Đa dạng nguồn năng lượng
Nằm trong vùng nhiệt đới, số giờ nắng trung bình khoảng 2.000- 2.500 giờ/năm, tổng năng lượng bức xạ mặt trời trung bình khoảng 150kCal/cm2/năm, Việt Nam được xem là quốc gia giàu tiềm năng về năng lượng mặt trời.
Theo kết quả nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới: Việt Nam là quốc gia có chế độ gió và tiềm năng về năng lượng gió tốt nhất, nhiều khu vực ven biển, miền núi ở ba miền với độ cao 65 m đều cho tốc độ gió trung bình năm đạt từ 8 đến 9 m/s, phù hợp xây dựng các nhà máy điện gió công suất lớn. Vùng lãnh thổ có thể khai thác có hiệu quả năng lượng chiếm 9% diện tích cả nước.
Bên cạnh đó, nước ta có trên 300 nguồn nước khoáng nóng có nhiệt độ bề mặt khoảng từ 30 đến 40 độ, tập trung chủ yếu ở Tây Bắc, Bắc và Nam Trung Bộ. Chúng ta cũng đã phát hiện 269 nguồn nước nóng, trong đó có 140 nguồn nước ấm, 84 nguồn nước nóng vừa, 45 nguồn nước nóng và rất nóng, 30 điểm địa nhiệt được xác định có khả năng khai thác năng lượng địa nhiệt với quy mô công nghiệp và dự báo sơ bộ trong tương lai có thể khai thác năng lượng địa nhiệt với công suất khoảng 340 MW để bổ sung cho hệ thốëng năng lượng quốc gia.
Ngoài các nguồn năng lương gió, mặt trời, địa nhiệt, Việt Nam còn có nhiều nguồn năng lượng tái tạo khác như năng lượng sinh khối, có nguồn nhiên liệu rất dồi dào từ phế thải nông, lâm nghiệp, phế thải trong công nghiệp mía đường, sản xuất đồ gỗ… Theo EVN, nguồn năng lượng sinh khối này có thể cung cấp khoảng 250-400 MW tại các cơ sở chế biến nông lâm sản.
Còn nhiều trở ngại
Theo TS.Dương Duy Hoạt, Nghiên cứu viên cao cấp của Viện Khoa học Năng lượng, việc nghiên cứu khai thác sử dụng NLTT ở Việt Nam được quan tâm rất sớm: đến nay cả nước có khoảng 6000 trạm điện mặt trời công suất nhỏ cho tổng công suất khoảng 750 kW được lắp đặt cho khu vực miền núi và hải đảo, trong đó khoảng một nửa là cho ngành bưu chính viễn thông, khoảng 30% là các trạm cấp điện công cộng như trung tâm xã, nhà văn hoá, trường học, trạm xá….và phần còn lại là cho các hộ dân.
Ở các địa phương như Hoà Bình, Cao Bằng, Hà Tĩnh, Phú Yên, Bình Định… Viện Khoa học Năng lượng cũng đã xây dựng mô hình thử nghiệm sử dụng kết hợp điện mặt trời với các nguồn năng lượng tại chỗ khác để nâng cao hiệu quả sử dụng, độ ổn định và chất lượng cung cấp điện như hệ thống hỗn hợp điện mặt trời với điện gió, thuỷ điện nhỏ và diezel có công suất từ 400W đến 2400 W/trạm.
Tuy nhiên, theo TS.Dương Duy Hoạt, những kết quả đạt được trên so với nguồn tiềm năng thì vẫn chưa đáng kể. Nguyên nhân của thực tế này, ông Hoạt cho rằng, do quy mô của việc khai thác nguồn NLTT còn nhỏ bé, chất lượng thấp và chưa bền vững.
Ví dụ như: Tại đảo Bạch Long Vỹ, chúng ta vừa xây dựng trạm điện gió công suất 800 kW có kết hợp Diezel cung cấp điện cho toàn đảo. Đây là trạm điện gió lớn đầu tiên của Việt Nam sử dụng công nghệ tiên tiến của nước ngoài, được lắp đặt tại một vị trí có chế độ gió tốt nhất ở nước ta. Tuy nhiên, trạm điện gió công suất lớn đầu tiên này đã “nghỉ ngơi” sau hai năm vận hành với tổng kinh phí lên tới 32 tỷ đồng. Hay như dự án điện mặt trời cho khu vực miền núi với tổng công suất 805 kWp cung cấp điện cho 300 trung tâm xã miền núi phía Bắc và miền Trung. Dự án có tổng số vốn khoảng 30 triệu euro từ nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ Phần Lan và đã chuẩn bị được khoảng 6-7 năm nhưng đến nay… vẫn chưa triển khai. Với vùng lãnh hải rộng lớn với trên một triệu km vuông mặt biển, Việt Nam có khả năng khai thác sử dụng các nguồn năng lượng biển như năng lượng sóng biển, thuỷ triều, năng lượng dòng hải lưu, nhiệt biển…nhưng rất tiếc cho đến nay vẫn chưa có kết quả điều tra cơ bản nên chưa đánh giá được chính xác tiềm năng các nguồn năng lượng nói trên….
Cần một “cú hích”
Để đẩy mạnh việc khai thác có hiệu quả nguồn NLTT có sẵn này, việc cần làm đầu tiên là chúng ta phải xây dựng các chính sách hỗ trợ, đặc biệt sớm ban hành Luật NLTT nhằm tạo ra nhữäng điều kiện thuận lợi có tính đột phá để đấy mạnh khai thác sử dụng các nguồn NLTT của Việt Nam. Cùng với đó là tiến hành ngay nhiệm vụ điều tra cơ bản đánh giá tiềm năng tất cả các nguồn NLTT, trước mắt ưu tiên cho những nguồn có tiềm năng lớn, có tính khả thi cao như năng lượng gió, mặt trời, địa nhiệt, năng lượng biển.
“Sau khi có các dữ liệu đầy đủ về tiềm năng thì Nhà nước cần giao nhiệm vụ và đặt hàng cho một cơ quan khoa học làm đầu mối phối hợp các lực lượng khoa học trong cả nước thực hiện các nhiệm vụ trên và tổ chức hợp tác quốc tế. Có làm được như vậy thì chúng ta mới tránh được tình trạng mạnh ai nấy làm rất kém hiệu quả, lãng phí nguồn nhân lực, kinh phí và thời gian như hiện nay”, TS.Dương Duy Hoạt khẳng định.
