Bị cấm nhưng ai cũng biết...
Theo báo cáo mới nhất của Tổng cục Dân số, tính đến tháng 6.2009, tỷ lệ mất cân bằng giới tính vẫn “giậm chân tại chỗ”. Điều đó cũng có nghĩa các giải pháp giảm thiểu tình trạng này dường như vẫn chưa đem lại hiệu quả như mong muốn. Được biết thời gian qua, Thanh tra Bộ y tế đã tổ chức hai đợt kiểm tra các hoạt động truyên truyền, phổ biến phương pháp lựa chọn giới tính thai nhi tại 7 trang thông tin điện tử, 8 nhà xuất bản. Và kết quả thì hầu hết các đơn vị đều vi phạm quy định cấm của pháp luật về tuyên truyền, phổ biến phương pháp lựa chọn giới tính thai nhi. Nội dung chủ yếu của các loại sách, trang web này là hướng dẫn người đọc làm thế nào để sinh được con trai. Tuy nhiên, về mức xử phạt các đơn vị này cũng chỉ dừng ở mức có công văn đề nghị Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ đạo các cơ quan quản lý các hoạt động xuất bản kiểm soát chặt chẽ nội dung sách, trang web... Như vậy, mặc dù kết luật là vi phạm pháp luật, song các hình thức xử lý mới chỉ chung chung, mang tính chất hành chính nhiều hơn. Trong khi thực tế, việc vi phạm này, hệ luỵ của nó là không nhỏ, khi những cuốn sách, trang web tuyên truyền các phương pháp sàng lọc giới tính sẽ “tiếp tay” cho những người có ý định sinh con theo ý muốn.
Và tương tự như thế, ở các hành vi cấm khác liên quan đến sàng lọc giới tính dù bị phát hiện vi phạm nhưng cùng chung một mức độ là xử phạt hành chính hay nhắc nhở chung chung. Bất luận lĩnh vực nào khi xử lý mang tính chất “nhẹ nhàng” như vậy đều khó lòng đòi hỏi hiệu quả tích cực. Có lẽ vậy, cho đến thời điểm hiện nay, hỏi những người đang mang thai tháng thứ 4 trở lên trên toàn quốc, sẽ rất hiếm người không biết giới tính của con mình. Ngay tại Hà Nội, địa phương được xem là đi đầu trong công tác này, thế nhưng không ai dám đảm bảo tại đây các bà mẹ sẽ không biết giới tính thai nhi.
Ngoài thông báo giới tính, việc nạo phá thai do giới tính cũng bị cấm hoàn toàn nhưng theo thống kê mới đây, tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương, có tới khoảng 1/3 các ca nạo phá thai có liên quan tới giới tính thai nhi. Như vậy càng có thể khẳng định những biện pháp đưa ra để phát hiện và xử lý các hành vi cấm liên quan đến sàng lọc giới tính không mấy hiệu quả.
Cần những biện pháp mạnh hơn
Những người làm công tác dân số đều cho rằng, những hành vi vi phạm liên quan đến công tác này rất khó kiểm soát, khó bắt tận tay trường hợp vi phạm. Bởi rất khó có được bằng chứng về việc thông báo giới tính thai nhi cũng như rất khó xác định một người nạo phá thai vì giới tính của đứa bé. Khi để lách luật các cơ sở dùng bằng các tín hiệu ngầm báo với nhau. Vẫn biết rằng, trong công tác này thì vận động tuyên truyền vẫn cần đặt lên hàng đầu. Song các cơ quan chức năng cần có những biện pháp tức thời như cần có những quy định chặt chẽ hơn trong việc nạo hút thai. Để làm tốt việc này, cần có sự phối hợp giữa cán bộ y tế ở phường, xã nơi sản phụ cư trú nhằm xác nhận nguyên nhân của việc nạo, phá thai. Bởi vì đây là lực lượng có thể nắm rõ nhân khẩu của từng gia đình. Đồng thời dù nói nhiều đến công tác tuyên truyền vận động, song có lẽ cơ quan chức năng cần xem xét và nâng cao hơn công tác này. Qua đó mới hy vọng “mưa dầm thấm lâu” còn không tất cả sẽ như muối bỏ biển. Và đối với các hành vi bị cấm khác như việc tiết lộ giới tính, truyên truyền lựa chọn giới tính cần bị xử lý nghiêm minh hơn thay vì nhắc nhở và xử phạt hành chính như hiện nay.
Tất nhiên sẽ là không dễ, và khó đòi hỏi hiệu quả tức thì, song không có nghĩa là không làm được. Từ quan niệm “con đàn cháu đống”, “đông con nhiều cháu”, để rồi “nhảy vọt” đến thế hệ “mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh từ 1 đến 2 con” và quan niệm ít con đã trở thành phổ biến trong xã hội hiện nay, thì khắc phục tỷ lệ chênh lệch giới tính là vấn đề khó đến mức không có lời giải.
