sai phạm. Sai phạm ở cấp thôn, bản chiếm tỷ lệ lên đến 20- 30%. Một số tỉnh có sai phạm nhiều là Hà Tĩnh, Quảng Bình, Bắc Giang, Vĩnh Long… Vấn đề đặt ra ở đây là, vì sao lại để ra sai phạm trên diện rộng như vậy?
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá Giáo dục Nguyễn Minh Thuyết chất vấn: “Bộ tham mưu cho Chính phủ để đưa tiền Tết đến cho đồng bào nghèo, nhưng thời gian tham mưu quá gấp gáp, văn bản của Chính phủ đưa ra có 10 ngày trước tết và đây là một trong những nguyên nhân xảy ra sai phạm, trong việc này trách nhiệm tham mưu của Bộ đến đâu?”. Và “đã kỷ luật đến những cấp nào rồi; nếu chỉ kỷ luật cấp thôn, tôi nghĩ không ăn thua, người đứng trên cấp thôn ấy phải chịu trách nhiệm…”.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Ngân đã không trực tiếp nhận trách nhiệm của Bộ về vấn đề này. Và những tổ chức, cá nhân gây ra sai phạm, tại nhiều địa phương cũng chưa xử lý đến nơi đến chốn. Nhưng, có một điều quá rõ là đã gây ra dư luận không tốt trong nhân dân. Rõ ràng, việc thực hiện chính sách hỗ trợ cho hộ nghèo trong dịp Tết vừa qua đã cho thấy nhiều bài học sâu sắc về cách làm, cách đưa chủ trương đúng đắn vào cuộc sống một cách hiệu quả.
Một là, việc tham mưu thực hiện chủ trương còn chậm, chỉ trong 1 thời gian ngắn nên triển khai cập rập; Việc hướng dẫn thực hiện chưa cụ thể, chưa sâu sát nên dẫn tới sai phạm dễ xảy ra….
Thứ hai, chưa làm tốt dân chủ cơ sở đã dẫn tới có sai phạm trong khâu thực hiện. Nếu như chính sách được tuyên truyền rộng rãi, công khai, kịp thời để nhân dân thăm gia giám sát sẽ hạn chế được các sai phạm; các đối tượng hộ nghèo được bình xét công khai, dân chủ thì sẽ hạn chế việc cấp sai đối tượng.
Thứ ba, ở góc độ đạo đức, các hộ nghèo là đối tượng cần được giúp đỡ, hỗ trợ, chia sẻ nhất trong ba ngày tết thì một số nơi lại bị bớt xén, bị thu hồi trả nợ, bị khấu trừ thuế… Điều này thể hiện trách nhiệm đạo đức của cán bộ cơ sở còn yếu.
Những sai phạm ở cán bộ thôn, bản, cấp xã và thậm chí cấp huyện một số nơi cho thấy: Công tác cán bộ ở cơ sở còn nhiều bất cập. Một chủ trương đúng đã không được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả . Đây có thể xem là bài học về hiệu lực, hiệu quả hoạt bộ máy chính quyền cơ sở. Bác Hồ đã từng nói: Chủ trương một, giải pháp mười. Nếu như cơ quan tham mưu là Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội hướng dẫn triển khai thực hiện chu đáo hơn, kiểm tra kịp thời sâu sát hơn; Nếu như chính quyền một số tỉnh, huyện, xã tập trung chỉ đạo thực hiện tốt chủ trương; Cán bộ các cấp phát huy tinh thần trách nhiệm, làm việc tận tâm, vì quyền lợi của người dân thì sẽ không để một số việc làm ảnh hưởng tới chính sách tốt đẹp của Đảng và Nhà nước chăm sóc đối với người nghèo trong dịp tết.
Nguyễn Quân
