Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể giúp Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong bối cảnh Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV sắp diễn ra và mở ra một giai đoạn phát triển mới cho đất nước, Bộ trưởng Hùng đã chia sẻ những bước tiến quan trọng của Việt Nam trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đồng thời chỉ ra những thách thức và cơ hội mà quốc gia đang đối mặt.
Mục lục
Những Chuyển Biến Nổi Bật Trong Thời Gian Qua
Theo Bộ trưởng Hùng, sự chuyển biến trong tư duy và cách thực hiện khoa học công nghệ thời gian qua là điểm nổi bật nhất, không chỉ dừng lại ở thành tựu đơn lẻ mà còn phản ánh cách mà Việt Nam đã xây dựng một hệ quy chiếu phát triển mới.
Dấu Ấn Chế Độ Kiến Tạo
Thứ nhất, về mặt thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ động tháo gỡ những điểm nghẽn để đưa khoa học công nghệ vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Trong năm 2025, Bộ đã chủ trì soạn thảo và trình Quốc hội thông qua nhiều luật nhằm giải quyết các rào cản về thể chế đã tồn tại lâu nay.
Xây Dựng Hệ Thống Hạ Tầng Số
Thứ hai, hạ tầng số và năng lực quản trị số của Việt Nam cũng đã được nâng cao. Theo Liên Hợp Quốc, Việt Nam đã tăng 15 bậc trong Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử năm 2024, đứng thứ 71 trong số 193 quốc gia. Thành tựu này thể hiện rõ nét qua tốc độ Internet và sự phổ biến của các công nghệ mới trong đời sống.
Tăng Cường Năng Lực Đổi Mới Sáng Tạo
Cuối cùng, năng lực đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đã có những cải thiện tích cực, với vị thế cạnh tranh quốc gia được nâng cao. Việt Nam hiện đứng thứ 44 toàn cầu trong Chỉ số đổi mới sáng tạo, một dấu hiệu cho thấy đất nước đang từng bước hội nhập vào xu hướng phát triển toàn cầu.
Lợi Ích Đối Với Người Dân và Doanh Nghiệp
Bộ trưởng Hùng chỉ ra rằng, trong 5 năm qua, người dân và doanh nghiệp đã hưởng lợi từ nhiều thay đổi cụ thể, từ cải cách thủ tục hành chính cho đến nâng cao năng lực sản xuất.
Cải Cách Thủ Tục Hành Chính
Sự thay đổi trong cách Nhà nước phục vụ người dân và doanh nghiệp là một điểm nổi bật. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt gần 78%, một minh chứng rõ ràng cho việc chuyển phổ biến từ phương thức truyền thống sang môi trường số.
Tăng Cường Năng Suất Doanh Nghiệp
Doanh nghiệp cũng đã ghi nhận sự cải thiện về năng suất nhờ ứng dụng công nghệ và quy trình đổi mới, cho phép họ tối ưu hóa hoạt động và giảm thiểu chi phí sản xuất.
Quản Lý Khoa Học Theo Kết Quả Đầu Ra
Theo Bộ trưởng, Nghị quyết 57 đã tạo ra một bước ngoặt lớn trong cách thức quản lý khoa học công nghệ tại Việt Nam. Chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý theo kết quả đầu ra, Nghị quyết này nhấn mạnh vai trò của cơ chế thử nghiệm và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Mục Tiêu Chỉ Tiêu Đề Ra
Nguyễn Mạnh Hùng đưa ra các mục tiêu cụ thể để minh chứng cho cơ chế quản lý mới này, trong đó nhấn mạnh rằng phải thành lập ít nhất 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm quốc tế, và tỷ lệ khai thác thương mại các kết quả nghiên cứu cần đạt từ 8-10%.
Tháo Gỡ Điểm Nghẽn Thể Chế
Vấn đề thể chế kiến tạo đã được Bộ trưởng Hùng nhấn mạnh là một trong những rào cản lớn nhất đối với phát triển khoa học công nghệ. Việc thông qua 10 luật trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào năm 2025 sẽ là bước ngoặt quan trọng.
Tạo Khuôn Khổ Mới Cho Khoa Học và Công Nghệ
Việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế không chỉ tạo ra thêm văn bản pháp lý mà còn mở ra không gian phát triển mới cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các doanh nghiệp sẽ được khuyến khích tham gia vào chu trình nghiên cứu từ đầu, giúp họ có quyền lợi và động lực đầu tư cho những dự án đổi mới.
Hướng Đi Đến Một “Hub” Khởi Nghiệp
Bộ trưởng Hùng khẳng định, việc khơi thông dòng vốn sẽ giúp Việt Nam thực hiện mục tiêu trở thành “hub” khởi nghiệp năng động trong khu vực.
Kết Nối Ecosystem Khởi Nghiệp
Để đạt được điều này, Nhà nước cần hoàn thiện hành lang pháp lý cho phép dòng vốn từ khu vực tư nhân và quốc tế chảy vào hệ sinh thái khởi nghiệp. Đặc biệt, việc xác định các lĩnh vực công nghệ chiến lược sẽ giúp dẫn dắt vốn hiệu quả hơn.
Chiến Lược Tạo Đà Tăng Trưởng Mới
Đại hội XIV của Đảng đã xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là chính sách quan trọng để phát triển bền vững và tăng trưởng hai con số.
Hoàn Thiện Thể Chế và Công Nghệ Mới
Các giải pháp chiến lược bao gồm hoàn thiện thể chế, phát triển các công nghệ chiến lược và cải cách mô hình quản lý các chương trình khoa học công nghệ quốc gia.
Cải Cách Hạ Tầng Khoa Học và Công Nghệ
Việt Nam cũng cần đầu tư vào hạ tầng khoa học hiện đại, với trọng tâm là nền tảng dữ liệu dùng chung và các trung tâm nghiên cứu có tầm quan trọng cao.
Phát Triển Nhân Tài Cho Khoa Học
Cuối cùng, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, dựa trên nhân tài, là rất cần thiết để tạo ra quy trình phức tạp và hiệu quả cho việc phát triển khoa học công nghệ.
Tóm lại, nhờ vào những cải cách mang tính đột phá, Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ trong thời đại công nghệ số, đặt nền móng cho một tương lai phát triển bền vững và vươn xa ra thế giới.
